Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp với 500 đại biểu Quốc hội, 2.552 đại biểu HĐND cấp tỉnh và 72.437 đại biểu HĐND cấp xã đắc cử. Đó là thành công của một cuộc bầu cử dân chủ, đúng pháp luật với hơn 76 triệu cử tri cả nước đã lựa chọn, trao quyền và gửi gắm niềm tin vào những người đại diện ưu tú nhất của mình trong cơ quan dân cử các cấp.
Niềm tin ấy không phải là sự kỳ vọng chung chung mà là những đòi hỏi cụ thể hơn, cao hơn trong bối cảnh đất nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ. Không chỉ kỳ vọng là người đại diện, giờ đây cử tri đòi hỏi các vị đại biểu dân cử phải tăng cường tính hành động. Người dân không chỉ mong muốn được phản ánh ý kiến, nguyện vọng của mình mà cần nhìn thấy những đại biểu mình đã bầu chọn phải trở thành lực lượng thúc đẩy, kiến tạo và theo đuổi đến cùng những vấn đề đã cam kết trước cử tri.
Chuyển từ đại diện sang hành động cũng chính là nâng tầm năng lực thực thi của cơ quan dân cử các cấp. Quốc hội khóa XVI với tỷ lệ đại biểu chuyên trách cao nhất từ trước đến nay không chỉ là sự thay đổi về cơ cấu mà chính là bước tiến quan trọng về chất lượng. Một nền lập pháp hiện đại đòi hỏi đại biểu phải có khả năng phân tích chính sách, tư duy phản biện, năng lực giám sát và đặc biệt là khả năng biến ý chí của nhân dân thành các quyết sách cụ thể, khả thi. Nếu không có năng lực chuyên môn đủ sâu, bản lĩnh chính trị đủ vững, đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp sẽ khó đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao và phức tạp của đời sống xã hội, của thời đại.
Tính chuyên nghiệp còn thể hiện trong sự gắn bó với cử tri. Trong điều kiện xã hội ngày càng minh bạch, người dân không chỉ quan tâm đại biểu Quốc hội, HĐND phát biểu gì ở nghị trường mà còn theo dõi đại biểu hành động ra sao trong thực tiễn. Mối liên hệ với cử tri vì vậy phải được duy trì thường xuyên, phải thực chất, vượt ra khỏi khuôn khổ các cuộc tiếp xúc định kỳ. Điều đó đòi hỏi mỗi đại biểu Quốc hội, HĐND phải luôn chủ động tìm hiểu, lắng nghe những tâm nguyện, ý kiến của người dân, doanh nghiệp, kịp thời phản hồi và theo đuổi đến cùng việc giải quyết những kiến nghị chính đáng, thực sự thấu hiểu và hành động vì lợi ích của dân.
Song hành với đó là yêu cầu ngày càng cao về trách nhiệm chính trị và đạo đức của đại biểu dân cử các cấp. Khi đã được nhân dân lựa chọn, mỗi đại biểu không chỉ mang theo danh dự cá nhân mà còn gánh vác uy tín của cả thiết chế quyền lực nhà nước. Mọi phát ngôn, mọi quyết định đều phải đặt trên nền tảng lợi ích quốc gia, lợi ích nhân dân. Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chuẩn mực đạo đức công vụ phải trở thành nền tảng bảo đảm tính chính danh và hiệu lực của quyền lực mà đại biểu đã được cử tri và nhân dân ủy thác. Đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp vì thế không chỉ phải hành xử “đúng pháp luật” mà còn phải “đúng đạo lý”, không chỉ “có năng lực” mà còn “có trách nhiệm đến cùng”.
Từ những yêu cầu đó, vai trò kiến tạo phát triển của đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp phải trở thành điểm hội tụ của mọi kỳ vọng. Quốc hội và HĐND các cấp không chỉ là nơi xây dựng pháp luật, chính sách mà phải là nơi khởi nguồn của những cải cách thể chế mạnh mẽ, tạo ra lực đẩy mạnh mẽ cho công cuộc đổi mới và tăng trưởng của đất nước, địa phương. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, yêu cầu hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực quản trị quốc gia và địa phương trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, đại biểu dân cử phải là người dám đề xuất, dám tranh luận, dám phản biện, dám chịu trách nhiệm để có những quyết sách phù hợp với lòng dân, với thực tiễn và thời đại.
Kỳ vọng của cử tri vào các vị đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp vừa trúng cử cũng chính là một dạng “ủy thác chính trị”. Lá phiếu của cử tri không chỉ trao quyền mà còn đặt ra nghĩa vụ. Mỗi đại biểu trúng cử chính là người mang theo niềm tin của hàng chục triệu cử tri bước vào nghị trường và các cơ quan quyền lực nhà nước các cấp. Điều đó đòi hỏi mỗi đại biểu phải thực hiện tốt vai trò giám sát, bảo đảm mọi hoạt động của bộ máy nhà nước đều minh bạch, đúng pháp luật và phục vụ nhân dân. Đây cũng là yếu tố cốt lõi để củng cố niềm tin của cử tri và giữ vững sự trong sạch của hệ thống chính trị các cấp.
Điều mà xã hội chờ đợi nhiều nhất ở các đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp vừa trúng cử là việc thực hiện những cam kết đã nêu ra trong chương trình hành động trước ngày bầu cử. Đó phải là những kết quả cụ thể, là dấu ấn thực chất trong từng quyết sách, từng hành động vì dân. Niềm tin của cử tri vừa là điểm khởi đầu vừa là thước đo cuối cùng dành cho mỗi đại biểu dân cử. Niềm tin ấy, khi được nuôi dưỡng bằng trách nhiệm, bằng hành động và bằng hiệu quả hoạt động của các đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp sẽ trở thành sức mạnh to lớn, góp phần xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực sự của dân, do dân và vì dân; một Nhà nước không chỉ được trao quyền bởi nhân dân, mà còn luôn hành động vì nhân dân và chịu trách nhiệm trước nhân dân.
NGUYỄN HƯNG
