Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết Washington sẽ bảo vệ Đài Loan trong tình huống xảy ra xung đột với Trung Quốc, nhưng chính xác trợ giúp như thế nào thì giới phân tích cho đây vẫn là câu hỏi phức tạp.

Gần 60% người dân Đài Loan tin Mỹ triển khai quân bảo vệ hòn đảo này trong tình huống Trung Quốc tấn công. Ảnh: Getty Images

Trong cuộc phỏng vấn với CNN mới đây, Tổng thống Biden đã đề cập vấn đề nhạy cảm nhất trong tất cả các chính sách liên quan Trung Quốc khi nói rõ Washington sẽ hành động nếu Bắc Kinh tấn công Đài Loan. Tại hội nghị thượng đỉnh Đông Á trực tuyến hôm 27-10, chủ nhân Nhà Trắng tiếp tục bày tỏ lo ngại về những hành vi “cưỡng ép và hung hăng” của Trung Quốc gây bất ổn eo biển Đài Loan.

Bắc Kinh cũng đang tức giận trước đề nghị của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken ủng hộ Đài Loan có tiếng nói xứng đáng trong Liên Hiệp Quốc. Cùng với thái độ cứng rắn của Nhà Trắng, lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn trên Đài CNN xác nhận sự hiện diện của quân đội Mỹ trên hòn đảo này vì mục đích huấn luyện. Trước đó, bà Thái tuyên bố tin tưởng Washington trong tình huống cần thiết sẽ bảo vệ Đài Bắc khi mối đe dọa từ Bắc Kinh ngày càng tăng.

Nguy cơ tính toán sai lầm

Những sự kiện trên là diễn biến mới nhất trong chuỗi căng thẳng Mỹ - Trung liên quan Đài Loan. Theo giới phân tích, các đời tổng thống Mỹ trong 42 năm qua với “sự mơ hồ chiến lược” luôn để ngỏ việc liệu có can thiệp tình hình Đài Loan hay không. Washington cố tình làm vậy như một lời đảm bảo cho hai bên, vừa đủ để Bắc Kinh phải e dè nếu kích động xung đột lại vừa không khuyến khích tinh thần hăng hái từ Đài Loan.

Nhưng qua cam kết có phần “bất thường” của Tổng thống Biden, nhà phân tích Bonnie Glaser tại Quỹ Marshall (Đức) cho rằng cục diện trở nên phức tạp và đòi hỏi Washington có những tuyên bố rõ ràng về chính sách. Trong đó, chuyên gia này lưu ý quyết định thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Mỹ và Trung Quốc từ năm 1979 buộc Washington hủy hiệp ước phòng thủ với Đài Loan. Kịch bản Nhà Trắng ủng hộ trở lại cam kết an ninh tương tự đối với Đài Bắc sẽ khiến đại lục không còn tin tưởng Mỹ tuân thủ chính sách “Một Trung Quốc”, dẫn tới hành động đáp trả từ Bắc Kinh.

Trước những diễn biến mới, Thứ trưởng Ngoại giao Úc Justin Hayhurst cảnh báo rủi ro tính toán sai lầm trong khu vực đang cao hơn mức bình thường. Thành viên cấp cao trong Ủy ban Đối  ngoại Thượng viện Mỹ James Risch cũng thừa nhận tình hình hiện tại khá rắc rối và khả năng xung đột Mỹ - Trung tuy ở mức tương đối thấp nhưng không thể bỏ qua nguy cơ từ những sai lầm chiến lược.

Tiến trình quân sự hóa “đáng kinh ngạc”

Leo thang căng thẳng Mỹ - Trung về Đài Loan diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang tăng cường năng lực hàng hải, hàng không và trên mặt đất; song song với những tiến bộ trong lĩnh vực vũ trụ và không gian mạng. Là bên cung cấp vũ khí hỗ trợ Đài Loan, nhưng báo cáo gần đây của Trung tâm An ninh Mỹ mới cho biết một khi Bắc Kinh tấn công các đảo gần vùng lãnh thổ này, Lầu Năm Góc có rất ít lựa chọn tốt để vừa đáp trả Trung Quốc vừa tránh nguy cơ leo thang nghiêm trọng có thể kích động chiến tranh giữa 2 cường quốc.

Thông tin này được công bố một tuần sau khi Mỹ không thành công trong vụ phóng thử tên lửa mang vũ khí siêu vượt âm. Trước đó, Trung Quốc được cho đã hoàn thành thử nghiệm tên lửa siêu vượt âm có khả năng vượt qua hệ thống phòng thủ hạt nhân của Mỹ. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Mark Milley cho rằng tiềm lực quân sự của Trung Quốc khả năng còn lớn hơn nhiều so với vụ phóng họ tiến hành mới đây. Nếu Washington không hợp tác với đồng minh để thay đổi cuộc chơi, Trung Quốc với tốc độ và quỹ đạo phát triển “đáng kinh ngạc” như hiện tại sẽ vượt qua Nga, Mỹ trong tương lai.

MAI QUYÊN