Một nhà máy xử lý rác thải hạt nhân của Pháp. Ảnh: Le Monde

Việc phát triển năng lượng hạt nhân, tuy là một trong những biện pháp chống biến đổi khí hậu toàn cầu (không thải ra khí CO2), nhưng nhược điểm lớn nhất của nó chính là rác thải phóng xạ cực kỳ độc hại. Lượng rác thải hạt nhân không lớn, chẳng hạn ở Pháp chỉ có 2 kg/người/năm so với 360 kg rác thải tiêu dùng và 2,5 tấn rác thải công nghiệp. Song, để xử lý loại rác thải nguy hiểm này cần tới hàng trăm ngàn năm, thậm chí hàng triệu năm mà chưa chắc thành công. Trong bối cảnh đó, một cuộc hội thảo trù bị cho hội nghị quốc tế bàn về biện pháp xử lý rác thải hạt nhân vừa diễn ra tại Nancy (Pháp) đã chú ý tới dự án nghiên cứu xây dựng một địa điểm chôn cất rác thải hạt nhân dưới lòng đất. Đây là sáng kiến của Thụy Điển, nước muốn thể hiện vai trò tiên phong trong vấn đề nhạy cảm này với tư cách là chủ tịch luân phiên Liên minh châu Âu (EU) trong 6 tháng cuối năm 2009.

Cơ quan quản lý chất thải hạt nhân Thụy Điển (SKB) cho biết địa điểm đó sẽ đặt tại làng Osthmmar, cách Thủ đô Stockholm khoảng 100 km về phía Bắc, nơi có trung tâm hạt nhân Forsmark được xây dựng từ năm 1980. Nó sẽ nằm sâu dưới núi đá hoa cương khoảng 500 mét và dự kiến phải mất 100.000 năm để đưa phóng xạ của rác thải hạt nhân trở lại mức có trong uranium tự nhiên. Để thực hiện dự án, SKB phải làm đơn xin phép tòa án môi trường trước khi trình chính phủ phê duyệt, sau đó khởi động việc nghiên cứu vào năm 2015 và bắt tay xây dựng từ năm 2023. Mặc dù được đề ra rất thận trọng và tỉ mỉ, các chuyên gia cho rằng dự án này chưa chắc được chấp nhận vì Hiệp hội lưu trữ an toàn hạt nhân Thụy Điển đã phê phán SKB quá vội vàng xác định địa điểm chôn cất rác thải hạt nhân, đồng thời cho rằng độ sâu của kho lưu trữ phải là 4.000 mét, chưa kể nguy cơ lớp đồng bảo quản chất thải hạt nhân bị rò rỉ.

Lấy ví dụ của dự án trên để thấy rằng tìm kiếm một giải pháp khả thi cho 250.000 tấn rác thải hạt nhân trên thế giới là bài toán nan giải. Tại Mỹ, chính quyền Barack Obama đã hủy bỏ dự án cất giữ rác thải hạt nhân dưới lòng núi đá vôi ở dải Yucca thuộc sa mạc Nevada, mặc dù ông Obama từng cam kết theo đuổi năng lượng tái sinh trong chiến dịch tranh cử tổng thống hồi năm ngoái. Đức cũng tạm hoãn dự án lưu trữ rác thải hạt nhân của mình. Trong khi đó, Nhật Bản, Canada và Anh đang trong quá trình tìm kiếm địa điểm xử lý rác thải hạt nhân. Còn Trung Quốc, Ấn Độ và Nga thì chưa xác định cụ thể đâu là nơi lưu trữ vĩnh hằng loại chất thải này.

PHÚC GIA AN (Theo Le Monde)