TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Nga hôm 19-7 cảnh báo rằng, các tàu đi đến các cảng Biển Ðen của Ukraine sẽ được coi là mục tiêu quân sự trong bối cảnh Kiev cho biết sẽ thiết lập một tuyến đường vận chuyển tạm thời để tiếp tục xuất khẩu ngũ cốc sau khi Mát-xcơ-va rút khỏi Sáng kiến Ngũ cốc Biển Ðen.

Tàu hàng Razoni chở ngũ cốc Ukraine di chuyển trên Biển Đen. Ảnh: Reuters

Trong một tuyên bố trên ứng dụng nhắn tin Telegram, Bộ Quốc phòng Nga cho biết bắt đầu từ 0h ngày 20-7 (theo giờ địa phương), tất cả các tàu thuyền trên đường đến các cảng của Ukraine ở Biển Ðen sẽ bị coi là tàu có thể chở hàng quân sự, trong khi các quốc gia có quốc kỳ trên các tàu này sẽ bị coi là tham gia cuộc xung đột Ukraine và đứng về phía Kiev. Theo tuyên bố, các khu vực phía Tây Bắc và Ðông Nam vùng biển quốc tế trên Biển Ðen là các khu vực “tạm thời không an toàn” cho hoạt động hàng hải. Theo James Kraska, chuyên gia luật hàng hải quốc tế từ Trung tâm Luật quốc tế Stockton, Ðại học Hải chiến Mỹ, tuyên bố cho phép lực lượng Nga lên tàu và khám xét các tàu bị nghi ngờ vận chuyển vũ khí.

Ðộng thái trên được Nga đưa ra ngay sau khi phía Ukraine cho hay sẽ thiết lập tuyến đường vận chuyển tạm thời qua Romania, một trong những quốc gia láng giềng của Kiev ở Biển Ðen. “Mục tiêu của tuyến đường này là tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thông hoạt động vận chuyển quốc tế ở phía Tây Bắc của Biển Ðen” - Vasyl Shkurakov, quyền Bộ trưởng Cộng đồng, lãnh thổ và phát triển cơ sở hạ tầng Ukraine, cho biết trong bức thư gửi tới Tổ chức Hàng hải Quốc tế hôm 18-7.

Tuyên bố trên cũng được đưa ra sau khi một số quan chức cấp cao của Nhà Trắng nói rằng Mát-xcơ-va đang cân nhắc tấn công các tàu dân sự trên Biển Ðen và sau đó đổ lỗi cho lực lượng Ukraine. “Thông tin của chúng tôi cho thấy Nga đã đặt thêm thủy lôi ở các lối tiếp cận các cảng của Ukraine. Chúng tôi tin rằng đây là một nỗ lực phối hợp để bào chữa cho bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào các tàu dân sự ở Biển Ðen và đổ lỗi cho Ukraine” - Adam Hodge, người phát ngôn Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, cho biết trong một tuyên bố. Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Matthew Miller, trong vài ngày qua, Nga đã tấn công thành phố cảng Odesa của Ukraine bằng tên lửa và máy bay không người lái, khiến nhiều cơ sở hạ tầng nông nghiệp và 60.000 tấn ngũ cốc bị phá hủy.

Mykhailo Podolyak, cố vấn của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, mô tả các cuộc tấn công nhằm vào Odesa là một phần trong nỗ lực của Nga nhằm ngăn chặn ngũ cốc Ukraine tiếp cận thị trường thế giới. Theo ông Podolyak, cuộc tấn công thể hiện rõ thái độ của Mát-xcơ-va đối với “an ninh lương thực”. “Nga cố tình tấn công các bến cảng ngũ cốc và các cơ sở hạ tầng cảng khác. Nhiệm vụ chính là phá hủy khả năng xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine. Ðây là những cuộc tấn công trực tiếp vào cơ sở hạ tầng và dân thường đồng thời giáng một đòn mạnh vào chương trình lương thực toàn cầu” - ông Podolyak viết trên mạng xã hội.

Trong khi đó, Tổng thống Vladimir Putin hôm 19-7 một lần nữa khẳng định Nga sẽ không quay trở lại Sáng kiến Ngũ cốc Biển Ðen trừ khi các yêu cầu của Mát-xcơ-va được đáp ứng. Theo đó, phía Nga yêu cầu gỡ bỏ trừng phạt đối với việc vận chuyển ngũ cốc và phân bón của nước này; gỡ bỏ mọi trở ngại đối với các ngân hàng Nga cung cấp thực phẩm cho thị trường thế giới, trong đó gồm việc kết nối với Hiệp hội Viễn thông Liên Ngân hàng và Tài chính Quốc tế (SWIFT); nối lại việc cung cấp cho Nga các linh kiện, phụ tùng máy móc nông nghiệp và sản xuất phân bón; giải quyết tất cả các vấn đề về thuê tàu và bảo hiểm xuất khẩu thực phẩm của Nga; khôi phục hoạt động của đường ống dẫn Amoniac Tolyatti-Odessa; gỡ bỏ phong tỏa tài sản của Nga liên quan đến nông nghiệp; khôi phục bản chất nhân đạo ban đầu của thỏa thuận ngũ cốc.

Ông Putin cũng bác bỏ tầm quan trọng toàn cầu của ngũ cốc Ukraine, coi điều này là suy đoán và sai lầm. “Nga chiếm 20% thị phần lúa mì toàn cầu, trong khi Ukraine chiếm chưa đến 5%. Những con số này nói lên tất cả” - ông Putin lý giải, qua đó nhấn mạnh “chính Nga đã đóng góp to lớn cho an ninh lương thực toàn cầu và bất kỳ tuyên bố nào cho rằng chỉ có ngũ cốc Ukraine mới cung cấp lương thực cho những người đói trên toàn thế giới là suy đoán và sai lầm”.

 Ngày 19-7, Mỹ đã công bố viện trợ an ninh bổ sung trị giá khoảng 1,3 tỉ USD cho Ukraine. Trong khi đó, Ngoại trưởng các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngày 20-7 đã nhóm họp để thảo luận về đề xuất chi 20 tỉ euro hỗ trợ vũ khí, đạn dược và các viện trợ quân sự khác cho Ukraine trong vòng 4 năm tới.