HẠNH NGUYÊN (Tổng hợp)

Trong khi nhiều nhà khoa học ủng hộ tiêm nhắc vaccine COVID-19 6 tháng một lần, số khác đánh giá chiến lược này tốn kém, thiếu thực tế.

Tiêm mũi vaccine tăng cường cho các nhân viên y tế Thái Lan. Ảnh: AFP

Nhưng đến nay, khi biến chủng Omicron lây lan nhanh, Israel đã tiên phong tiêm mũi vaccine thứ tư cho nhóm dân số dễ tổn thương, gồm toàn bộ nhân viên y tế và người từ 60 tuổi trở lên. Kết quả sơ bộ cho thấy một tuần sau khi tiêm mũi thứ tư, lượng kháng thể ở những người được tiêm tăng lên gấp 5 lần.

Mới nhất, Thủ tướng Campuchia Hun Sen ngày 10-1 đã kêu gọi những người thuộc nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao ở thủ đô Phnom Penh tiêm mũi vaccine thứ 4 ngừa COVID-19.

Chương trình tiêm chủng toàn cầu không đồng đều

Tiêm nhắc lại có thể làm tăng nồng độ kháng thể, ngăn ngừa lây nhiễm SARS-CoV-2, từ đó giảm áp lực lên hệ thống y tế. Thế nhưng nhiều nghiên cứu sơ bộ chỉ ra mức miễn dịch ở người tiếp tục suy giảm sau khi tiêm mũi 3 vài tuần. Ngay cả với nồng độ kháng thể cao nhất, tiêm tăng cường chưa chắc giúp ngăn ngừa hoàn toàn Omicron.

Omicron khiến nhiều chuyên gia thay đổi quan điểm, từ phản đối sang ủng hộ tiêm mũi tăng cường. Nhưng ngay cả những người này cũng không ủng hộ cơ chế tiêm liều thứ tư, như cách mà một số nước đang nhắm tới. Họ cho rằng virus biến đổi, nhưng những bộ phận khác của hệ miễn dịch, như tế bào T hay tế bào B vẫn duy trì tốt sức đề kháng trước các biến thể sau mũi 3, thậm chí là mũi 2.

Trong các cuộc phỏng vấn gần đây, nhiều chuyên gia cho rằng dù bất cứ điều gì xảy ra, nỗ lực tiêm vaccine vài tháng một lần là thiếu thực tế và nó cũng không đem lại nhiều ý nghĩa về mặt khoa học. Akiko Iwasaki, chuyên gia miễn dịch tại Ðại học Yale, nêu quan điểm: “Thế giới có tiền lệ tiêm chủng định kỳ, nhưng tôi nghĩ nhiều phương pháp tốt hơn là tiêm vaccine 6 tháng một lần. Những chiến lược khác có thể giúp thế giới không phải tiêm nhắc vaccine đến cuối đời”. Theo bà, việc thuyết phục người dân xếp hàng sau mỗi vài tháng là rất khó khăn. Khoảng 73% người Mỹ trưởng thành đã tiêm ngừa đầy đủ, nhưng chỉ hơn một phần ba trong đó lựa chọn tiêm nhắc lại.

Cùng quan điểm, Giáo sư Andrew Pollard, Giám đốc Nhóm vaccine Oxford, người đứng đầu Ủy ban Tiêm chủng Anh, nhận định tiêm chủng toàn cầu sau mỗi 4 đến 6 tháng là một chiến lược tốn kém, không bền vững. Theo ông, thế giới sẽ không thể vươn tới ngưỡng tiêm đủ 4 mũi vaccine cho mỗi người, khi mà nhiều người dân châu Phi còn chưa được tiêm mũi nào. “Hiện chưa đến 10% dân số ở các nước thu nhập thấp được tiêm liều đầu tiên. Vì vậy, ý tưởng về mũi thứ tư toàn cầu là bất hợp lý”, Giáo sư Pollard nói. Ông Pollard nhấn mạnh cần nhắm mục tiêu vào đối tượng dễ tổn thương thay vì tiêm đại trà cho tất cả người từ 12 tuổi trở lên.

Theo các chuyên gia, nếu mục tiêu là tăng cường khả năng miễn dịch chống Omicron và các biến chủng tương lai, vaccine mới sẽ tốt hơn nhiều so với vaccine được bào chế dựa trên phiên bản SARS-CoV-2 ban đầu, xuất hiện cách đây hai năm. Pfizer, Moderna và Johnson & Johnson đều đang thử nghiệm loại vaccine đặc hiệu với Omicron, dự kiến sẽ ra mắt trong những tháng tới.