Vụ lúa đông xuân năng suất, chất lượng thường đạt cao, giúp nông dân thu lợi nhuận khá. Để vụ lúa đạt thắng lợi, ngành Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ quan tâm hướng dẫn nông dân chủ động thực hiện các giải pháp nhằm chăm sóc, bảo vệ lúa đạt hiệu quả.

Nông dân ở xã Thới Lai chăm sóc lúa đông xuân.

Lúa phát triển tốt

Mùa mưa năm 2025 kéo dài, lũ rút chậm, triều cường ở mức cao, thời tiết diễn biến phức tạp gây nhiều khó khăn cho nông dân sản xuất lúa đông xuân 2025-2026. Nông dân tại nhiều nơi phải tốn thêm các chi phí bơm tát để phục vụ gieo sạ lúa, thậm chí phải chậm xuống giống lúa chờ nước rút. Song, với sự hỗ trợ tích cực của chính quyền các cấp, nông dân đã kịp thời thích ứng với các điều kiện sản xuất bất lợi. Đặc biệt, ngành NN&MT thành phố đã tăng cường khuyến cáo, cập nhật thông tin thời tiết, thủy văn, sâu bệnh và tập huấn kỹ thuật giúp nông dân chủ động sản xuất và phòng tránh các rủi ro. Nhờ vậy, hầu hết các trà lúa đông xuân gieo trồng trong thời gian qua đều phát triển tốt. Hiện có 26.138ha lúa đã thu hoạch, năng suất ước đạt 56,25 tạ/ha, sản lượng trên 147.000 tấn.

Ông Hồ Hoàng Anh ở ấp Thới Phước A, xã Thới Lai, cho biết: "Vụ đông xuân này tôi gieo sạ giống lúa Đài Thơm 8 trên diện tích 20 công. Hiện lúa được hơn 40 ngày tuổi, đang phát triển tốt, ít sâu bệnh. Tuy nhiên, tôi không chủ quan mà tiếp tục theo dõi đồng ruộng để kịp thời phòng trừ dịch hại và ứng phó với thời tiết cực đoan".

Ông Nguyễn Văn Bạc ở ấp Trường Thọ 1, xã Trường Xuân, cho biết: "30 công lúa gieo sạ giống Đài Thơm 8 trong vụ đông xuân 2025-2026 của gia đình được gần 50 ngày tuổi, đang phát triển tốt. Lũ lớn, tôi phải tốn chi phí bơm tát nước đầu vụ. Nhưng cũng nhờ có lũ giúp tiêu diệt mầm bệnh và đồng ruộng được bồi bổ phù sa nên nhẹ chi phí đầu tư. Tôi tin tưởng vụ này lúa trúng mùa".

Theo ông Lê Văn Na ở khu vực Hòa Thạnh, phường Ô Môn, năm nay lũ lớn và nước rút chậm nên ông mới xuống giống lúa được hơn 20 ngày tuổi. Lúa phát triển tốt và ông đang tích cực áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại được ngành Nông nghiệp khuyến cáo nhằm đảm bảo sản xuất an toàn, hiệu quả.

Tăng cường kiểm tra, giám sát đồng ruộng

Để giúp nông dân sản xuất thắng lợi vụ lúa đông xuân 2025-2026, ngành NN&MT cùng các cấp chính quyền tại TP Cần Thơ tích cực đẩy mạnh công tác thông tin, cảnh báo và hướng dẫn người dân chủ động thực hiện các giải pháp để chăm sóc, bảo vệ lúa theo từng giai đoạn sinh trưởng. Khuyến cáo nông dân xuống giống tập trung, đồng loạt trên từng cánh đồng để "né rầy"; đẩy mạnh áp dụng các giải pháp kỹ thuật tiên tiến, cũng như chủ động phòng tránh nhiều loại sâu bệnh từ khá sớm. Từ đó, góp phần quan trọng giúp cây lúa phát triển tốt, ít sâu bệnh và tiết kiệm chi phí.

