* Mở rộng kiểm tra mạng xã hội đối với đương đơn xin thị thực

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6-8 đã ký 2 sắc lệnh hành pháp mới nhằm siết chặt chính sách công dân theo nơi sinh, trong đó mở rộng các trường hợp không được hưởng quyền công dân tự động khi sinh tại Mỹ và tăng cường các biện pháp ngăn chặn hoạt động “du lịch sinh con”.

Tổng thống Trump với sắc lệnh hành pháp ký ngày 6-8. Ảnh: CBS News

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, các sắc lệnh được ban hành hơn một tháng sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh thông qua sắc lệnh hành pháp trước đó, với phán quyết cho rằng việc thay đổi cách hiểu lâu nay về Tu chính án thứ 14 không thể thực hiện bằng hành động hành pháp.

Một sắc lệnh yêu cầu các bộ, ngành liên quan ban hành quy định mới nhằm triệt phá các hoạt động tổ chức “du lịch sinh con”, đồng thời mở rộng phạm vi các trường hợp bị xem là không đủ điều kiện để con sinh ra tại Mỹ được tự động mang quốc tịch Mỹ. Chính quyền cho rằng một số trường hợp nhập cảnh với mục đích sinh con để tạo lợi thế về quốc tịch cho trẻ là hành vi lợi dụng hệ thống di trú của Mỹ.

Theo Nhà Trắng, các quy định mới sẽ chỉ áp dụng đối với những trường hợp phát sinh trong tương lai và tập trung vào một số hình thức “du lịch sinh con” mang tính thương mại. Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh Nội địa được giao xây dựng các biện pháp phối hợp nhằm tăng cường phát hiện và ngăn chặn các đường dây tổ chức hoạt động này ở cả trong và ngoài nước.

Động thái mới được xem là nỗ lực tiếp theo của Tổng thống Trump nhằm hiện thực hóa một trong những cam kết trọng tâm về cải cách chính sách nhập cư trong nhiệm kỳ thứ hai. Trước đó, Bộ Tư pháp cũng đã chỉ đạo các công tố viên liên bang ưu tiên điều tra và xử lý các vụ việc liên quan đến “du lịch sinh con” sau phán quyết của Tòa án Tối cao.

Giới quan sát nhận định các sắc lệnh mới nhiều khả năng sẽ tiếp tục đối mặt với các thách thức pháp lý, khi quyền công dân theo nơi sinh được quy định trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ và đã được Tòa án Tối cao nhiều lần khẳng định qua các phán quyết trước đây. Các tổ chức bảo vệ quyền của người nhập cư cho rằng việc thu hẹp phạm vi áp dụng quyền công dân theo nơi sinh cần được thực hiện thông qua sửa đổi Hiến pháp hoặc thay đổi luật liên bang, thay vì chỉ bằng sắc lệnh hành pháp.

+ Bộ Ngoại giao Mỹ đang mở rộng yêu cầu kiểm tra mạng xã hội đối với nhiều diện xin thị thực mới. Theo đó, các đương đơn thuộc diện áp dụng sẽ phải chuyển các tài khoản mạng xã hội sang chế độ công khai để phục vụ quá trình xét duyệt hồ sơ.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, động thái trên nối tiếp chính sách được Bộ Ngoại giao triển khai từ tháng 6 vừa qua đối với người xin thị thực du học, theo đó các tài khoản mạng xã hội ở chế độ riêng tư phải được chuyển sang trạng thái công khai để cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra trong quá trình xét cấp thị thực.

Một bản ghi nhớ nội bộ được một số cơ quan truyền thông Mỹ công bố cho thấy, phạm vi áp dụng mới bao gồm các đương đơn xin thị thực dành cho đại diện cơ quan truyền thông nước ngoài, công dân Mexico và Canada nhập cảnh Mỹ theo Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) để thực hiện hoạt động kinh doanh, cùng những người phụ thuộc đi kèm. Trước đó, quy trình kiểm tra này đã được áp dụng đối với nhiều diện thị thực như ngoại giao, công vụ, lao động tạm thời, thực tập sinh, chương trình trao đổi, nhân viên tôn giáo, nhân chứng, người cung cấp thông tin và nạn nhân trong một số vụ án.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết cơ quan này sử dụng mọi nguồn thông tin hợp pháp trong quá trình thẩm tra nhằm xác định các trường hợp có thể không đủ điều kiện nhập cảnh hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và an toàn công cộng. Theo hướng dẫn mới, các viên chức lãnh sự được yêu cầu xem xét thông tin trên các nền tảng mạng xã hội như một phần trong quy trình đánh giá hồ sơ thị thực.

Bản ghi nhớ cũng nêu rõ mỗi quyết định cấp thị thực đều được xem là một quyết định liên quan đến an ninh quốc gia. Vì vậy, đương đơn phải chứng minh mình đáp ứng đầy đủ các điều kiện của loại thị thực xin cấp, có ý định tuân thủ quy định nhập cảnh của Mỹ và không gây phương hại đến lợi ích của nước này.

Theo giới quan sát, việc mở rộng kiểm tra mạng xã hội là một phần trong chính sách tăng cường rà soát an ninh của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với người nước ngoài xin nhập cảnh Mỹ. Một số tổ chức bảo vệ quyền tự do dân sự bày tỏ lo ngại quy định mới có thể làm phát sinh các vấn đề liên quan đến quyền riêng tư và quyền tự do ngôn luận.

ĐOÀN HÙNG