Hệ thống y tế nhiều quốc gia không đảm đương nổi làn sóng dịch COVID-19 mới, các chuyên gia cảnh báo khi chứng kiến số ca tử vong do SARS-CoV-2 gia tăng trong đội ngũ y bác sĩ bên cạnh xu hướng “chảy máu chất xám” đáng báo động ở lực lượng tuyến đầu.

Nhân viên y tế Zimbabwe vất vả giữa đại dịch COVID-19. Ảnh: Getty Images

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính tới tháng 5 vừa qua đã có ít nhất 115.000 nhân viên y tế tử vong do COVID-19. Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus thừa nhận con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều. Cùng với mất mát này, đồng sáng lập mạng lưới ủng hộ bình đẳng toàn cầu Women in Global Health, Roopa Dhatt, cho biết ngành y tế của nhiều quốc gia đang phát triển còn đối mặt nạn chảy máu chất xám khi lực lượng tuyến đầu bị lôi kéo ra nước ngoài. Theo Tiến sĩ Dhatt, hiện có hàng triệu nhân viên y tế và điều dưỡng tại nhiều nước không được trả lương hoặc mức lương thấp. Cùng với việc không được tiếp cận với vaccine COVID-19, tác động tâm lý khi chứng kiến đồng nghiệp bị nhiễm bệnh đã thôi thúc nhiều người ra đi, Tiến sĩ Dhatt cho biết.

Trong một báo cáo, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ước tính khoảng 25% bác sĩ và 16% y tá làm việc ở các quốc gia giàu có nhất thế giới là người sinh ra hoặc được đào tạo ở nước ngoài. Xu hướng dịch chuyển nguồn nhân lực chủ yếu từ các quốc gia ở Nam bán cầu lên Bắc bán cầu và tỷ lệ này dần tăng lên trong 20 năm qua. Theo dữ liệu của OECD, Philippines là quốc gia “xuất khẩu” y tá lớn nhất cho các nước giàu trong khi Ấn Độ đứng đầu danh sách những nước có số lượng bác sĩ ra nước ngoài làm việc. Tại châu Phi và Mỹ Latinh, nhiều quốc gia có tỷ lệ bác sĩ, y tá di cư ra nước ngoài lên tới 50%.

Khi đại dịch COVD-19 bùng phát, OECD cho biết nhu cầu tuyển lao động nhập cư trong ngành y tế ở những quốc gia phát triển như Mỹ và châu Âu càng tăng cao. Dự báo giai đoạn hậu COVID-19 sẽ còn chứng kiến đợt di cư mới của những chuyên gia chăm sóc sức khỏe khi các nước giàu cần người và tiếp tục khai thác lực lượng lao động ở những nước đang phát triển.

Bảo vệ lực lượng y tế

Theo Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Nam Phi Glenda Grey, các nước có thu nhập thấp và trung bình đang khan hiếm trầm trọng nguồn nhân lực có tay nghề. Làn sóng mất nhân viên y tế, bất kể do di cư hay dịch bệnh, đều là mối đe dọa cần giải quyết. Nếu không, châu Phi nói riêng và hệ thống y tế toàn cầu nói chung có thể rơi vào cuộc khủng hoảng toàn diện.

Để giảm yếu tố thúc đẩy giới chuyên gia rời quê hương, OECD trong bản báo cáo tóm tắt cho rằng cần có chính sách tăng cường hợp tác quốc tế, hỗ trợ các nước kém phát triển về mặt khoa học kỹ thuật cũng như xây dựng lực lượng y bác sĩ có trình độ. Nằm trong nỗ lực này, WHO phối hợp Chính phủ Pháp và mạng lưới Women in Global Health đang khởi động Sáng kiến bình đẳng giới trong lực lượng y tế và chăm sóc sức khỏe. Theo trang tin Guardian, sáng kiến này tập trung vào các chính sách đầu tư hệ thống chăm sóc sức khỏe, cải thiện điều kiện làm việc, bảo vệ nhân viên y tế bên cạnh mục tiêu thúc đẩy bình đẳng giới. Ước tính, phụ nữ chiếm khoảng 90% trong lực lượng y tá và nữ hộ sinh, gần 50% trong đội ngũ bác sĩ và 70% tổng số nhân viên y tế và chăm sóc sức khỏe trên thế giới.

MAI QUYÊN (Theo Guardian)