Bà Delcy Rodríguez đã tuyên thệ nhậm chức tổng thống lâm thời của Venezuela từ ngày 5-1, tức chỉ 2 ngày sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị quân đội Mỹ bắt giữ trong chiến dịch mang tên "Quyết tâm Tuyệt đối". 

Tổng thống lâm thời Venezuela Rodríguez xuất hiện trước công chúng hôm 14-1 cùng Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello (phải) và Chủ tịch Quốc hội Jorge Rodríguez, anh trai của bà Rodríguez. Ảnh: AP

Sinh năm 1969 tại thủ đô Caracas, bà Rodríguez là con gái của chiến binh cánh tả Jorge Antonio Rodríguez, người sáng lập đảng Liên đoàn Xã hội vào những năm 1970. Năm 1993, Rodríguez tốt nghiệp ngành luật tại Đại học Trung ương Venezuela. Sau khi tu nghiệp tại châu Âu, bà bắt đầu sự nghiệp chính trị và thăng tiến rất nhanh trên con đường chính trị. Dưới thời Tổng thống Hugo Chávez (1999-2013), bà Rodríguez giữ nhiều chức vụ, gồm cả thứ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu. Sau khi ông Maduro, người được ông Chávez đỡ đầu, lên nắm quyền tổng thống vào năm 2013, sự nghiệp chính trị của bà bắt đầu "phất" lên. Bà giữ chức Bộ trưởng Truyền thông và Thông tin giai đoạn 2013-2014 trước khi trở thành nữ ngoại trưởng đầu tiên của Venezuela giai đoạn 2014-2017. Đến năm 2017, bà giữ chức Chủ tịch Quốc hội.

Nhà lãnh đạo linh hoạt

Đáng chú ý, năm 2017 khi tỉ phú Mỹ Donald Trump trở thành chủ nhân Nhà Trắng, bà Rodríguez lúc đó là Ngoại trưởng Venezuela đã nhìn thấy cơ hội. Bà chỉ đạo Citgo, công ty con của tập đoàn dầu khí nhà nước, quyên góp 500.000USD cho lễ nhậm chức của ông Trump. Và trong bối cảnh chính quyền ông Maduro phải chật vật lắm mới có thể cung cấp đủ lương thực cho người dân Venezuela, bà Rodríguez đã đánh cược vào một thỏa thuận, qua đó mở ra cánh cửa đầu tư của Mỹ. Lee McClenny, cựu Đại biện lâm thời của Mỹ tại Venezuela, khi đó nhận xét: "Bà Rodríguez là một người có lý tưởng nhưng lại là một người thực tế. Bà ấy biết Venezuela cần tìm cách vực dậy nền kinh tế dầu mỏ đang hấp hối và có vẻ sẵn lòng làm việc với chính quyền Trump để đạt được điều đó".

Năm 2018, bà được ông Maduro bổ nhiệm làm phó tổng thống, bởi bà là một "phụ nữ trẻ, dũng cảm, dày dạn kinh nghiệm, con gái của một liệt sĩ, nhà cách mạng và đã được thử thách qua hàng ngàn trận chiến". Song song với cương vị phó tổng thống, bà Rodríguez đồng thời đảm nhiệm các chức vụ Bộ trưởng Tài chính và Bộ trưởng Dầu mỏ, cho phép bà giám sát lĩnh vực kinh doanh quan trọng nhất và mặt hàng xuất khẩu được nhiều nước "thèm muốn" nhất của Venezuela; xử lý các lệnh trừng phạt ngày càng gia tăng của Mỹ đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela, qua đó biến bà thành nhân vật then chốt trong quản lý kinh tế Venezuela.

Nắm giữ nhiều chức vụ quan trọng, bà Rodríguez thực hiện nhiều chính sách cứng rắn, gồm cắt giảm chi tiêu công, hạn chế tín dụng và giữ tỷ giá USD - bolivar cố định, qua đó giúp giảm lạm phát. Để giúp quản lý quốc gia giàu dầu mỏ này, bà đã mời các cố vấn nước ngoài giàu kinh nghiệm về thị trường dầu mỏ toàn cầu, gồm 2 cựu bộ trưởng tài chính của Ecuador và luật sư người Pháp David Syed, người trong nhiều năm qua đã cố gắng đàm phán lại nợ nước ngoài của Venezuela trước các lệnh trừng phạt khắc nghiệt của Mỹ. Trong năm 2025, bà đã duy trì sản lượng dầu ở mức trung bình khoảng 1,1 triệu thùng/ngày. Và vai trò phó tổng thống đã giúp bà xây dựng quan hệ mật thiết với các công ty dầu khí nước ngoài, trong đó có Chevron của Mỹ.

