Kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam liên tục có chiều hướng tăng và đạt mức cao kỷ lục trong năm qua. Dù vậy, nước ta vẫn còn nhiều tiềm năng và dư địa để gia tăng xuất khẩu rau quả trong thời gian tới.

Sơ chế, đóng gói dừa tươi phục vụ xuất khẩu tại một doanh nghiệp ở tỉnh Vĩnh Long.

Gia tăng sản xuất và xuất khẩu

Nước ta có điều kiện thuận lợi về đất đai và khí hậu để sản xuất nhiều loại trái cây và rau củ quả. Phát huy lợi thế đó, thời gian qua các địa phương đã tăng diện tích trồng, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và giống mới vào sản xuất nên nước ta đã sản xuất được một lượng rau củ quả và trái cây rất lớn, với sản lượng đạt trên 30 triệu tấn/năm. Đặc biệt, diện tích cây ăn trái đã liên tục tăng, nhất là các loại cây ăn trái có đầu ra xuất khẩu thuận lợi như sầu riêng, chôm chôm, nhãn, mít, dừa… Những năm gần đây, sản lượng trái cây của nước ta đạt trên 13 triệu tấn/năm. Đến cuối năm 2025, cả nước có 1,328 triệu héc-ta cây ăn trái, tăng 27.200ha so với năm trước. Còn diện tích trồng rau các loại trong năm qua đạt trên 1 triệu héc-ta, với sản lượng 19,6 triệu tấn, tăng 519.500 tấn so với năm trước.
Giá trị xuất khẩu rau quả của Việt Nam liên tục có chiều hướng tăng, giúp tạo nguồn thu ngoại tệ lớn cho đất nước và góp phần nâng cao thu nhập, đời sống cho nhiều hộ dân. Kim ngạch xuất khẩu rau quả nước ta bắt đầu vượt mốc 1 tỉ USD từ năm 2013 và tiếp tục duy trì đà tăng trong những năm sau đó. Năm 2024, xuất khẩu rau quả của Việt Nam ra thị trường quốc tế đạt kim ngạch hơn 7,1 tỉ USD, tăng hơn 27% so với năm trước. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả xác lập mức cao kỷ lục với trên 8,56 tỉ USD, tăng 20% so với năm trước và cao hơn nhiều so với kế hoạch đề ra là 8 tỉ USD.

Thành công trên là nhờ sự quan tâm vào cuộc tích cực của các cấp chính quyền ở Trung ương và địa phương trong việc nâng cao năng lực sản xuất, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Tích cực hỗ trợ người dân, doanh nghiệp mở rộng thị trường và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, giúp sản phẩm rau quả của nước ta vượt qua rào cản kỹ thuật để phát triển xuất khẩu. Nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng dự báo, nếu tiếp tục phát huy các thế mạnh trong sản xuất và tận dụng tốt cơ hội từ thị trường, đặc biệt là ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do (FTA), xuất khẩu rau quả của nước ta sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.

Hướng đến kim ngạch xuất khẩu 10 tỉ USD

Thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng bộ, ngành Trung ương và địa phương quan tâm công tác xây dựng mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đàm phán mở cửa thị trường xuất khẩu rau quả. Nhờ vậy, thị trường tiêu thụ được mở rộng, rau quả được xuất khẩu chính ngạch vào nhiều thị trường quốc tế. Đến nay, các địa phương cả nước đã được cấp 9.336 mã số vùng trồng và 1.379 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu các loại rau quả tươi như thanh long, xoài, vú sữa, chuối, bưởi, chanh leo, chanh không hạt, nhãn, vải, ớt, thạch đen...

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nước ta cũng tăng nhanh tỷ trọng sản phẩm chất lượng cao, có lợi thế. Một số nông sản lớn, chủ lực đã khẳng định được vị thế và khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới. Thị trường Trung Quốc đã ký Nghị định thư đối với chuối, dưa hấu, măng cụt, dừa tươi, sầu riêng tươi và đông lạnh, thạch đen, khoai lang và có hướng dẫn tạm thời đối với ớt, chanh leo và đang rà soát, chuẩn hóa quy định đối với thanh long, nhãn, vải, mít, xoài, chôm chôm... Thị trường Hoa Kỳ đã cấp phép xuất khẩu cho thanh long, nhãn, vải, xoài, chôm chôm, vú sữa, bưởi. Thị trường Úc cấp phép xuất khẩu xoài, thanh long, nhãn, vải. New Zealand cấp phép xuất khẩu xoài, thanh long, chôm chôm, chanh, bưởi. Thị trường Nhật Bản đã cấp phép xuất khẩu thanh long, xoài, nhãn, vải. Thị trường Hàn Quốc cấp phép xuất khẩu thanh long, xoài. Thái Lan cấp phép xuất khẩu thanh long, xoài, nhãn, vải…

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng: "Kim ngạch xuất khẩu rau quả liên tục tăng trưởng hai con số trong các năm qua và dự báo năm 2026 có thể đạt 10 tỉ USD. Tuy vậy, ngành rau quả vẫn còn những hạn chế và điểm yếu cần khắc phục và thay đổi. Đó là chất lượng rau quả chưa ổn định, tỷ lệ đồng nhất không cao, vẫn còn tình trạng có dư lượng chất cấm trên sản phẩm. Hệ thống truy xuất nguồn gốc chưa hoàn chỉnh, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, cũng như việc giám sát cơ sở kiểm nghiệm, giám định cấp giấy chứng nhận cho hàng xuất khẩu còn bất cập, ảnh hưởng xuất khẩu. Mối liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ trong nước chưa bền vững, dễ bị tác động khi thị trường biến động".

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, để đạt mục tiêu xuất khẩu rau quả 10 tỉ USD, cần tập trung nâng cao chất lượng và an toàn sản phẩm, đảm bảo hình thức, chất lượng phù hợp với thị hiếu và đáp ứng yêu cầu thị trường. Điều này cần được truyền đạt, quán triệt đến người sản xuất và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng. Các cơ quan chuyên ngành tăng cường hoạt động hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và thực thi các chế tài đủ mạnh để hình thành ý thức tự giác cho người tham gia chuỗi cung ứng. Hiệp hội rau quả sẵn sàng phối hợp và tham gia vào các hoạt động này. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần hoàn chỉnh hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện đại, kết nối quốc tế để bảo vệ quyền lợi người sản xuất, người tiêu dùng và doanh nghiệp của Việt Nam. Cùng với đó, cần chấn chỉnh hoạt động kiểm tra, giám định, cấp chứng nhận xuất khẩu, đảm bảo thông quan nhanh và uy tín của hàng xuất khẩu. Tiếp tục quảng bá hình ảnh rau quả Việt Nam; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tăng tần suất, đa dạng hình thức, mở rộng địa bàn. Hỗ trợ nghiên cứu, phát triển giống, công nghệ sau thu hoạch, bảo quản, kéo dài thời gian lưu trữ và tiêu thụ cho rau quả.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG