MAI QUYÊN (Theo Nikkei, ABC News)

Theo kế hoạch, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tuần tới sẽ có chuyến công du Tonga, New Zealand cùng Úc để thảo luận về an ninh và hợp tác khu vực - động thái mới nhất thể hiện cam kết của Washington với các quốc gia ở Nam Thái Bình Dương khi cạnh tranh địa chiến lược với Trung Quốc gia tăng.

Ngoại trưởng Mỹ Blinken (phải) và Thủ tướng Papua New Guinea James Marape. Ảnh: State Department

Đây là lần thứ 12 Ngoại trưởng Blinken thăm khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nói chung kể từ khi đảm nhiệm vai trò nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ vào tháng 1-2021. Theo kế hoạch, ông Blinken sẽ dự lễ khánh thành đại sứ quán mới tại Tonga - đảo quốc có tầm quan trọng chiến lược với Nhà Trắng trong nỗ lực cạnh tranh ảnh hưởng cùng Trung Quốc trên Thái Bình Dương. Tonga cũng là điểm thứ 3 ông Blinken đến thăm tại khu vực trong vòng 2 tháng qua.

Đại diện ngoại giao Mỹ sau đó tới New Zealand vào ngày 27-7 để gặp gỡ các đối tác cấp cao trong chính phủ và dự khán trận đấu của tuyển Mỹ tại Giải vô địch Bóng đá Nữ Thế giới 2023. Trong hai ngày 28 và 29-7, ông Blinken kết thúc chuyến đi với chặng dừng chân tại thành phố Brisbane để dự cuộc tham vấn ngoại giao - quốc phòng thường niên Mỹ - Úc.

Thông báo của Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết Bộ trưởng Lloyd Austin cũng sẽ thăm Úc và Papua New Guinea vào cuối tháng này.

Trong diễn biến liên quan, các quan chức ở Washington ngày 20-7 công bố kế hoạch của Nhà Trắng về việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh lần 2 giữa Tổng thống Joe Biden với lãnh đạo các đảo quốc Thái Bình Dương vào tháng 9 tới. Tại hội nghị thượng đỉnh năm ngoái, Washington đã cam kết hỗ trợ các đảo quốc Thái Bình Dương trước “sự cưỡng ép kinh tế” từ Trung Quốc; đồng thời lập một quỹ mới trị giá 810 triệu USD giúp các đảo quốc này phát triển nghề cá, thích ứng biến đổi khí hậu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển cơ sở hạ tầng thân thiện môi trường.

Tầm quan trọng của các đảo quốc Thái Bình Dương

Theo Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách khu vực Đông Á Siddharth Mohandas, Trung Quốc đang tìm cách đảo ngược trật tự quốc tế được thiết lập dựa trên luật lệ kể từ Chiến tranh thế giới thứ 2. Để thay thế vai trò của Washington, Bắc Kinh đang ráo riết mở rộng hợp tác hoặc gia tăng sức ép lên các quốc gia nhỏ hơn trong khu vực, thách thức các liên minh và quan hệ đối tác của Mỹ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trước tham vọng của cường quốc châu Á, ông Mohandas cho biết Mỹ cùng các đồng minh đang thúc đẩy Chiến lược Đối tác Thái Bình Dương, trong đó các đảo quốc khu vực sẽ đóng vai trò trọng yếu. Tính đến hiện tại, ông Mohandas nói rằng Nhà Trắng đã đạt được tiến bộ lớn trong việc đổi mới các thỏa thuận đã có với các đảo quốc Thái Bình Dương. Một trong những khuôn khổ gây chú ý là Hiệp ước Liên kết Tự do (COFA) được gia hạn với Cộng hòa Palau, Liên bang Micronesia và Cộng hòa Quần đảo Marshall. Đây là văn kiện quy định trách nhiệm của Washington đối với hoạt động phòng thủ và viện trợ kinh tế, đổi lấy việc Mỹ có thể tiếp cận căn cứ quân sự và ra quyết định liên quan an ninh bên ngoài các đảo quốc.

Phát biểu trong phiên điều trần trước một ủy ban của Thượng viện, ông Mohandas cho biết các thỏa thuận trên một mặt là bằng chứng thể hiện cam kết vững chắc của Mỹ với các bên liên quan, giúp củng cố an ninh cho các quốc gia nhỏ và cả khu vực Quần đảo Thái Bình Dương rộng lớn. Mặt khác, nó đảm bảo các phương pháp tiếp cận chiến lược của Nhà Trắng và cho phép lực lượng vũ trang Mỹ hoạt động tự do tại những địa hình quan trọng trong khu vực, giúp cải thiện năng lực quân sự để ngăn chặn hành vi gây hấn và chiếm ưu thế trong xung đột; đảm bảo hòa bình, an ninh và ổn định ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các chính sách cũng tạo điều kiện cho nhiều hoạt động trong các lĩnh vực ưu tiên như đảm bảo quyền tiếp cận đào tạo, tập trận; bố trí lực lượng song phương và đa phương.