Việc Lãnh sự quán Mỹ tại Benghazi (Libye) bị tấn công hồi tháng 9 năm nay đã phơi bày những điểm yếu của các cơ quan ngoại giao Mỹ đặt tại nước ngoài. Tuy nhiên, khả năng đối phó của Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) trước vụ tấn công thứ hai trong cùng một đêm đã hé mở về một bộ phận then chốt trong khả năng phòng vệ của cơ quan này. Đó là Lực lượng Phản ứng Toàn cầu (GRS), đội ngũ an ninh hoạt động bí mật được hình thành sau các vụ tấn công khủng bố kinh hoàng vào ngày 11-9-2001.

Được hình thành và hoạt động ẩn mình, GRS huấn luyện các nhóm hoạt động bí mật và âm thầm tạo lá chắn an ninh cho các nhân viên CIA công tác tại những vùng đất xa xôi đầy nguy hiểm.

Cựu nhân viên GRS của CIA Raymon Davis (phải). Ảnh: AP

Hai trong số những người Mỹ thiệt mạng trong vụ tấn công ở Benghazi hồi tháng 9 vừa qua chính là các thành viên của GRS, tổ chức đã chiêu mộ hàng trăm cựu gián điệp của Lực lượng Đặc nhiệm Mỹ đóng vai các cận vệ có vũ trang.

Một loạt những vụ tấn công chết người trong 4 năm qua đã "làm lộ" vai trò mở rộng của GRS cũng như cho thấy hoạt động của tổ chức này là một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất của CIA. Trong năm 2009, có đến 14 nhân viên CIA thiệt mạng, GRS tổn thất đến 5 người.

Vai trò ngày càng rõ rệt của GRS là một phần trong kế hoạch mở rộng các khả năng bán quân sự của CIA trong suốt 10 năm qua. Ngoài việc thuê các chỉ huy quân đội Mỹ, CIA cũng bắt tay với các lực lượng đặc nhiệm Mỹ trong nhiều nhiệm vụ, đáng kể nhất là vụ tiêu diệt trùm khủng bố Osama bin Laden cũng như hàng ngàn tay súng Hồi giáo khác bằng phi đội máy bay không người lái có vũ trang.

Theo một số quan chức tình báo đương thời và về hưu của Mỹ, GRS có khoảng 125 nhân viên đang hoạt động tại nước ngoài vào mọi thời điểm, với nhiều người sẽ luân phiên tập luyện và nghỉ ngơi tại Mỹ.

Hầu hết những tân binh gia nhập GRS đòi hỏi phải có các kỹ năng xử lý vũ khí mà họ mang theo, bao gồm súng ngắn Glock và súng trường M4. Tuy nhiên, các nhân viên GRS cũng phải trải qua khóa huấn luyện bổ sung với nội dung giúp họ không gây chú ý đến sự hiện diện hay những hoạt động của các điệp viên CIA mà GRS nhận nhiệm vụ bảo vệ.

Bộ máy an ninh phụ thuộc nhiều vào đội ngũ GRS, những người với khoản lương được nhận khá cao cũng như lịch làm việc linh hoạt giúp họ có được nhiều tháng nghỉ trong năm. Đổi lại, họ phải nhận các nhiệm vụ với những rủi ro cao tại nhiều nơi, theo đó các bảo hiểm nhân thọ và sức khỏe gần như là những bước đề phòng trước.

Mặc dù CIA tạo ra GRS nhằm bảo vệ các nhân viên tại những khu vực chiến sự như Iraq và Afghanistan, GRS cũng được mở rộng sang việc bảo vệ các căn cứ máy bay không người lái cũng như các cơ sở của CIA và các nhân viên tại nhiều nơi như Yemen, Liban hay Djibouti.

"Họ không phải học nhiều ngôn ngữ, không tiếp xúc với nhiều công dân nước ngoài và không cần viết báo cáo"- một cựu quan chức tình báo Mỹ tiết lộ thêm về GRS. Nhiệm vụ chính của GRS là vạch ra các con đường thoát khỏi những nơi xảy ra sự cố, cung cấp tin tức và tạo "lá chắn" an ninh. Tất cả đều biết rằng "nếu buộc phải hành động, bạn sẽ phải nổ súng", quan chức trên cho biết thêm.

Tuy nhiên, hậu quả của các trường hợp trên có thể nghiêm trọng. Các cựu quan chức CIA, những người đã từng hợp tác với GRS giờ đây vẫn còn "bẽ mặt" về vụ thất bại của Raymon Davis, người đã không thể tránh khỏi việc bị bắt giữ cũng như quyết định nổ súng vào đoạn đường đông người qua lại tại Pakistan trong một lần thực hiện nhiệm vụ cho CIA hồi năm 2011.

Một cựu nhân viên an ninh Mỹ cho rằng Davis đã thực hiện công việc "trong lãnh vực quen thuộc" nghĩa là biết được những gì xung quanh và con đường thoát thân có thể, khi anh ta phải đối mặt với hai người Pakistan đi trên xe máy. Hai người đàn ông mà Davis cho là đang âm mưu thực hiện vụ cướp có vũ khí đã thiệt mạng. Davis sau đó bị bắt tại hiện trường và phải ngồi tù trong nhiều tuần tại Pakistan.

THANH BÌNH (Theo Washington Post)