Chính phủ Anh vừa tổ chức hội nghị quốc tế trực tuyến nhằm thảo luận các biện pháp thúc đẩy mở cửa eo biển Hormuz mà không có sự tham gia của Mỹ như là thông điệp gửi đến chính quyền Tổng thống Donald Trump rằng họ đang nỗ lực tự cứu lấy mình chứ không trông chờ Washington.

Ngoại trưởng  Anh Yvette Cooper (thứ hai từ phải sang) chủ trì hội nghị quốc tế trực tuyến nhằm mở cửa eo biển Hormuz.

Hội nghị được triển khai từ khi ông Trump hôm 31-3 đưa thông điệp lên mạng xã hội Truth Social đại ý muốn đặt điều kiện cho các đồng minh châu Âu từ chối “tham gia cuộc chiến tiêu diệt Iran” hoặc là mua dầu của Mỹ hoặc phải can dự cuộc chiến đang leo thang. Ông chủ Nhà Trắng cũng chế giễu các đồng minh nên bắt đầu học cách chiến đấu cho chính mình, chứ Mỹ sẽ không tiếp tục hỗ trợ cho những nước không tham gia cuộc chiến chống Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ còn nhấn mạnh phần khó khăn nhất mà nước này đã làm là khiến Iran bị tàn phá và đã đến lúc các nước hãy tự đi lấy dầu qua eo biển Hormuz.

Trong thông điệp trên, ông Trump có đề cập trực tiếp đến đồng minh Anh. Thế nên chỉ 1 ngày sau, Thủ tướng Keir Starmer đã tổ chức cuộc họp báo để thông báo về hội nghị quốc tế do London tổ chức. Ông Starmer cho biết đã có nhiều nước trước đó ký tuyên bố sẵn sàng đóng góp các nỗ lực phù hợp nhằm đảm bảo an toàn lưu thông qua eo biển Hormuz. Theo nhà lãnh đạo Anh, các quốc gia tham gia hội nghị sẽ “đánh giá tất cả các biện pháp ngoại giao và chính trị khả thi để khôi phục tự do hàng hải, đảm bảo an toàn cho các tàu và thủy thủ bị mắc kẹt và nối lại việc vận chuyển các mặt hàng thiết yếu”.

Christopher Featherstone, trợ lý giảng viên tại Khoa Chính trị và Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học York (Anh) cho rằng điều quan trọng của hội nghị này là để phát đi tín hiệu rằng các quốc gia khác, ngoài Mỹ, cam kết hành động ngoại giao để đưa mọi thứ trở lại bình thường. Theo ông Featherstone, Thủ tướng Starmer muốn bắn tín hiệu cho Iran và phần còn lại của thế giới thấy rằng liên minh quốc tế sẽ không đáp ứng yêu cầu của Mỹ là dùng sức mạnh quân sự để mở cửa eo biển Hormuz.

Hội nghị quy tụ 41 nước cùng các tổ chức quốc tế như Tổ chức Hàng hải Quốc tế và Liên minh châu Âu (EU) - điều này phản ánh những chấn động toàn cầu từ cuộc chiến tranh đã gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu và phân bón, cùng với giá lương thực tăng cao ở nhiều khu vực không chỉ riêng Trung Đông.

Tuy nhiên, Thủ tướng Starmer thừa nhận việc thông tuyến eo biển Hormuz là vấn đề không dễ dàng. Iran đã đặt điều kiện Mỹ phải công nhận quyền kiểm soát eo biển của Tehran và lực lượng vũ trang nước này sẽ thu phí qua Hormuz. Từ khi cuộc chiến nổ ra hôm 28-2, đã có 23 tàu thương mại bị tấn công trực tiếp khiến 11 thủy thủ thiệt mạng. Ngoài tên lửa và máy bay không người lái, Iran có thể sử dụng thủy lôi để tấn công tàu nước ngoài, khiến gần 2.000 con tàu cùng khoảng 20.000 thủy thủ trên đường đi qua eo biển bị mắc kẹt.

ĐỨC TRUNG