Thủ tướng Anh David Cameron đã trở thành nguyên thủ đầu tiên của thế giới đến thăm khu vực miền Bắc Sri Lanka của người Tamil kể từ khi nước này độc lập năm 1948. Chuyến đi ngày 15-11 đã gây ra nhiều phản ứng trái chiều tại nước sở tại về vai trò của ông tại quốc gia từng là thuộc địa Anh. Ông Cameron tuyên hứa hẹn sẽ sử dụng chuyến đi của ông để làm nổi bật vi phạm nhân quyền ở nước sở tại – theo Guardian. “Các lãnh đạo chính trị ở phía Bắc Sri Lanka nói họ rất vui mừng vì tôi đã đến để giúp làm nêu bật những gì đang xảy ra ở đây”, ông Cameron nói. Tuy nhiên, những kỳ vọng của người Tamil nhiều khả năng không được đáp ứng.

Hãng tin Mỹ CNN cho biết Thủ tướng Cameron đang ở Sri Lanka dự hội nghị thượng đỉnh Khối thịnh vượng chung, trong bối cảnh có nhiều lo ngại về tình hình nhân quyền tại Sri Lanka sau khi nước này kết thúc cuộc nội chiến đẫm máu năm 2009. Ước tính khoảng 70.000 người đã thiệt mạng trong cuộc “huynh đệ tương tàn” kéo dài 26 năm giữa quân chính phủ với lực lượng Những con hổ giải phóng Tamil (LTTE). Trong giai đoạn cuối chiến tranh, kéo dài từ tháng 9-2008 đến tháng 5-2009, quân đội Sri Lanka tiến vào khu vực phía Bắc, nơi có khoảng 330.000 người bị kẹt giữa cuộc chiến, khiến nhiều thường dân thương vong. Các nhóm nhân quyền và Liên Hiệp Quốc ước tính có tới khoảng 40.000 dân thường thiệt mạng chỉ trong giai đoạn ngắn ác liệt này. David Mepham, Giám đốc Cơ quan Giám sát Nhân quyền tại Anh, nói rằng kêu gọi một cuộc điều tra quốc tế về những gì đã xảy ra vào cuối cuộc chiến là một trong những điều quan trọng nhất mà Cameron nên làm.

Báo Anh Guardian cho biết khi đến miền Bắc, Thủ tướng Cameron bị vây chặt bởi các nhóm biểu tình ủng hộ và chống chính phủ, những người coi ông như “cứu tin do thượng đế phái xuống”. Trong khi các bà mẹ người Tamil ôm di ảnh đứa con bị mất tích cầu xin ông Cameron giúp đỡ, những người ủng hộ chính phủ lại giơ các khẩu hiệu ghi “không can thiệp” và “rời khỏi đây trong hòa bình”.

Thủ tướng Cameron gặp người dân Tamil ở Sri Lanka. Ảnh: Dailymail

Những nơi ông Cameron ghé thăm gồm một tòa báo, nơi có 6 phóng viên được cho là bị sát hại bởi các nhóm bán vũ trang do chính phủ gửi đến, và trại tị nạn Sabapathy Pillai mà Colombo gọi là “làng phúc lợi”, nơi khoảng 150 gia đình sống tạm ​​kể từ khi họ được di dời vào năm 1990. Những người này hy vọng chuyến thăm của ông Cameron như một vị Chúa có thể giúp họ có cơ hội trở về các làng chài mà họ bỏ lại 20 năm trước, được cải tạo thành một khu quân sự.

Nguồn tin từ Số 10 Phố Downing cho biết cuộc họp kéo dài 1 giờ đêm 15-11 giữa Thủ tướng Cameron với Tổng thống Rajapaksa ở Thủ đô colombo không có nhiều tiến triển. Mặc dù hai bên trao đổi thẳng thắn và sôi nổi, trong đó, ông Rajapaksa thừa nhận các vấn đề trong nước nhưng cho rằng chính phủ của mình cần thời gian để giải quyết. Ông Cameron cũng đề cập bộ phim tài liệu trên kênh Channel 4 nói về tội ác được cho là do lực lượng chính phủ gây ra trong những tháng cuối của cuộc chiến, nhưng tổng thống chủ nhà bác bỏ các cáo buộc và cho rằng ông Cameron đã dùng chuyến thăm để giành sự ủng hộ của cộng đồng người Tamil ở Anh. Trước đó, một quan chức truyền thông Sri Lanka đã cảnh báo thủ tướng không nên đối xử với Sri Lanka như một thuộc địa. Bộ trưởng Tưới tiêu Nimal Siripala Silva  tuyên bố “không một nước nào có thể cho phép mình bị nước khác áp đặt tư tưởng. Đó là nguyên tắc không can thiệp các vấn đề nội bộ. Chúng tôi tuy không mạnh về kinh tế nhưng chúng tôi có niềm kiêu hãnh quốc gia riêng”.

Phát biểu trong một cuộc họp báo bên lề hội nghị tại Colombo ngày 16-11, Thủ tướng Cameron nhấn mạnh chính quyền Sri Lanka cần “đi xa và nhanh chóng hơn” trong vấn đề nhân quyền và hòa hợp dân tộc, nếu không ông có thể thúc đẩy Liên Hiệp Quốc vào cuộc điều tra chống lại “tội ác chiến tranh” tại nước này.

Trong cuộc phỏng vấn được phát sóng trên CNN đêm 14-11, Cao ủy Sri Lanka tại Anh, Chris Nonis, đã phủ nhận nhu cầu tiến hành một cuộc điều tra quốc tế độc lập. “Chúng tôi tôn trọng độc lập và chủ quyền của nước bạn, và hy vọng các bạn tôn trọng chúng tôi. Chúng tôi không cần một cuộc điều tra quốc tế khi chúng tôi có một nền văn minh rực rỡ 2.500 năm. Chúng tôi có những người đủ trình độ và hoàn toàn có khả năng thực hiện các cuộc điều tra trong nước”, ông Nonis tuyên bố.

Trước những phản ứng như vậy, ý định làm “thiên sứ” hòa giải và kiểm soát vấn đề nhân quyền tại cựu thuộc địa của ông Cameron xem ra khó mà suông sẻ.

THANH TRÚC