Hội nghị thượng đỉnh không chính thức giữa Tổng thống Mỹ Barack Obama và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Sunnyland, thành phố Palm Springs thuộc bang California vào ngày 7-6 tới để bàn thảo về một số căng thẳng gần đây. Theo nhận định của Nhật báo Phố Wall (WSJ), cuộc gặp đồng thời phản ánh tầm nhìn và tốc độ "đáng kinh ngạc" của ông Tập Cận Bình để thiết lập vị thế của Trung Quốc như một "cường quốc" ngang hàng với Mỹ.

Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết, cuộc hội kiến lần này giữa hai nhà lãnh đạo sẽ không theo lối mòn cứng nhắc với hình thức báo cáo và trình bày luận điểm như những cuộc gặp song phương hay các chuyến công du cấp nhà nước. "Đây không phải là một hội nghị ngoại giao thượng đỉnh điển hình với hình thức hội họp gò bó cùng các kịch bản được chuẩn bị. Đây cũng không phải là một hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp"- theo lời một quan chức Mỹ. Thay vào đó, chính quyền Mỹ hy vọng cuộc gặp cấp cao "áo sơ-mi" giữa hai nhà lãnh đạo có thể tạo điều kiện phát triển mối quan hệ cá nhân lâu dài, thậm chí đạt được một số quyết định mang ý nghĩa lịch sử về một loạt các vấn đề gây tranh cãi hiện nay, trong đó nổi bật là tình hình căng thẳng liên quan CHDCND Triều Tiên, cuộc chiến không gian mạng và tranh chấp lãnh hải ở khu vực châu Á.

Ông Tập Cận Bình (trái) hội kiến Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Nhà Trắng hồi năm 2012. Ảnh: Reuters

Theo WSJ, Tổng thống Obama dự kiến sẽ đặc biệt lưu ý với ông Tập Cận Bình về việc sử dụng nền kinh tế Trung Quốc như "đòn bẩy" để thuyết phục Triều Tiên chấm dứt chương trình vũ khí hạt nhân, cũng như ngăn ngừa mối đe dọa tấn công Mỹ và Hàn Quốc trong tương lai. Một vấn đề nổi cộm khác mà giới lãnh đạo Mỹ sẽ ưu tiên đề cập với Trung Quốc là việc ngăn chặn các cuộc tấn công mạng nhằm vào nước này mà theo báo cáo của Lầu Năm Góc là có liên quan đến chính phủ và quân đội Trung Quốc.

Theo nhận xét của hãng tin Anh Reuters, Bắc Kinh có thể lo ngại Washington đang cố gắng bao vây quân sự nước này với chiến lược tập trung sang châu Á, nhưng cuộc chiến không gian mạng mới là vấn đề cấp thiết đối với Tổng thống Obama. Do đó, nguồn tin từ một số quan chức tiết lộ ông Obama lần này sẽ không "né tránh" mà chỉ rõ mối quan tâm của Mỹ về tấn công mạng cũng như không chấp nhận lời phản bác của Trung Quốc rằng Bắc Kinh cũng là một nạn nhân của các vụ xâm nhập mạng.

Ngoài việc nhấn mạnh bảo vệ các công ty và nhà sáng chế Mỹ trước cuộc chiến không gian mạng, Tổng thống Obama có thể sẽ bày tỏ lo ngại của Washington về phương thức tiếp cận của Trung Quốc xung quanh vấn đề tranh chấp lãnh thổ với một số quốc gia khu vực châu Á - đặc biệt là căng thẳng giữa Trung Quốc với Nhật Bản (một trong những đồng minh chiến lược của Mỹ trong khu vực) về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông.

Tuy nhiên, WSJ cho rằng ưu tiên hàng đầu của phía Trung Quốc trong hội nghị sắp tới sẽ là thể hiện hình ảnh của một nhà lãnh đạo mạnh mẽ và có thể đàm phán "ngang cơ" với phía Mỹ. "Trung Quốc về cơ bản đã phát đi tín hiệu rằng Bắc Kinh đang thay đổi phương thức hoạt động và rằng họ sẽ xử sự như một cường quốc với nhiều sự lựa chọn"- cựu chuyên gia phân tích Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và hiện là chuyên viên nghiên cứu Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington Christopher Johnson nhận xét khi đưa ra dẫn dụ về các chuyến công du của ông Tập Cận Bình và tân Thủ tướng Lý Khắc Cường thời gian gần đây.

Bên cạnh đó, một số nhà phân tích Trung Quốc và phương Tây cũng dự đoán khả năng ông Tập Cận Bình đưa ra bất cứ quan điểm nào về những vấn đề "dính" đến an ninh quốc gia là rất khó. Thay vào đó, ông sẽ tiếp tục bày tỏ quan ngại của Trung Quốc về chiến lược "xoay trục" và tái cân bằng quân sự của Mỹ ở châu Á - vốn bị Bắc Kinh cho là "chính sách để ngăn chặn bước tiến của Trung Quốc". Ngoài ra, Chủ tịch Trung Quốc có thể lặp lại lời kêu gọi nối lại các cuộc đàm phán sáu bên (bao gồm Triều Tiên, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Nga) để thảo luận về chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng mà không cần điều kiện tiên quyết, cùng "điệp khúc": "Trung Quốc cũng là một nạn nhân trong vấn đề an ninh mạng".

VI VI (Theo WSJ, Reuters)