Bộ Xây dựng yêu cầu nếu không có lý do khách quan, chính đáng, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan phải bảo đảm hoàn thành dự án và giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao.

Dự án đường vành đai 4 - Vùng Thủ đô. Ảnh tư liệu: Huy Hùng/TTXVN

Từ yêu cầu “không buông lỏng trách nhiệm” trong giải ngân vốn đầu tư công đến việc “siết” tiến độ, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao, Bộ Xây dựng liên tục đưa ra các giải pháp thúc đẩy tiến độ trong những tháng cuối năm 2026. Tuy nhiên, một số dự án vẫn có tỷ lệ giải ngân thấp, tiến độ thi công chậm và đứng trước nguy cơ không hoàn thành theo kế hoạch năm. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục xử lý các điểm nghẽn tiến độ, nhằm bảo đảm mục tiêu giải ngân gắn với tiến độ và hiệu quả thực hiện các công trình giao thông.

Tại phiên họp gần đây về kiểm điểm tình hình triển khai, thúc đẩy giải ngân các dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ chỉ đạo, tiến độ các dự án là do chủ đầu tư, các bộ ngành, địa phương xây dựng, đăng ký, do đó phải bảo đảm thực hiện theo cam kết, giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao; nhất là các nhiệm vụ thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương; kiên quyết không được lùi, kéo dài, điều chỉnh tiến độ theo kế hoạch khi không có lý do khách quan chính đáng.

Theo ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), các dự án chưa đáp ứng yêu cầu kết quả giải ngân chia 4 nhóm, gồm: dự án chậm thanh toán khối lượng đã hoàn thành; dự án chậm tiến độ do giải phóng mặt bằng tại các địa phương chưa đáp ứng yêu cầu; dự án chậm do khan hiếm nguồn vật liệu; dự án chậm do tổ chức thực hiện.

Đơn cử, một số chủ đầu tư thuộc các địa phương không đáp ứng tiến độ giải ngân theo kế hoạch đã đăng ký, tiềm ẩn nguy cơ chậm tiến độ hoàn thành theo yêu cầu như: Dự án Quốc lộ 8C Hà Tĩnh, Dự án nâng cấp Quốc lộ 14B Đà Nẵng. Một số dự án chậm tiến độ hoàn thành thủ tục thanh toán, quyết toán như: Tuyến nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ; dự án mở rộng cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn…

"Kế hoạch triển khai của hầu hết các dự án được lập kế hoạch tiến độ theo ngày. Trên cơ sở đó, các chủ đầu tư/ban quản lý dự án cần rà soát, chuẩn xác lại khối lượng đăng ký, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, làm cơ sở đánh giá KPI của năm", lãnh đạo Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng đề xuất.

Theo tổng kế hoạch vốn được giao đầu năm của Bộ Xây dựng khoảng 137.296 tỷ đồng, sau các điều chỉnh, kế hoạch năm 2026 còn khoảng 38.873 tỷ đồng. Tính đến ngày 10/9/2026, giá trị giải ngân đạt hơn 16.000 tỷ đồng, tương đương hơn 41% kế hoạch; số vốn còn phải giải ngân đến cuối năm hơn 23.600 tỷ đồng.

Về phía Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh, việc giải ngân vốn tương đối khó khăn do thời gian đầu thi công, các dự án chiếm tỷ lệ vốn lớn như mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn ghi nhận sản lượng thực hiện khá thấp. Dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận vướng mắc vật liệu.

Giám đốc Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh Vương Trọng Minh kỳ vọng, kết quả giải ngân tiếp tục tăng trong bối cảnh sản lượng dự án mở rộng cao tốc Cam Lộ - La Sơn trong 3 tháng gần đây vượt những tháng trước đó.

Đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân trong những tháng cuối năm 2026 và hoàn thành nhiệm vụ được giao, Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ hoàn thành và kết quả giải ngân của dự án; đồng thời phải giải trình rõ nguyên nhân dẫn đến việc không hoàn thành dự án đúng tiến đô, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan và giải pháp xử lý.

Khi số vốn còn phải giải ngân đến cuối năm còn rất lớn, bài toán đặt ra không chỉ là đẩy nhanh giải ngân mà còn phải tạo được khối lượng thực hiện trên công trường, xử lý các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, vật liệu, tổ chức thi công và thủ tục thanh toán. Điều này cũng được Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh và yêu cầu: “Lấy kết quả thực tế trên công trường và giá trị giải ngân làm thước đo đánh giá hiệu quả công việc”.

Tại Ban quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng), đơn vị được phân bổ kế hoạch vốn gần 4.000 tỷ đồng trong năm 2026, một số dự án vẫn gặp vướng mắc về mặt bằng, vật liệu và thời tiết bất lợi.

Theo Phó giám đốc Ban quản lý dự án 2 Bùi Huy Kiểm, dự án cải tạo cầu yếu và cầu kết nối trên các quốc lộ giai đoạn II sử dụng vốn ODA dự kiến trung tuần tháng 9, giải phóng mặt bằng mới cơ bản được tháo gỡ. Dự án đường bộ cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn còn khối lượng thi công nền đường trong bối cảnh thời tiết khu vực mưa nhiều.

Ban quản lý dự án đang phải triển khai nhiều giải pháp, bao gồm cả việc điều chuyển khối lượng giữa các nhà thầu, bên cạnh tăng tốc hoàn thiện thủ tục nghiệm thu, thanh toán khối lượng công việc tại một số dự án khác như Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, để bảo đảm kế hoạch đề ra.

Xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm, đối với các dự án phải hoàn thành trong năm 2026, Bộ Xây dựng yêu cầu nếu không có lý do khách quan, chính đáng, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan phải bảo đảm hoàn thành dự án và giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao.

Các điểm nghẽn đã được nhận diện, tiến độ tại các dự án đang triển khai đáp ứng kế hoạch, yêu cầu “không buông lỏng trách nhiệm”, “tăng tốc” và “phấn đấu giải ngân 100%” đang được cụ thể hóa bằng việc gắn trách nhiệm với từng dự án, từng khối lượng và từng phần vốn. Giải quyết điểm nghẽn giải ngân đầu tư công, bảo đảm tiến độ các công trình giao thông sẽ góp phần đưa nguồn lực đầu tư sớm vào nền kinh tế, tạo thêm động lực cho sản xuất, kinh doanh và tiếp sức cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bài 4: Mở dòng vốn cho dự án có sức lan tỏa

Diệp Anh (TTXVN)