Theo Ryan C. Berg, Giám đốc Chương trình châu Mỹ kiêm phụ trách dự án Sáng kiến Tương lai Venezuela tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, chính lòng trung thành đối với ông Maduro đã mang lại cho bà Rodríguez tầm ảnh hưởng và vị thế trên chính trường Venezuela. "Dưới thời ông Maduro, bà Rodríguez đã trụ vững ở nhiều vị trí nhờ khả năng thực thi quyền lực một cách hiệu quả" - ông Berg nhận định.

Và trong vai trò thực tế là người điều hành chính của Venezuela, bà Rodríguez đã chứng tỏ là một đối tác linh hoạt và đáng tin cậy của ông Maduro. Một số người còn ví bà là Đặng Tiểu Bình (kiến trúc sư của Trung Quốc thời hiện đại) của Venezuela.

Sự ủng hộ của ông Trump

Trong bài phát biểu sau khi được Tòa án tối cao Venezuela chỉ định đảm nhận vị trí lãnh đạo lâm thời, bà Rodríguez kêu gọi xây dựng mối quan hệ "cân bằng và tôn trọng" với Washington, cũng như thể hiện thái độ hòa giải với chính quyền Tổng thống Trump. "Chúng tôi coi việc tiến tới một mối quan hệ cân bằng và tôn trọng giữa Mỹ và Venezuela là ưu tiên hàng đầu. Chúng tôi mời Chính phủ Mỹ cùng hợp tác xây dựng một chương trình nghị sự hợp tác hướng tới sự phát triển chung trong khuôn khổ luật pháp quốc tế" - bà Rodríguez nhấn mạnh.

Có thể thấy, bà Rodríguez đã thay đổi lập trường theo hướng linh hoạt hơn đối với Washington, bất chấp lập trường cứng rắn trước đó khi lên án chiến dịch tập kích của Mỹ nhằm vào Venezuela.

Tuy nhiên, vẫn còn phải xem liệu bà Rodríguez có giữ được quyền lực hay không. Theo ông Berg, để giữ vững chiếc ghế hiện tại, bà Rodríguez cần phải củng cố vị thế chính trị của mình ở Venezuela và những gì còn lại của chế độ ông Maduro. "Bà ấy không nhận được sự ủng hộ từ một số phe phái chính ở Venezuela. Do đó, điều quan trọng nhất là bà ấy sẽ phải củng cố sự ủng hộ từ lực lượng vũ trang Venezuela" - ông Berg nhận định.

Thực tế, dù nội bộ chính trị Venezuela có bất đồng, sự cởi mở của bà Rodríguez nhận được sự ủng hộ từ Mỹ. Trước đây, người ta tin rằng Mỹ muốn lật đổ chính quyền Maduro nhằm giúp bà María Corina Machado, thủ lĩnh phe đối lập từng giành giải Nobel Hòa bình 2025, thành lập chính quyền mới. Tuy nhiên, bà Machado được cho không nhận được sự ủng hộ của công chúng Venezulela. Hơn nữa, điều quan trọng nhất của chính quyền Trump là vấn đề nguồn lợi dầu mỏ chứ không phải thay đổ chế độ vốn đòi hỏi phải sử dụng một cuộc phiêu lưu quân sự nguy hiểm. 

Tổng thống Trump đã ca ngợi bà Rodríguez là một đối tác "tử tế" của Mỹ ngay sau khi ông Maduro bị bắt, nhưng cũng cảnh báo: "Nếu bà ấy không làm điều đúng đắn thì bà ấy sẽ phải trả giá rất đắt, có lẽ còn đắt hơn cả ông Maduro". Sau cuộc điện đàm hôm 14-1, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng bà Rodríguez là "người tuyệt vời". Theo nhà lãnh đạo Mỹ, hai bên đã thảo luận các vấn đề dầu mỏ, khoáng sản, thương mại và an ninh quốc gia. "Chúng tôi sẽ giúp Venezuela ổn định và hồi phục. Quan hệ đối tác giữa Mỹ và Venezuela sẽ là một sự hợp tác tuyệt vời cho tất cả mọi người. Venezuela sẽ sớm trở nên vĩ đại và thịnh vượng trở lại, có lẽ còn hơn cả trước đây!", ông Trump viết. 

Một ngày sau cuộc điện đàm trên, ông Trump đã tiếp bà Machado tại Nhà Trắng.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)