MAI QUYÊN (Theo AFP, CNBC)

Trong bối cảnh Trung Quốc tăng áp lực lên Ðài Loan, Mỹ đã khởi động thủ tục mở đường cho các gói viện trợ quân sự trực tiếp đầu tiên nhằm đảm bảo an ninh cho vùng lãnh thổ này.

Phái đoàn Quốc hội Mỹ gặp lãnh đạo Đài Loan hồi đầu tháng 9.

Với sự ủng hộ của đa số nghị sĩ đảng Dân chủ lẫn Cộng hòa, Ủy ban Ðối ngoại Thượng viện ngày 14-9 thông qua Ðạo luật Chính sách Ðài Loan, cung cấp gói an ninh trị giá 4,5 tỉ USD trong 4 năm và hỗ trợ Ðài Bắc tham gia các tổ chức quốc tế. Ðạo luật đồng thời đề cập nhiều tới các chế tài nhắm vào Trung Quốc, nếu nước này có hành động gây hấn đáng kể hoặc sử dụng vũ lực qua eo biển Ðài Loan.

Ðạo luật sẽ được đưa ra bỏ phiếu tại Thượng viện, nhưng chưa có thời gian cụ thể. Ðể trở thành luật, văn kiện này cũng phải được Hạ viện thông qua và cần chữ ký của Tổng thống Joe Biden. Nhưng nếu có sự chấp thuận rộng rãi trong lưỡng đảng, Quốc hội có thể bỏ qua bất kỳ quyền phủ quyết tiềm năng nào.

Trong một phát biểu, thành viên cấp cao của đảng Cộng hòa trong Ủy ban Ðối ngoại Jim Risch cho rằng Mỹ bắt buộc hành động từ bây giờ để tăng cường khả năng tự vệ của Ðài Loan trước khi quá muộn. Người đứng đầu ủy ban này, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Bob Menendez, khẳng định Washington “không tìm kiếm chiến tranh hoặc gia tăng căng thẳng với Bắc Kinh” nhưng cần “sáng suốt” trước những gì đang diễn ra. “Mỹ đang thận trọng và có chiến lược giảm các mối đe dọa hiện hữu mà Ðài Loan phải đối mặt, đó là tăng hậu quả đối với các hành động thù địch để khiến nó trở nên quá rủi ro và không thể thực hiện” - quan chức này cho biết.

Mối quan hệ ít mơ hồ hơn

Tuy Mỹ vẫn chưa công nhận Ðài Loan, nhưng đạo luật mới cho thấy sự nâng cấp sâu rộng nhất trong quan hệ song phương kể từ khi Washington chuyển sự công nhận từ Ðài Bắc sang Bắc Kinh vào năm 1979. Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Ðài Bắc, có vai trò như đại sứ quán của Ðài Loan ở Mỹ, sẽ được đổi tên thành Văn phòng Ðại diện Ðài Loan và chính quyền Mỹ theo hướng dẫn mới có thể tương tác với Ðài Loan như bất kỳ chính phủ nào. Ðặc phái viên hàng đầu của Mỹ tại Ðài Bắc hiện được gọi là Giám đốc Viện Hoa Kỳ tại Ðài Loan, cũng được đổi tên thành “đại diện” của văn phòng và cần được Thượng viện xác nhận tương tự như chức vụ đại sứ.

Về quốc phòng, đạo luật ngoài cung cấp gói hỗ trợ 4,5 tỉ USD còn ủy quyền bảo lãnh khoản vay 2 tỉ USD để hỗ trợ Ðài Loan mua vũ khí Mỹ. Ðạo luật cũng chỉ định Ðài Loan trở thành “đồng minh lớn không thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO)” - vị thế dành cho các đối tác quân sự thân cận nhất của Mỹ bên ngoài liên minh. Ðặc biệt, Mỹ theo dự luật sẽ cung cấp vũ khí “có lợi cho việc ngăn chặn các hành động xâm lăng” của Trung Quốc chứ không chỉ đơn giản là vũ khí “phòng thủ”.