Ủy ban xét giải thưởng gồm 7 thành viên của Quỹ Mo Ibrahim do cựu Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Kofi Annan làm chủ tịch ngày 19-10 đã thông báo năm nay họ không chọn được người xứng đáng để trao giải thưởng trị giá 5 triệu USD. Giải thưởng của Quỹ Mo Ibrahim, do doanh nhân người Anh gốc Sudan Mo Ibrahim (ảnh) thành lập năm 2006, nhằm mỗi năm tôn vinh một nhà lãnh đạo châu Phi quản lý giỏi và chấp nhận chuyển giao quyền lực êm thấm cho người kế nhiệm.

Từ khi được thành lập đến nay đã có 3 nhà lãnh đạo được nhận giải là cựu Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela, cựu Tổng thống Mozambique Joaquim Chissano và cựu Tổng thống Botswana Testus Mogae. Năm nay, ba ứng cử viên được coi là sáng giá nhất là cựu Tổng thống Nam Phi Thabo Mbeki, cựu Tổng thống Ghana John Kufuor, và cựu Tổng thống Nigeria Olusegun Obasanjo, nhưng cuối cùng tất cả đều bị loại. Ông Obasanjo bị chỉ trích là đã thất bại trong cuộc chiến chống tham nhũng và từng nỗ lực kéo dài thời gian tại vị vào cuối nhiệm kỳ. Ông Mbeki thì bị phê phán về lập trường gây tranh cãi đối với cuộc khủng hoảng HIV/AIDS. Còn ông Kufuor gần đây bị “xoi” việc để Ghana trở thành điểm trung chuyển ma túy trong thời gian cầm quyền.

Việc các thành viên độc lập của Quỹ Mo Ibrahim không tìm được một nhà lãnh đạo tốt trong số 53 quốc gia châu Phi là điều đáng suy ngẫm. Có thể bầu không khí chính trị hết sức rối ren tại châu lục này là một trong những nguyên nhân chính khiến các nhà xem xét giải “bối rối” trong khâu chọn lựa. Đó là các cuộc đảo chính ở Mauritanie, Madagascar, Guinée; các cuộc bầu cử gây tranh cãi dẫn tới bạo lực ở Gabon, Côte d’Ivoire, Kenya, Gambia, Niger, Congo, Rwanda, Nigeria, Cameroon, Uganda; các cuộc xung đột đẫm máu ở Sudan, Cộng hòa Trung Phi, Somalie, CHDC Congo...

Giải thưởng của tỉ phú truyền thông Ibrahim rõ ràng chưa tác động tích cực đến chính trường đầy hỗn loạn và bạo lực ở châu Phi. Người ta cho rằng giá trị giải thưởng tuy lớn nhưng không thể sánh với quyền lực chính trị và cơ hội làm giàu khi cai trị một quốc gia. Đúng như nhận định của ông Ibrahim khi thành lập quỹ, rằng quản trị tồi đang là trở ngại lớn nhất đối với sự phát triển của lục địa đen.

KIẾN HÒA (Theo Guardian, Liberation)