Mắc kẹt trong nhiều năm trên các đảo của Hy Lạp đã gây ra một cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần cho hàng ngàn người tị nạn, theo báo cáo hôm 17-12 của Ủy ban Cứu hộ Quốc tế (IRC).

Cư dân của trại tị nạn Moria phải sống tạm bên lề đường. Ảnh: Reuters

IRC cho biết hiện có khoảng 15.000 người còn kẹt ở 5 trại còn gọi là “điểm nóng”, được thiết lập ở biên giới châu Âu vào năm 2015 nhằm đẩy nhanh quy trình xử lý đơn xin tị nạn. Báo cáo trên đã thu thập dữ liệu từ 904 người xin tị nạn và nhờ sự hỗ trợ của các tổ chức sức khỏe tâm thần trên các đảo Lesbos, Chios và Samos trên Biển Aegean.

Qua đó, IRC phát hiện tính đến tháng 10 vừa qua, 41% trường hợp có các triệu chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn, 35% có ý định tự tử và 18% từng tìm cách kết liễu đời mình. Ngay sau khi giới chức Hy Lạp áp đặt lệnh phong tỏa để chống dịch COVID-19 hồi tháng 3 năm nay, các triệu chứng về tâm lý (bao gồm trầm cảm, lo âu) và tự hại được cho là đã tăng lần lượt 71% và 66%. Theo báo cáo, những triệu chứng nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần đã ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng giải quyết nhiều thách thức mà nạn nhân đối mặt tại các “điểm nóng”, chẳng hạn đứng xếp hàng trong nhiều giờ để nhận thức ăn hoặc xử lý các thủ tục xin tị nạn phức tạp.

Những “điểm nóng” nói trên đã chịu sức ép khủng khiếp do gần 1 triệu người tị nạn và nhập cư đổ đến các đảo Hy Lạp trong nỗ lực đặt chân tới châu Âu. Hồi đầu năm 2020, 5 trại này từng tiếp nhận hơn 38.600 người (lớn gấp 6 lần sức chứa của chúng) nhưng đến tháng rồi đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, người tị nạn tiếp tục sống trong “các điều kiện cực kỳ khó khăn và căng thẳng, khó tiếp cận thức ăn, nước uống và vệ sinh”, theo IRC.

Tệ hơn, đến đầu tháng 9, lửa bất ngờ thiêu rụi trại tị nạn Moria (lớn nhất châu Âu) trên đảo Lesbos, đẩy gần 13.000 người vào cảnh màn trời chiếu đất. Khoảng 7.300 người, bao gồm các nhóm dễ bị tổn thương, dọn đến sống trong một trại tạm bợ gần đó mang tên Kara Tepe. Hồi ở Moria, người tị nạn còn có thể tham gia các hoạt động thể thao như bóng đá. Nhưng giờ đây, ngoài thời tiết lạnh giá và mưa bão, người tị nạn còn phải đối mặt với nguy cơ cao nhiễm COVID-19 do không thể thực hiện giãn cách xã hội, rửa tay thường xuyên hoặc tiếp cận chăm sóc y tế. Cuối tuần qua, trại này đã lần thứ ba bị ngập lụt sau 3 ngày mưa lớn. “Sức khỏe tâm thần người tị nạn đã suy giảm trong năm nay, sau vụ hỏa hoạn, COVID-19 và lệnh phong tỏa”, Giám đốc IRC Hy Lạp Dimitra Kalogeropoulou nói với Hãng tin AFP.

Năm 2020, chỉ vài ngàn trường hợp, trong đó có những trẻ em không người thân, được phép chuyển đến các quốc gia Liên minh châu Âu (EU). Những bé còn lại chịu sức ép bởi cuộc khủng hoảng tâm thần của người lớn. Trẻ em nhận thấy cha mẹ vật lộn với các vấn đề tâm lý thì sẽ không thể bảo vệ được chúng. Kết quả là có sự gia tăng số lượng trẻ em mắc các triệu chứng như cảm thấy tuyệt vọng, mất ngủ, sợ hãi và những dấu hiệu tự kỷ.

Nhằm giải quyết vấn nạn trên, EU trong tháng này thông báo họ đang hợp tác với phía Hy Lạp để thay thế trại Kara Tepe bằng một trung tâm hiện đại, dự kiến khánh thành vào tháng 9-2021. Ngoài ra, các trung tâm tiếp nhận mới cũng sẽ mọc lên tại các đảo Samos, Kos và Lesbos.

Một báo cáo khác công bố hôm 17-12 cho thấy những người tị nạn Rohingya tại Bangladesh cũng đang trải qua “khủng hoảng sức khỏe tâm thần nặng nề”. Các nhà nghiên cứu ghi nhận 88,7% người tị nạn xuất hiện các triệu chứng trầm cảm, 84% có dấu hiệu đau khổ và 61,2% bị rối loạn căng thẳng sau sang chấn.

HẠNH NGUYÊN