Hôm qua, cử tri Zimbabwe đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên thời hậu Robert Mugabe, với hy vọng tìm ra nhà lãnh đạo mới thay đổi bộ mặt đất nước và khôi phục nền kinh tế.

Hình ảnh vận động tranh cử của hai ứng viên Mnangagwa (trái) và Chamisa. Ảnh: Reuters

Hơn 5,6 triệu cử tri bỏ phiếu bầu tổng thống, quốc hội và chính quyền địa phương của nước này. Đây là sự kiện bầu cử đầu tiên ở Zimbabwe không có sự tham gia của ông Mugabe, người đã dẫn dắt Liên minh Quốc gia châu Phi Zimbabwe- Mặt trận Yêu nước (ZANU-PF) thành đảng cầm quyền trong cuộc bỏ phiếu khi quốc gia này giành độc lập khỏi Anh năm 1980 và lèo lái đất nước suốt 37 năm. Tháng 11-2017, quân đội Zimbabwe lật đổ Tổng thống Mugabe và đưa Phó Tổng thống Emmerson Mnangagwa, người từng là đồng minh của ông trong ZANU-PF, lên thay. ZANU-PF cũng phế truất chức chủ tịch đảng của ông. Khi đó, nhà lãnh đạo 93 tuổi bị tố đang tìm cách chỉ định vợ kế nhiệm.

Trong cuộc bầu cử lần này, có 23 ứng viên chạy đua vào vị trí tổng thống, nhưng nổi bật nhất là đương kim Tổng thống Mnangagwa và luật sư Nelson Chamisa, chủ tịch đảng đối lập Phong trào vì sự thay đổi dân chủ (MDC). Với cam kết tạo một khởi đầu tươi đẹp cho Zimbabwe, cựu giám đốc tình báo Mnangagwa được coi là ứng viên sáng giá cho ghế lãnh đạo nhờ nhận được sự ủng hộ ngầm của quân đội, truyền thông và đảng cầm quyền vốn kiểm soát các nguồn lực trong chính phủ. Nhân vật 75 tuổi này cam kết vực dậy nền kinh tế Zimbabwe, thu hút đầu tư nước ngoài và cải thiện tình trạng chia rẽ dân tộc.

Trong khi đó, Chamisa hy vọng giành được sự ủng hộ của cử tri trẻ và thất nghiệp- những người bất mãn với sự lãnh đạo của ZANU-PF trong nhiều thập niên qua. Trong đó, lá phiếu của giới trẻ có thể quyết định ghế tổng thống lần này. Được biết, 43,5% số cử tri đăng ký ở độ tuổi dưới 35. Nếu đắc cử, ông Chamisa, 40 tuổi, sẽ trở thành tổng thống trẻ nhất Zimbabwe.

Cuộc thăm dò của hãng Afrobarometer hồi tuần rồi cho thấy ông Mnangagwa nhận được 40% ý kiến ủng hộ, so với 37% của Chamisa. Như vậy, MDC đã thu hẹp khoảng cách với ZANU-PF từ 11% xuống còn 3%. Thêm một bất lợi khác cho ZANU-PF là trước thềm bầu cử, ông Mugabe bất ngờ lên tiếng kêu gọi cử tri dùng lá phiếu “hất cẳng” đảng này. “Tôi không thể bỏ phiếu cho những người gây khổ đau cho tôi”- ông Mugabe nói tại Thủ đô Harare, ám chỉ có thể quay sang ủng hộ MDC.

 Đáp lại phát biểu trên, nhà lãnh đạo Zimbabwe cáo buộc ông Mugabe bắt tay với phe đối lập. Lâu nay, ông Mugabe tin rằng con đường đến ghế tổng thống của ông Mnangagwa là vi hiến. Nhưng việc Mugabe quay lưng với tổ chức chính trị mà ông từng sáng lập là dấu hiệu rõ nhất cho thấy quan hệ sứt mẻ này.

Nếu không ứng viên nào giành được ít nhất 50% số phiếu ủng hộ ở vòng một, họ sẽ bước vào cuộc bầu cử vòng hai dự kiến diễn ra vào ngày 8-9 tới. Tuy nhiên, bất cứ ai giành chiến thắng đều phải đối mặt với nhiệm vụ khó khăn là hồi sinh Zimbabwe sau gần 4 thập niên tham nhũng, quản lý yếu kém, cô lập ngoại giao và rơi vào khủng hoảng dù từng được xem là một trong những nền kinh tế triển vọng nhất lục địa đen. Những thách thức nghiêm trọng mà Zimbabwe đang đối mặt bao gồm đầu tư, giáo dục, chăm sóc y tế và tỷ lệ thất nghiệp ước tính lên tới 90%.

THANH BÌNH (Theo AFP, BBC)