Lâu nay, tỷ lệ thanh niên không có bằng tốt nghiệp phổ thông hoặc bất kỳ chứng chỉ đào tạo nghề nào ở Ðức đặc biệt cao hơn các quốc gia châu Âu khác. Tình trạng này không mới, nhưng hiện nó trở thành vấn nạn thực sự khi đầu tàu kinh tế châu Âu thiếu hụt trầm trọng nguồn cung lao động lành nghề.

Số thanh niên bỏ học mà không có bất kỳ bằng cấp nào ở Đức rất cao. Ảnh: learn4life

Năm ngoái, có hơn 1,7 triệu vị trí tuyển dụng việc làm được đăng ký trên thị trường lao động Ðức. Trong đó, điều kiện tay nghề cao đối với 200 ngành nghề vượt xa số lượng người nộp đơn, đặc biệt lĩnh vực y tế và nhân viên điều dưỡng có nhu cầu rất lớn bên cạnh các ngành như xây dựng, công nghệ thông tin, giáo viên, tài xế chuyên nghiệp.

Với số lượng tuyển dụng trên, về lý thuyết thì bất cứ ai đang tìm việc ở Ðức đều có thể nhanh chóng có việc làm. Nhưng số liệu thống kê cho biết từ đầu năm 2024, khoảng 4,8 triệu người có khả năng làm việc phải nhận trợ cấp thất nghiệp của Chính phủ Ðức. Hơn một nửa trong số đó chưa qua đào tạo nghề. Cơ quan Việc làm Liên bang còn chỉ ra 25% người thất nghiệp dài hạn hiện nay không có bất kỳ bằng cấp nào, kể cả bằng trung học.

Đức tụt lại rất xa

Hàng năm, Văn phòng Thống kê châu Âu (Eurostat) đều thu thập dữ liệu về số lượng thanh niên trong độ tuổi từ 18 đến 24 ở khu vực không học hết trung học hoặc không có bằng nghề. Năm 2022, tỷ lệ này là 12,2% và trong số 27 quốc gia Liên minh châu Âu, Ðức xếp thứ 4.

Vấn đề của Ðức đã bị các tổ chức quốc tế như Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) chỉ trích nhiều năm khi Berlin có rất ít biện pháp để giảm số người không có bằng cấp. Gần đây, các chuyên gia giáo dục cũng lên tiếng việc hệ thống trường học ở Ðức “bỏ rơi” quá nhiều người trẻ. Mặc dù giáo dục Ðức hiện thu hút nhiều thanh niên học hết cấp 3 và đại học hơn trước, nhưng vẫn còn một số lượng lớn người không thể đáp ứng yêu cầu tối thiểu từ các nhà tuyển dụng. Trong bài kiểm tra của chương trình đánh giá học sinh quốc tế (Pisa) mới nhất so sánh các kỹ năng đọc, toán và khoa học của học sinh 15 tuổi trên toàn thế giới, học sinh Ðức cũng đạt số điểm thấp nhất từng được ghi nhận. Thành tích giảm sút một mặt bị đổ lỗi là do trường học đóng cửa trong đại dịch COVID-19. Nhưng vấn đề lớn hơn là sự bất bình đẳng về kết quả giáo dục đã tồn đọng nhiều năm.

Vấn đề của nền giáo dục Đức

Theo trang tin DW, hầu hết các tiểu bang của Ðức đều có học sinh bỏ học, riêng năm 2022 có khoảng 52.000 thanh niên. Ðáng lo hơn là phần lớn thanh niên bỏ học đều có nguồn gốc di cư.

Nếu xét rộng ra, các chuyên gia cho biết vấn đề bắt đầu ngay ở tuổi mẫu giáo. Hiện nay, cứ 5 trẻ trong độ tuổi từ 3 đến 6 thì có một bé không nói được tiếng Ðức ở nhà. Ðiều đó đồng nghĩa việc gửi các bé đi học mẫu giáo là rất quan trọng, nhưng báo cáo của Chính phủ Ðức cho biết chỉ 81% trẻ em có nguồn gốc di cư được gia đình cho học mẫu giáo. Nếu không nói rành rọt tiếng Ðức khi bắt đầu đi học, trẻ có thể bị tụt lại phía sau và mất động lực học tập ngay từ đầu. Bối cảnh này đòi hỏi sự nỗ lực của cá nhân cho tới hỗ trợ của nhân viên xã hội và chuyên gia giáo dục. Vấn đề là hệ thống giáo dục Ðức đang thiếu thốn rất nhiều, kể cả giáo viên. Hiện nước này đang thiếu 14.000 giáo viên và khoảng cách giữa nhu cầu về nghề giáo với nguồn cung nhân lực sẽ tăng lên 56.000 vị trí toàn thời gian vào năm 2035.

Theo Anja Bensinger-Stolze, thành viên hội đồng quản trị của Công đoàn Giáo dục và Khoa học Ðức, các chính trị gia đã xem nhẹ vấn đề trong thời gian dài nên rất khó để xoa dịu hoặc cải thiện tình hình ngay tức thì. Trước mắt, chính phủ từ ngày 1-4 yêu cầu bảo đảm đào tạo theo luật định ngay cả đối với những học sinh bỏ học. Còn có đề xuất chính phủ xem xét hướng dẫn nghề nghiệp ở trường ngay từ lớp 5 bởi rất nhiều thanh niên gặp khó khi học các môn như văn, toán nhưng lại có thiên phú và kỹ năng thực tế khác. Ðể phát hiện và nuôi dưỡng nhiều tài năng nghề nghiệp hơn, có ý kiến nên cho phép thanh thiếu niên ở tất cả mô hình trường học được thực tập trong các công ty 3 ngày/tuần.

MAI QUYÊN