Thông tin giới chức quốc phòng Mỹ đang xúc tiến thương vụ bán vũ khí cho Ðài Loan (Trung Quốc) được dự đoán sẽ “chọc giận” Trung Quốc trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn đang mắc kẹt trong cuộc chiến thương mại khốc liệt.

Trích các nguồn tin ẩn danh, Reuters cho biết Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ đã trình Quốc hội nước này văn bản không chính thức về thỏa thuận nói trên. Gói vũ khí bao gồm 108 xe tăng chiến đấu chủ lực M1A2 (ảnh) trị giá khoảng 2 tỉ USD cùng nhiều vũ khí chống tăng và phòng không. Cụ thể, Mỹ sẽ bán cho Đài Loan 409 tên lửa chống tăng tự tìm kiếm và tiêu diệt mục tiêu Javelin (129 triệu USD), 1.240 tên lửa điều khiển chống tăng TOW-II (299 triệu USD) và lô hàng gồm 250 tên lửa phòng không vác vai Stinger ước tính 223 triệu USD.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ phụ trách giám sát xuất khẩu vũ khí cho biết Washington sẽ không bình luận hoặc xác nhận các thương vụ mua bán, chuyển nhượng khí tài quân sự trước khi thông báo chính thức với Quốc hội. Trong khi đó, Cơ quan quốc phòng Đài Loan hôm 6-6 đã xác nhận đề xuất mua vũ khí mà truyền thông đề cập.

Hồi tháng 3, lãnh đạo Đài Loan cho biết Washington phản ứng tích cực với yêu cầu mua vũ khí mới của Đài Bắc nhằm giúp hòn đảo này tăng cường khả năng phòng vệ. Thời điểm đó, Trung Quốc đặc biệt giận dữ sau khi có tin chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump “ngầm” chấp nhận yêu cầu của Đài Loan mua hơn 60 tiêm kích F-16. Đề xuất này còn đi kèm tên lửa không đối không, không đối đất và gói huấn luyện phi công cùng hai năm bảo dưỡng máy bay trị giá 13 tỉ USD. Kể từ sau hợp đồng bán 150 máy bay F-16 được Tổng thống George H.W. Bush thông qua hồi năm 1992, Mỹ không tiếp tục bán tiêm kích hiện đại cho Đài Loan nhằm tránh gây căng thẳng với Trung Quốc. Chính quyền Tổng thống Barack Obama cũng từng hủy hợp đồng bán 66 chiếc F-16C/D Block 50 cho Đài Bắc vào năm 2011 do áp lực từ Bắc Kinh. Theo một số nguồn tin, Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ vẫn đang cân nhắc đề nghị này nhưng gói vũ khí sắp tới sẽ không bao gồm chiến đấu cơ F-16.

Giới quan sát không rõ việc Mỹ tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan có được dùng làm con bài mặc cả trong tiến trình đàm phán thương mại với Trung Quốc hay đơn giản chỉ là thi hành chính sách thân thiết hơn với Đài Bắc trong bối cảnh Washington cũng đang xích mích với Bắc Kinh trên Biển Đông và Eo biển Đài Loan. Tại Đối thoại Shangri-La diễn ra ở Singapore cuối tuần rồi, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa cảnh báo Mỹ không can thiệp vào các tranh chấp đối với Đài Loan và Biển Đông. Đáp lại, quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Patrick Shanahan khẳng định nước này “sẽ không làm ngơ” trước hành vi của Bắc Kinh tại châu Á.

Ngoài căng thẳng với Trung Quốc, giới phân tích cho rằng thương vụ bán khí tài quân sự cho Đài Loan phù hợp mục tiêu cải tổ chính sách xuất khẩu vũ khí được chính quyền Trump triển khai từ năm 2018 nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ và tạo công ăn việc làm trong nước. Tuần rồi,  Lầu Năm Góc thông báo sẽ bán 34 máy bay không người lái ScanEagle cho các nước Đông Nam Á với hợp đồng trị giá 47 triệu USD.

Quần đảo Solomon sẽ sớm đưa ra quyết định về việc có cắt đứt quan hệ với Đài Loan và chuyển sang thiết lập bang giao chính thức với Trung Quốc hay không, Guardian đưa tin. Quần đảo này là một trong 6 quốc gia Thái Bình Dương và 17 quốc gia trên thế giới công nhận Đài Loan. Những năm gần đây, Trung Quốc liên tục cung cấp lượng lớn viện trợ và đầu tư cho các nước thu nhập thấp nhằm lôi kéo đồng minh ngoại giao của Đài Loan. Từ năm 2016 đến nay đã có 5 nước gồm Sao Tome và Principe, Panama, Cộng hòa Dominicana, Burkina Faso và El Salvador cắt đứt quan hệ với hòn đảo này.

MAI QUYÊN (Theo Reuters)