Trong vòng một tháng qua, 4 mặt hàng nông sản chủ lực ở tỉnh Sóc Trăng lúa, mía, hành tím, heo đều rơi vào tình thế tiêu thụ lận đận vì rớt giá. Lúa đông xuân thu hoạch trúng mùa, tuy giá lúa khô bán ra trên 5.000 đồng/kg, nông dân có lãi trên 30% nhưng vẫn là mức thấp so cùng kỳ và tiêu thụ chậm trong bối cảnh chung ở ĐBSCL. Vùng mía nguyên liệu Cù Lao Dung cung cấp về các nhà máy đường công suất lớn ở Sóc Trăng và Hậu Giang, càng về cuối vụ thu hoạch giá giảm liên tục còn 750-800 đồng/kg, trong khi mấy năm trước đường có giá tốt, mía nguyên liệu gần cuối vụ vẫn đắt hàng trên 1.000 đồng/kg.

Nuôi heo ở Sóc Trăng đang thua lỗ nặng.

Sóc Trăng tập trung hơn 100 trang trại chăn nuôi heo qui mô với tổng đàn lớn. Song, nhiều chủ nuôi heo hiện thời đang điêu đứng vì heo hơi giảm giá bất ngờ. Heo nuôi trong các trang trại theo qui trình kỹ thuật chăn nuôi đạt chất lượng thịt heo thương phẩm tốt. Thế nhưng giá heo hơi bán 3,5-3,6 triệu đồng/tạ khiến cho giới chủ trại chăn nuôi mệt mỏi, lao đao. Tệ hơn, các hộ dân nuôi heo dạng gia đình, nuôi vài ba con nhỏ lẻ kiểu "bỏ ống" tận dụng phụ phẩm tấm cám làm thức ăn, đến ngày xuất chuồng thương lái đến mua 3,3-3,4 triệu đồng/tạ! Người chăn nuôi heo cho biết, nếu chi phí tính sát sườn và tiết kiệm tối đa, giá thành nuôi heo không thể thấp hơn mức 3,8-3,9 triệu đồng/ha.

Tuy nhiên lo âu nhất lúc này là nông dân trồng hành tím ven biển ở Vĩnh Châu (Sóc Trăng) đang tâm trạng đứng ngồi không yên, vì sản phẩm sau thu hoạch ứ đọng, tiêu thụ bấp bênh. Đây là mặt hàng nông sản đặc sản của Sóc Trăng và duy nhất của ĐBSCL với diện tích hàng năm trên 5.000 ha, sản lượng khoảng 100.000-120.000 tấn/năm. Đặc biệt, năm nay lần đầu mô hình trồng hành tím đạt chứng nhận GlobalGAP. Từ tháng 2-2013 niềm vui vào đầu vụ thu hoạch hành tím có giá 13.000 đồng/kg chẳng kéo dài được bao lâu. Sau đó rớt giá dần và hiện nay giá bán sỉ còn 5.000 đồng/kg, bán lẻ tại chợ Vĩnh Châu 7.000 đồng/kg. Một số nông dân đang cần tiền nóng lòng muốn bán vẫn không có nhiều người mua.

Vào giữa năm 2012, một DNTN cùng với nông dân trồng hành tím được sự hỗ trợ Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sóc Trăng thực hành đạt tiêu chuẩn GlobalGAP nay cũng chỉ tiêu thụ được 200 tấn chẳng thấm vào đâu. Trong khi đó, bảo quản hành tím sau thu hoạch dù trong kho lạnh nếu quá hạn hơn 1 tháng đã nảy mầm, còn nếu để bên ngoài bình thường trong thời hạn trên có thể bị hư thối.

Trong 2 năm gần đây, hành tím không tránh được cảnh rớt giá. Thắc mắc này của nông dân đến nay chưa tìm ra lời giải thấu đáo. Năm 2011, nông dân vui mừng khi hành tím trúng giá 20.000 đồng/kg, lãi ròng mấy chục triệu đồng/ha. Lúc đó thịnh thời Sóc Trăng có 4-5 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu hành tím, mỗi doanh nghiệp xuất trung bình đạt 4.000-5.000 tấn/vụ. Đến năm 2012, hành tím vào mùa rớt giá giống như năm nay và mãi đến khi hết vụ, hết hành tím giá bán mới cất lên được 15.000 đồng/kg. Một cán bộ nông nghiệp thị xã Vĩnh Châu nói, vùng đất giồng cát ven biển trồng hành tím thích nghi rất tốt và có thể trồng tỏi được. Nhưng giá tỏi hiện thời ở một số địa phương khác cũng đang điêu đứng và chẳng lẽ mỗi khi mặt hàng này ứ đọng thì lại bỏ và chạy theo chuyển đổi sang cây trồng mới? Chưa ai đoán được cây trồng mới có tránh được vết xe cũ khi cung vượt cầu?

Trong chuyện tiêu thụ hàng hóa nông-thủy sản, hiện thời ngoại trừ con tôm sú, tôm thẻ chân trắng đang sốt giá. Nhưng đó là cung nguồn yếu, tôm đang khan hàng. Trong khi lúa, gạo đang gặp cạnh tranh dữ dội trên thị trường xuất khẩu, nông dân trồng lúa ở ĐBSCL chật vật vì giá bán khó tăng lên.

Nông dân được các nhà khoa học hỗ trợ kỹ thuật, sản xuất theo qui trình và có khả năng sản xuất ra các loại nông phẩm đạt theo tiêu chuẩn quốc tế khi thị trường yêu cầu. Phần còn lại là các doanh nghiệp đảm nhận đầu ra, tiêu thụ nông phẩm của nông dân, tìm thị trường. Tuy vậy, trong mặt hàng lúa, gạo, PGS TS Lưu Thanh Đức Hải, Khoa Kinh tế-Quản trị kinh doanh Trường Đại học Cần Thơ, nhận xét: Nghiên cứu xuyên suốt trong 10 năm qua, cập nhật từng năm cho thấy việc quảng bá, điều nghiên cung cầu, tiếp thị, tạo dấu ấn thương hiệu lúa gạo Việt Nam…của các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt nam chưa có đầu tư, nghiên cứu một cách đột phá, chưa chứng minh được bản lĩnh chinh phục thị trường hoặc nếu có cũng rất rời rạc, chưa đủ tầm. Trong khi đó người trồng lúa cứ tiếp tục chạy đua tăng sản lượng. Tìm đầu ra cho các mặt hàng nông sản đang cần sự trợ lực mạnh hơn từ các chính sách của Nhà nước trong các chương trình xúc tiến thương mại, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò chủ động.

Bài, ảnh: HỮU ĐỨC