10/04/2016 - 16:03

DOANH NGHIỆP: ĐỔI MỚI TƯ DUY QUẢN TRỊ

"Sức nóng TPP đang phả vào gáy chúng ta, nếu không tận dụng cơ hội thì kinh tế Việt Nam, vốn yếu nhất trong 12 quốc gia tham gia TPP sẽ bị đánh chiếm bởi những tập đoàn nước ngoài hùng mạnh. Chúng ta sẽ thua ngay trên sân nhà". Đó là phát biểu ấn tượng của đại biểu Quốc hội Trần Khắc Tâm (tỉnh Sóc Trăng) tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội Khóa XIII hồi đầu tháng 11-2015. Hội nhập, nông dân không thể đi một mình và cần "bờ vai" của doanh nghiệp (DN). Điều này đòi hỏi DN phải mạnh, phải khỏe để dẫn dắt nông dân trong cuộc "mua chung, bán chung".

* Cần góc nhìn mới về hội nhập

Với Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), TPP thì DN vào trận địa mới, với hàng loạt cơ hội và thách thức. Ông Nguyễn Phương Lam, Phó Giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tại Cần Thơ (VCCI Cần Thơ), cho biết: "Trong AEC, các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long có lợi thế tương đồng về sản phẩm nông nghiệp, nhưng sẽ phải cạnh tranh rất lớn. Như mặt hàng gạo, chúng ta đang có lợi thế xuất khẩu với số lượng lớn, nhưng giờ Thái Lan chưa tham gia TPP, nếu mai này họ tham gia thì chúng ta còn lợi thế không, DN cũng cần phải tính toán. Đây không phải là chuyện của Chính phủ, của cơ quan nhà nước nữa mà DN phải biết mình đang ở đâu để có chiến lược đúng. Không chỉ vậy, các cơ quan nhà nước cũng chịu tác động từ hội nhập. Các quy định về mua sắm công, quy định về quyền lập hội, công đoàn, DN nhà nước rất chặt chẽ… buộc quản lý nhà nước phải thay đổi để thích ứng". Nhận định về tương quan Cần Thơ so với các địa phương vùng ĐBSCL, ông Lam cho rằng, Cần Thơ có lợi thế phát triển thương mại dịch vụ, phát triển phân phối hàng hóa, chiều đi xuất khẩu. Nhưng để là trung tâm thì phải có những DN có quy mô để dẫn dắt các ngành hàng có thế mạnh để xuất khẩu tốt hơn.

TP Cần Thơ hiện có khoảng 12.800 DN, vốn đăng ký 46.000 tỉ đồng. Nhưng đa phần là DN nhỏ và vừa, cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008 đã tác động đến các DN, các DN đều suy yếu và chỉ mới phục hồi trong hai năm gần đây. Bà Nguyễn Mỹ Thuận, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội DN TP Cần Thơ (CBA), nói: "Tuy có phục hồi nhưng nhiều DN cũng chưa hết khó khăn. Năm 2016 mở ra với nhiều cơ hội, nhưng DN Cần Thơ sẽ nắm bắt thế nào là một vấn đề đang bỏ ngỏ. Trong một khảo sát về cảm nhận môi trường kinh doanh do CBA thực hiện tháng 11-2015, 70% DN đánh giá nguồn cung lao động có tay nghề chuyên môn cao của Việt Nam là yếu. Đây không chỉ là vấn đề trình độ của nhân viên mà còn là vấn đề của các cấp quản lý. Cán bộ, nhân viên dù có học được nhiều kiến thức và kỹ năng mới, nhiều quy trình hữu ích đến đâu khi về công ty, nếu lãnh đạo không cùng một nhận thức và không duyệt để áp dụng thì công ty vẫn không thay đổi. Tư duy của lãnh đạo có thay đổi thì DN mới thay đổi". Theo bà Thuận, thời gian qua, CBA mở nhiều khóa học dành riêng cho quản lý cấp cao, trung của DN. Tuy nhiên quản lý cấp cao và lãnh đạo chỉ chiếm khoảng 10% trong các khóa học này, quản lý cấp trung chiếm khoảng 20%, còn lại là cán bộ, nhân viên. Với tình hình cạnh tranh và thách thức hiện nay, các CEO cần đổi mới cho phù hợp với tình hình mới. DN cần được xây dựng năng lực nội tại vững mạnh trên nền tảng văn hóa DN và công nghệ thông tin để đi vào sân chơi toàn cầu vững tin hơn.

