Mỹ không tìm kiếm căng thẳng với Trung Quốc trong vấn đề thương mại, nhưng cũng không thỏa hiệp trước việc Bắc Kinh không tuân thủ cam kết theo thỏa thuận năm 2020, Đại diện Thương mại Mỹ Katherine Tai khẳng định.

Ảnh: Reuters

Thỏa thuận giai đoạn 1, ký kết giữa cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc, hủy bỏ thuế nhập khẩu của Mỹ đối với điện thoại di động, đồ chơi và máy tính xách tay Trung Quốc sản xuất; đồng thời giảm một nửa mức thuế suất xuống còn 7,5% đối với một số mặt hàng khác trị giá 120 tỉ USD. Tuy nhiên, thỏa thuận này duy trì mức thuế 25% đối với lượng lớn hàng hóa cùng linh kiện “made in China” trị giá 250 tỉ USD vốn được các nhà sản xuất Mỹ sử dụng. Ngoài ra, Trung Quốc được yêu cầu nhập khẩu thêm 200 tỉ USD sản phẩm và dịch vụ Mỹ trong 2 năm.

Bất chấp nỗ lực “đình chiến” thương mại giữa hai cường quốc, các chuyên gia kinh tế cho rằng khả năng Trung Quốc mua hàng hóa Mỹ theo đúng thỏa thuận “còn lâu mới xảy ra”, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch COVID-19 bùng phát khiến thương mại chững lại trên toàn cầu. Kể từ khi nhậm chức hồi tháng 1, Tổng thống Joe Biden đã yêu cầu Đại diện Thương mại Mỹ đánh giá toàn diện chiến lược thương mại đối với Trung Quốc, bao gồm chính sách thuế quan áp dụng dưới thời người tiền nhiệm. Tuy không nêu rõ mức độ sụt giảm, nhưng một quan chức Nhà Trắng cho biết Washington hiện không hài lòng trước tiến độ Trung Quốc thực hiện những gì đã ký.

Phát biểu hôm 4-10, bà Katherine Tai (ảnh) cho biết sẽ thảo luận vấn đề này với Phó Thủ tướng Lưu Hạc trong những ngày tới. Trước dự báo Bắc Kinh không sớm cải cách bên cạnh triển vọng ảm đạm về tiến trình đàm phán thỏa thuận giai đoạn 2, bà Tai nói rõ chính quyền Tổng thống Biden không thổi bùng căng thẳng nhưng sẵn sàng triển khai tất cả biện pháp sẵn có, thậm chí tìm kiếm công cụ mới để bảo vệ lợi ích kinh tế trước những thiệt hại do cạnh tranh không lành mạnh. Trước mắt, Washington sẽ duy trì các mức thuế hiện hành được áp dụng từ thời chính quyền Trump nhằm thúc ép Bắc Kinh tuân thủ thỏa thuận. 

Phần cốt lõi trong chính sách thương mại mới còn tập trung vào quan hệ hợp tác giữa Washington cùng đồng minh để tạo ra thị trường công bằng và cởi mở, giải quyết hành vi “phi thị trường” của Trung Quốc. Theo một số quan chức cấp cao, hoạt động thương mại của Bắc Kinh thực tế không có bước thay đổi ý nghĩa nào. Vì lẽ này, Washington sẽ không theo đuổi tiến trình đàm phán thỏa thuận giai đoạn 2 với Trung Quốc. Dựa trên lịch sử Trung Quốc không tuân thủ các cam kết kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2001, các quan chức cho rằng Mỹ và đồng minh cần chiến lược đối phó hiệu quả thay vì đặt cược vào khả năng làm Bắc Kinh thay đổi.

Chính sách thương mại mới của Mỹ phản ánh cách tiếp cận thận trọng của Nhà Trắng đối với Trung Quốc thời gian qua. Ngoài một số cải tiến nhỏ, chính quyền Tổng thống Biden nhìn chung không có bất kỳ thay đổi nào trong các chính sách lớn được áp dụng từ thời Tổng thống Trump, bao gồm thuế quan, cạnh tranh chiến lược và an ninh.

MAI QUYÊN (Theo Reuters, SCMP)