Cùng với các biện pháp tăng cường cấm vận, theo Hãng tin AFP, Mỹ đang phối hợp với các đồng minh trong khối Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Nhóm  các nền công nghiệp hàng đầu thế giới (G7) và Liên minh châu Âu (EU) chấm dứt quan hệ thương mại bình thường với Nga - một trong những nguyên tắc nền tảng của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Nguy cơ thương mại Nga - Mỹ đứt đoạn hoàn toàn

Quân đội Ukraine chốt chặn trên đường vào thủ đô Kiev. Ảnh: news.sky

Trong bài phát biểu hôm 11-3, Tổng thống Mỹ Joe Biden thông báo nước này sẽ hủy bỏ quy chế “Quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn” với Nga. Dù cần được giới lập pháp Mỹ thông qua, nhưng các nghị sĩ từ lưỡng viện nước này đều bày tỏ ủng hộ bước đi này của Nhà Trắng. Ngoài ra, ông Biden cũng công bố lệnh cấm nhập khẩu rượu vodka, kim cương và hải sản của Nga. Trước đó, Tổng thống Biden đã thông báo áp đặt lệnh cấm nhập khẩu dầu và các nguồn năng lượng khác của Nga.

Cũng trong ngày 11-3, Bộ Tài chính Mỹ thông báo áp đặt trừng phạt tỉ phú Nga Viktor Vekselberg, 3 thành viên trong gia đình của người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov và các nghị sĩ Nga. Những người thuộc diện bị trừng phạt mới còn có 10 thành viên ban lãnh đạo VTB Bank - ngân hàng lớn thứ 2 ở Nga. Ngoài ra, 4 thành viên trong ban lãnh đạo ngân hàng Novikombank của Nga, trong đó có nữ Chủ tịch Elena Aleksandrovna Georgieva, và công ty ABR Management cùng 4 thành viên ban lãnh đạo của doanh nghiệp này cũng bị đưa vào danh sách trừng phạt. Bộ Tài chính Mỹ cũng đã cấm xuất khẩu, xuất khẩu lại, bán hoặc cung cấp dù là trực tiếp hay gián tiếp tiền USD từ Mỹ cho Chính phủ Nga hoặc người ở Nga. Cấm cung cấp USD cho Nga sẽ gây ra vấn đề nghiêm trọng đối với Nga vì hầu hết hợp đồng dầu của nước  này được thanh toán bằng đồng tiền của Mỹ. EU cũng đã cấm xuất khẩu và nhập khẩu tiền giấy euro sang Nga.

Bộ Thương mại Mỹ thì công bố lệnh cấm xuất khẩu các mặt hàng xa xỉ sang Nga và Belarus, trong đó có đồ trang sức, quần áo và xe cộ.  Bộ Thương mại Mỹ lưu ý lệnh cấm này mở rộng đối với “một số nhà tài phiệt nhất định của Nga và Belarus và các nhân tố xấu trên toàn thế giới”. Theo bộ này, các biện pháp kiểm soát như vậy trước đây chỉ áp dụng với Triều Tiên.

Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ, trong năm 2019, Nga là đối tác thương mại lớn thứ 26 của Mỹ, với kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 28 tỉ USD, trong đó Mỹ nhập khẩu 22 tỉ USD. Các mặt hàng nhập khẩu hàng đầu từ Nga bao gồm khoáng sản nhiên liệu, kim loại quý và đá, sắt thép, phân bón và hóa chất vô cơ. Tất cả các mặt hàng này có thể phải chịu mức thuế cao hơn nếu Quốc hội Mỹ thông qua việc bãi bỏ quy chế trên.

EU gia tăng cấp độ trừng phạt Nga

Ngày 11-3, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tuyên bố EU sẽ đình chỉ quy chế đối xử kinh tế và thương mại đặc quyền đối với Nga, cấm việc sử dụng tiền điện tử, xuất khẩu các mặt hàng xa xỉ của EU sang Nga và nhập khẩu các sản phẩm thép.

Các biện pháp mới tạo thành đợt trừng phạt thứ tư của EU nhằm vào Nga liên quan tới chiến dịch quân sự tại Ukraine. Cùng với các đồng minh phương Tây khác, EU sẽ bãi bỏ quy chế thương mại “tối huệ quốc” đối với Nga. Điều này sẽ tạo điều kiện cho EU cấm hoặc áp đặt thuế quan trừng phạt đối với các sản phẩm của Nga. Tối huệ quốc là một trong những quy chế pháp lý quan trọng trong thương mại quốc tế hiện đại. Quy chế này được coi là một trong những nguyên tắc nền tảng của hệ thống thương mại đa phương WTO nhằm đảm bảo một quốc gia sẽ dành cho tất cả các quốc gia đối tác chế độ ưu đãi thương mại ngang nhau.

Trước mắt, EU sẽ cấm nhập khẩu các sản phẩm sắt, thép. Cuối cùng, khối sẽ cấm các khoản đầu tư mới của châu Âu vào lĩnh vực năng lượng của Nga. Chủ tịch Von der Leyen cho biết EU cũng đang xúc tiến việc đình chỉ các tư cách thành viên của Nga ở các tổ chức đa phương lớn, như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB). 

Theo Văn phòng thống kê châu Âu (Eurostat), kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của EU từ Nga đạt 145 tỉ euro (158,7 tỉ USD) trong năm 2019, trong đó dầu và khí đốt chiếm 101 tỉ euro.

V.P (TTXVN, AFP, Reuters)