Hội nhập với người công nhân chẳng có gì to tác, họ chỉ cần có tay nghề, mức lương đủ sống. Ảnh: T.H

* Tận dụng các cơ hội

Trong AEC, Việt Nam nằm trong tốp 4 quốc gia phát triển kém nhất; trong TPP, Việt Nam xếp chót. Làm thế nào để hội nhập mà không bị thiệt, không bị hòa tan? Ông Trần Chí Gia, Giám đốc Công ty cổ phần May Meko, khu công nghiệp (KCN) Trà Nóc, TP Cần Thơ, trăn trở: "Các FTA nói chung đều có lợi, nhưng phát triển được hay không còn phụ thuộc vào nguồn lực của DN và thể chế trong nước. Ví như trận bóng đá, chúng ta đang hạng C đem quân đá với anh hạng A, đá chung một luật thì làm sao mà thắng! Hội nhập tốt cho DN, để DN có cơ hội nhận định đúng thực lực của mình. Với May Meko, chúng tôi áp dụng quy trình quản lý chặt chẽ, minh bạch và người đứng đầu phải nêu gương. Đơn cử như khi mua sắm trang thiết bị, nếu phát hiện nhân viên chia hoa hồng với nhà cung cấp, Ban Giám đốc sẽ đuổi việc ngay, vì đó là tham nhũng". May Meko đã xuất khẩu hàng may mặc từ năm 1988, cổ phần hóa từ năm 2007, hiện Nhà nước nắm giữ 40% cổ phần của công ty. Thị trường chủ yếu là Nhật Bản, ngoài ra còn có Đài Loan, châu Âu, Mỹ. Vốn điều lệ ban đầu của May Meko chỉ 8 tỉ đồng, còn hiện tại nâng lên khoảng 100 tỉ đồng. Cũng như nhiều DN khác, ông Trần Chí Gia cũng kỳ vọng, hội nhập sẽ thúc đẩy Nhà nước cải cách thể chế, điều chỉnh cơ chế quản lý phù hợp để hỗ trợ nhiều hơn cho DN.

Trong cảm nhận của DN vốn nước ngoài tại Cần Thơ thì thành phố đang có môi trường kinh doanh tốt hơn các địa phương vùng ĐBSCL. Đây là cơ hội để mở rộng hợp tác, thu hút đầu tư. Ông Motoyuki Nakarura, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quốc tế Tri- Việt, KCN Trà Nóc II (100% vốn Nhật Bản, chuyên sản xuất găng tay bóng chày), cho rằng, DN hoạt động hơn 8 năm, chính quyền địa phương luôn sẵn lòng hỗ trợ cho DN. Ngoài lợi thế về hạ tầng cơ sở tương đối hoàn thiện, Cần Thơ có Trường Đại học Cần Thơ đào tạo nhân lực khá tốt, nhân lực quản lý của Tri Việt đều được tuyển dụng từ đây. Với tình cảm này, Tri- Việt sẽ nỗ lực mời gọi DN Nhật Bản đến làm ăn tại Cần Thơ và hiện có 10 DN Nhật Bản đã tìm đến Tri- Việt.

Chia sẻ về tiềm năng của Cần Thơ, Tổng lãnh sự Nhật Bản tại TPHCM- Nakajima Satoshi, nói: "Mối quan hệ Nhật- Việt hết sức tốt đẹp dựa trên sự tin cậy lẫn nhau và trên cơ sở quan hệ "đối tác chiến lược". Với Cần Thơ- thành phố trung tâm vùng ĐBSCL, Nhật Bản đã viện trợ xây dựng cầu Cần Thơ, công trình Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn, Khoa Nông nghiệp của Đại học Cần Thơ là minh chứng cho mối quan hệ tốt đẹp đó. Trong sự phát triển toàn diện mối quan hệ Nhật- Việt, và TPP mà Việt Nam và Nhật Bản là thành viên sẽ có hiệu lực trong tương lai gần, chúng tôi tin rằng, thời gian tới, DN Nhật Bản sẽ đầu tư nhiều hơn vào Cần Thơ và vùng ĐBSCL.

