Dòng phim nghệ thuật châu Á đang gây chú ý với năng lực sáng tạo và khả năng tự lực tài chính qua nhiều mô hình thúc đẩy sự phát triển điện ảnh của khu vực.

“Morte Cucina” của Pen-ek Ratanaruang được chọn trình chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Tokyo 2025, “A Useful Ghost” (ảnh) chiến thắng Giải thưởng lớn tại Tuần lễ phê bình Cannes năm 2025, đều có điểm chung là có sự đầu tư từ hãng phim Cinema 22.

Cinema 22 là hãng phim do ông Chayamporn thành lập từ năm 2016 tại Thái Lan. Ông dùng nguồn tiền từ công việc kinh doanh của gia đình để đầu tư sản xuất các sản phẩm phim nghệ thuật ở châu Á. Theo Chayamporn, phim nghệ thuật kén người thực hiện và gặp nhiều khó khăn khi kêu gọi đầu tư, nên ông sử dụng lợi nhuận từ công việc kinh doanh để có quỹ đầu tư phát triển những bộ phim chất lượng cao, ý nghĩa.

Tại Nhật, Muneyuki Kii quyết định thành lập hãng K2 Pictures với Quỹ phim K2P đi kèm, được xem là “hệ sinh thái mới cho điện ảnh Nhật Bản”. Với cơ chế hoạt động mới của K2 Pictures, các phim nghệ thuật sẽ không quá gặp khó khi tìm kiếm đầu tư hoặc phải phụ thuộc sự chi phối của các nhà đầu tư trong sáng tạo, sản xuất phim. Thay vào đó, K2 Pictures và Quỹ phim K2P sẽ hỗ trợ các nhà làm phim, đảm bảo họ được tự do sáng tạo, giữ quyền sở hữu trí tuệ. Hiện Quỹ phim K2P đã huy động được 30 triệu USD từ những đơn vị, cá nhân ủng hộ phim nghệ thuật. Một số phim đã được lựa chọn và đưa vào sản xuất như: “Mag Mag” của Yuriyan Retriever, “Between Two Lovers” của Nanako Hirose...

Tại châu Á, các mô hình tự lực đầu tư và sản xuất phim nghệ thuật đang phát triển. Điển hình như theo dữ liệu từ Hội đồng Điện ảnh Hàn Quốc, đến nay có hơn 10 quỹ đầu tư phim tư nhân, trong đó có 5 quỹ là nhà đầu tư chính cho các phim có kinh phí trung bình đến lớn và 6 quỹ khác là nhà đồng đầu tư vào các phim có kinh phí nhỏ đến trung bình.

Mô hình tự lực thường thấy ở châu Á là liên minh kêu gọi vốn đầu tư, bên cạnh các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Nhiều chính phủ châu Á đã nhận ra lợi ích kinh tế từ ngành điện ảnh, trong đó nổi bật là sự liên kết giữa điện ảnh và du lịch. Cụ thể, tại Hàn Quốc, Thái Lan hay Nhật Bản đang có những chiến lược phát triển điện ảnh kết hợp du lịch với những quỹ hỗ trợ riêng. Mới đây, Philippines, Singapore cũng vào cuộc với những định hướng chiến lược đầu tư cho điện ảnh. Cụ thể, Singapore đang định vị là trung tâm tài trợ phim khu vực với chiến dịch “Sản xuất tại Singapore” của IMDA. Chương trình Phát triển tài năng truyền thông của IMDA đã tạo điều kiện cho nhiều dự án hợp tác sản xuất phim xuyên châu Á, như: “Tiger Stripes” của Malaysia, “Stranger Eyes” của Singapore...

Malaysia, Thái Lan, Nhật Bản... đã triển khai các chương trình hoàn thuế, giúp các dự án phim nghệ thuật thuận lợi hơn khi sản xuất tại các nước này. Ví như tại Thái Lan, bên cạnh các khoản tài trợ từ các quỹ như Purin Pictures, các chính sách hoàn thuế từ chính quyền, còn có nhiều công ty hậu kỳ cung cấp tiền mặt và giải thưởng hiện vật cho các dự án gây chú ý trong khu vực. Các chính sách hỗ trợ này giúp các nhà sản xuất châu Á tập hợp ngân sách như một sự kết hợp giữa nguồn tài chính công và tư, tạo sự thuận lợi hơn khi phát hành ở thị trường toàn cầu. Cụ thể, phim “Mother Bhumi” của Malaysia có sự đồng hỗ trợ sản xuất từ nhiều đơn vị: tài trợ công từ Taicca của Đài Loan, quỹ Finas của Malaysia và một khoản tài trợ từ quỹ Red Sea của Ả-rập Saudi.

Tại Đông Nam Á, một quỹ tài trợ tiềm năng cho dự án phim nghệ thuật tập trung là Triple Green CineCapital có trụ sở tại Singapore đã được thành lập, hứa hẹn rộng mở điều kiện cho các tác phẩm điện ảnh ở khu vực được sản xuất và phát hành.s

BẢO LAM