Đến ngày 23-1, TP Cần Thơ đã xuống giống lúa đông xuân 2025-2026 trên 266.370ha, đạt 85% kế hoạch. Nhìn chung, lúa đông xuân trên địa bàn đang phát triển khá tốt. Tuy nhiên, trên một số trà lúa đã xuất hiện các sinh vật gây hại như rầy nâu, ốc bươu vàng, chuột, sâu cuốn lá nhỏ, bệnh đạo ôn lá, bệnh cháy bìa lá, bệnh đạo ôn cổ bông… Để đảm bảo vụ lúa thắng lợi, ngành NN&MT thành phố đề nghị các địa phương tăng cường khuyến cáo, hướng dẫn nông dân thăm đồng thường xuyên để kịp thời phát hiện, phòng trị các loại sâu bệnh và chủ động ứng phó các điều kiện thời tiết bất lợi. Đối với vùng bị hạn, xâm nhập mặn, cần áp dụng gói kỹ thuật "1 phải, 5 giảm", hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI) tiết kiệm nước, tưới ngập khô xen kẽ và điều chỉnh mùa vụ phù hợp. Điều tiết nước khoa học, hợp lý, tiết kiệm ngay đầu vụ, đảm bảo đủ nước theo nhu cầu từng giai đoạn phát triển của cây lúa, sử dụng giống lúa chịu hạn, mặn.

Theo bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, lúa từ giai đoạn đẻ nhánh đến trổ đang chiếm khoảng 52% diện tích. Đây là giai đoạn mẫn cảm với nhiều đối tượng sinh vật gây hại, nhất là rầy nâu, bệnh đạo ôn, sâu cuốn lá và chuột. Đặc biệt, trong thời gian giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, phần lớn diện tích lúa bước vào giai đoạn trổ đến chín (trên 70% diện tích), trong đó khoảng 10% diện tích thu hoạch trùng thời điểm Tết. Đây là giai đoạn rất nhạy cảm, nếu không được theo dõi, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh kịp thời sẽ ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng lúa. UBND các xã, phường cần tăng cường kiểm tra, giám sát đồng ruộng trước, trong và sau Tết. Tổ chức cho nông dân thăm đồng thường xuyên, theo dõi chặt chẽ diễn biến các đối tượng sinh vật gây hại, nhất là rầy nâu, bệnh đạo ôn và bệnh cháy bìa lá, kịp thời khoanh vùng, hướng dẫn biện pháp phòng trừ hiệu quả. Kịp thời thông báo, dự báo tình hình dịch hại, thông tin cảnh báo hạn, xâm nhập mặn theo từng địa bàn để nông dân chủ động phòng và quản lý…

Để giảm chi phí và đảm bảo an toàn, hiệu quả trong phòng trừ các sinh vật gây hại đối với lúa giai đoạn đòng - trổ - chắc xanh, ngành NN&MT thành phố khuyến cáo nông dân không phun thuốc tràn lan để "an tâm ăn Tết". Cân nhắc kỹ việc phun thuốc phòng trừ dịch hại khi chưa thật sự cần thiết. Nên giữ mực nước 3-5 cm trên ruộng lúa. Áp dụng biện pháp tưới ngập khô xen kẽ, bón cân đối phân đạm, lân, kali. Lúa khi đến giai đoạn trổ, chú ý không để ruộng khô nước. Đối với rầy nâu, cần kiểm tra thật kỹ ruộng lúa, xác định đúng thời điểm phun thuốc. Tuyệt đối không phun ngừa định kỳ theo tập quán… Đối với diện tích lúa thu hoạch đồng loạt trong thời gian sau Tết Nguyên đán, nông dân chủ động liên hệ các dịch vụ gặt đập liên hợp, vận chuyển, thu mua... tránh trường hợp thiếu dịch vụ thu hoạch, lúa chín để lâu trên đồng bị giảm năng suất và chất lượng.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG