Bìa sách “Bắt trẻ đồng xanh”.

“Bắt trẻ đồng xanh” (Phùng Khánh dịch, NXB Văn học và Công ty Văn hóa-Truyền thông Nhã Nam liên kết xuất bản, phát hành) của tác giả J.D.Salinger, là tác phẩm văn học được giảng dạy trong các trường trung học tại Mỹ. Khi mới được xuất bản ở Mỹ, quyển sách gây nhiều tranh cãi khi viết về sự bất mãn của một thiếu niên 17 tuổi trước những thói xấu trong xã hội và lối cư xử đạo đức giả của người lớn. Tuy nhiên, qua thời gian, những giá trị nhân văn trong sách đã được khẳng định: những phút giây nông nổi của tuổi trẻ cần được cảm thông và chia sẻ.

Câu chuyện của “Bắt trẻ đồng xanh” chỉ diễn ra trong ba ngày, kể từ khi nhân vật chính Holden Caulfield nhận được tin mình sẽ bị đuổi khỏi trường đại học dự bị Pencey Prep vì cậu thi rớt quá nhiều môn. Holden quyết định nghỉ học trước khi bị đuổi và lang thang đến New York. Holden không dám về nhà bởi đây là lần thứ tư cậu bị đuổi học. Trong ba ngày đó, Holden đã trải qua khá nhiều sự kiện và mỗi một sự kiện đều bộc lộ một khía cạnh sâu kín trong tâm hồn cậu – cũng là những băn khoăn của tuổi trẻ nhiều thế hệ.

Đầu tiên Holden đến thăm thầy giáo dạy lịch sử Spencer. Người thầy già yếu cô độc. Ông phàn nàn về việc Holden không chịu học hành hết sức mình. Theo thầy, Holden là người thông minh và nhạy cảm. Thế nhưng Holden nghĩ là những bài giảng của các thầy dù rất hay, nhưng cậu chỉ cần nhớ những gì cậu thích thú và cho rằng có ích cho mình. Tất cả những gì cậu yêu thích thì đều được viết trong bài thi và tất nhiên là cậu thi trượt vì những gì cậu viết ra không trùng khớp với đề thi.

Trên đường ra ga tàu đi New York, Holden gặp mẹ của một người bạn cùng phòng vừa đấm cậu chảy máu mũi, vì Holden bài xích chuyện cậu ta quan hệ bừa bãi với các bạn gái. Nhưng với bà mẹ đó, Holden vẫn nói rằng con bà là một người tốt. Đến New York, Holden nghỉ tại một khách sạn và một tay ma cô đề nghị cậu nên gọi một cô gái bán dâm. Thế nhưng, khi cô gái đến, Holden đã từ chối, nên bị tay ma cô đánh cho một trận. Người đọc có thể thấy rất nhiều lần Holden định buông thả mình, nhưng cậu đã kịp dừng lại.

Holden cảm thấy rất nhớ cô em gái nhỏ Phoebe nên lẻn về nhà. Về nhà, những cảm giác tươi đẹp của Holden về gia đình trỗi dậy mạnh mẽ: người anh trai tài giỏi đang làm biên kịch ở Hollywood, cô em gái Phoebe thông minh dễ thương, cậu em trai Allie đẹp và thánh thiện như thiên thần đã mất sau một cơn bạo bệnh... Nhưng như vậy, càng khiến Holden sợ phải đối mặt với gia đình khi thông báo rằng cậu lại bị đuổi học, nên Holden đến nhà thầy giáo tiếng Anh cũ là ông Antolini ngủ lại một đêm.

Ngày thứ ba của cuộc phiêu lưu, Holden tới trường của Phoebe để nói với em gái rằng cậu quyết định bỏ nhà ra đi. Phoebe giận dỗi. Thế là cậu phải làm lành bằng cách dẫn cô bé đi chơi. Chuyện kết thúc bằng cảnh Holden nhìn em gái vui đùa... và quyết định dừng cuộc phiêu lưu của mình.

Đan xen cùng những sự kiện trên là những suy nghĩ của Holden về cuộc sống. Holden ghét ngôi trường cậu đang theo học vì mẩu quảng cáo chụp một học sinh cưỡi ngựa phóng qua một hàng rào chắn, dưới là dòng chữ “những chàng trai thông minh, tuyệt vời” bởi vì Holden biết rõ, nhà trường không có bất cứ con ngựa nào và học sinh của trường thì không hoàn toàn thông minh, tuyệt vời. Trong trường, có nhóm học sinh lớn đã hè nhau ăn hiếp một học sinh nhỏ bé, yếu ớt, khiến cậu bé nhảy lầu tự tử trong cơn phẫn uất. Cậu ghét ông thầy hiệu trưởng, người luôn nói những lời tốt đẹp, nhưng lại dùng nhiều mánh khóe để lừa bịp phụ huynh...

Sách kết thúc bằng mong ước của Holden: “Được làm một người canh giữ lũ trẻ trên cánh đồng lúa mạch”. Cậu tưởng tượng một cánh đồng mênh mông với hàng ngàn đứa trẻ con chơi đùa, xung quanh không có một người lớn nào, ngoại trừ cậu – người đứng ở rìa vách đá dựng đứng để canh giữ những đứa trẻ mải mê nô đùa, không để chúng rơi xuống vực. Ý nghĩa nhân văn sâu sắc của “Bắt trẻ đồng xanh” là: Holden đã trải qua những sai lầm, va vấp và cậu muốn là người dẫn đường để hướng dẫn những đứa trẻ tránh khỏi những vết xe đổ của cậu.

Xuân Viên