* Đổi mới sáng tạo

Nhiều ý kiến cho rằng, để hội nhập và phát triển, DN cần quan tâm R&D (nghiên cứu và phát triển); kéo giảm giá thành sản xuất phải ứng dụng đồng bộ tiến bộ khoa học vào sản xuất và quản lý. Đổi mới sáng tạo là con đường mà các DN đều phải đi trong bối cảnh hiện nay. Theo bà Trần Hoài Phương, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, nhiều DN thành phố đã rất quan tâm đổi mới công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ (SHTT), năm 2010 chỉ có 286 đơn được chấp nhận, năm 2015 khoảng 395 đơn được chấp nhận. Tổng văn bằng được cấp bảo hộ đến nay là 2.806 văn bằng. Hiện Sở đang rà soát đánh giá 3 ngành chủ lực: chế biến gạo, thủy sản, cơ khí về trình độ công nghệ để có định hướng hỗ trợ. Cái khó hiện nay là Quỹ phát triển khoa học công nghệ của thành phố chưa thành lập do các quy định về cơ chế tài chính chưa đầy đủ. Tuy nhiên, thành phố đã nỗ lực cùng DN đổi mới công nghệ thông qua Chương trình "Đổi mới công nghệ giúp phát triển DN nhỏ và vừa giai đoạn 2013- 2017"; dự án hỗ trợ DN nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ Cần Thơ giai đoạn 2012-2015 đã xét duyệt 56 hồ sơ, kinh phí hỗ trợ 2,2 tỉ đồng. "Thực tế, DN nhỏ và vừa rất quan tâm R&D nhưng lực bất tòng tâm do nguồn lực không đủ. Tuy nhiên, đổi mới công nghệ thì DN phải chủ động, Nhà nước có chương trình hỗ trợ nhưng tối đa chỉ 30% chi phí đổi mới công nghệ và tối đa không vượt quá 300 triệu đồng. DN muốn sống còn phải xây dựng chất lượng bên trong nhãn hiệu mình đã đăng ký. Nếu không làm được chất lượng bên trong thì bảo hộ nhãn hiệu cũng chỉ là "xí" cái tên thôi"- bà Phương nói.

Ông Trần Chí Gia, Giám đốc Công ty cổ phần May Meko, cho hay: "Các FTA khi có hiệu lực không phải tạo ra phép màu ngay đâu. TPP, ngành dệt may có lợi nhất, nhưng nếu là DN làm hàng FOB, còn gia công thì chỉ hưởng lợi về thuế. May Meko cũng muốn làm hàng FOB nhưng phải cần đến 50 triệu USD. Hiện công nhân của công ty đến 3.200 người, lương bình quân và thưởng khoảng 6 triệu đồng/người/tháng, mức ngang bằng TPHCM, để giữ công nhân. Năm nào công ty cũng đầu tư trên dưới 10 tỉ đồng cho đổi mới công nghệ để tăng năng suất lao động. Đồng thời điều chỉnh công tác quản lý- người nào việc ấy". Ông Gia cho rằng, dệt may là ngành đặc thù sử dụng nhiều lao động, nhưng tính kỷ luật, tác phong công nghiệp của công nhân chưa cao, đặc biệt là công nhân vùng ĐBSCL. Bởi hoàn cảnh kinh tế không bức bách nên nỗ lực làm việc của họ kém hơn công nhân ở TPHCM, dù ở trọ nhưng về nhà đã có cơm ăn, có ruộng vườn để làm. Do đó, DN phải luôn nghĩ đến chuyện đổi mới công nghệ để có sản phẩm tốt nhất, giữ được khách hàng.

Cạnh tranh toàn cầu đang áp sát DN, bà Nguyễn Mỹ Thuận, Phó Chủ tịch Thường trực CBA, cho rằng, trong cạnh tranh không ngang sức với các công ty nước ngoài lớn hơn, mạnh hơn, DN nội cần chú ý kến một hoạt động R&D. Đổi mới sản phẩm hiện có, phát triển thêm sản phẩm mới sẽ tạo cơ hội cho DN tìm thêm khách hàng và thị trường. Một sự thay đổi toàn bộ từ tư duy đến hành động là việc làm cấp thiết của lãnh đạo DN trong năm 2016, không thể chần chờ.

T.H

Chia sẻ bài viết