Nhu cầu tiêu dùng của châu Á đang vượt Mỹ.

Cuộc suy thoái toàn cầu khởi nguồn ở châu Mỹ nhưng sự phục hồi lại bắt đầu từ châu Á.

Theo tờ Wall Street Journal, bức tranh kinh tế thế giới đang có sự tương phản. Thái Lan vừa cho biết kinh tế nước này tăng trưởng 15,3% trong quý 4-2009, còn Đài Loan là 18%. Trong khi đó, Đức hoàn toàn không tăng trưởng và lý do duy nhất để kinh tế nước này không thu hẹp là nhờ đẩy mạnh xuất khẩu sang các nền kinh tế ổn định hơn. Mỹ, Nhật Bản và các nền kinh tế lớn khác ở châu Âu cũng chưa thật sự khỏe mạnh.

Không phủ nhận rằng kinh tế Mỹ đang có chiều hướng đi lên, nhờ sự hỗ trợ của các gói kích thích tài chính khổng lồ. Tuy nhiên, so với các cuộc khủng hoảng trước đây, tốc độ hồi phục của kinh tế Mỹ vẫn còn chậm. Người tiêu dùng xứ cờ hoa vẫn dè dặt trong chi tiêu, ngân hàng ngại cho vay, các doanh nghiệp thờ ơ với việc tuyển dụng, trong khi chính quyền không muốn có thêm các gói kích thích mới. Dù vậy, các chuyên gia ngân hàng J.P. Morgan vẫn lạc quan dự đoán rằng vào giữa năm nay, GDP của Mỹ sẽ trở lại mức trước khi xảy ra khủng hoảng.

Tình hình cựu lục địa thì ảm đạm hơn. Chính phủ các nước trong khu vực không mạnh tay chi cho kích thích kinh tế như Mỹ hay Trung Quốc. Các doanh nghiệp lệ thuộc quá nhiều vào ngân hàng, trong khi nhà băng không mặn mà lắm với việc mở hầu bao. Nhiều nước như Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ireland đang ngập chìm trong nợ nần, nhưng họ không thể tự ý giảm lãi suất hoặc phá giá đồng tiền để hỗ trợ xuất khẩu do đang sử dụng đồng tiền chung châu Âu.

Nhật Bản, với nền kinh tế dựa vào xuất khẩu, cũng điêu đứng khi Mỹ hạn chế mua hàng hóa. Xuất khẩu đến Mỹ của Nhật Bản đã giảm 31% trong năm 2009. Bù lại, xuất khẩu của Nhật Bản đến Trung Quốc trong tháng 1-2010 tăng tới 80% so với cùng kỳ năm ngoái (năm 2009 Trung Quốc đã vượt Mỹ để trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của đất nước Mặt trời mọc). Tuy nhiên, bóng ma giảm phát và những bất ổn về chính trị đang phủ bóng đen lên những tín hiệu khả quan này. Cũng như châu Âu, GDP của Nhật Bản được dự báo không thể trở lại mức tiền khủng hoảng trước năm 2012.

Trong khi đó, các thị trường mới nổi ở châu Á gần như đã hoàn toàn thoát khỏi khủng hoảng. Đi đầu là Trung Quốc với mức tăng trưởng gần 9% hồi năm ngoái. Những quốc gia láng giềng của Trung Quốc cũng được hưởng lợi từ sự tăng trưởng mạnh của kinh tế nước này. Cụ thể, họ đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc để bù đắp sự sụt giảm trong xuất khẩu sang Mỹ, đồng thời thu hút thêm nhiều du khách Trung Quốc. Trong số các nước châu Á, những nền kinh tế có liên hệ chặt chẽ với Trung Quốc như Đài Loan, Malaysia, Singapore hiện đang tăng trưởng mạnh nhất.

Tiêu dùng trong nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc vực dậy nền kinh tế ở các nước châu Á. Chẳng hạn, doanh số xe hơi ở Malaysia tháng 1-2010 đã tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái, Ấn Độ tăng 50% trong khi con số này ở Mỹ chỉ là 6%. Và lần đầu tiên trong lịch sử, các thị trường mới nổi tạo ra nhu cầu lớn hơn Mỹ. Năm nay, người tiêu dùng ở các thị trường mới nổi sẽ chiếm 34% mức tiêu thụ toàn cầu trong khi người tiêu dùng Mỹ chỉ chiếm 27%, theo tính toán của ngân hàng J.P. Morgan. Cách đây hai thập kỷ, tỷ lệ đó lần lượt là 23% và 29%. Chuyên gia kinh tế Bruce Kashman cho rằng không hề phóng đại khi nói người tiêu dùng ở các thị trường mới nổi năm 2009 đóng góp cho thế giới những gì mà người Mỹ từng làm trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á hồi năm 1998.

BẢO TRÂM