Hướng nghiệp cho học sinh phổ thông là bước khởi đầu quan trọng của quá trình phát triển nguồn nhân lực. Thời gian qua, các trường THPT trên địa bàn TP Cần Thơ nỗ lực đẩy mạnh hướng nghiệp cho học sinh, từ đó tạo sự chuyển biến trong việc lựa chọn ngành nghề phù hợp nhưng vẫn còn chậm, đòi hỏi có sự vào cuộc của phụ huynh, toàn xã hội.

Bạn Phan Thị Ngọc Hân, học sinh lớp 12A4 , Trường THPT Trần Đại Nghĩa, cho biết: "Sau khi thi tốt nghiệp THPT, em dự định thi ngành Du lịch lữ hành Trường Đại học Cần Thơ (ĐHCT). Vì thế, em đang dồn sức ôn tập cho 2 tổ hợp môn (Toán, Văn, Anh Văn; Toán, Văn, Địa). Lý do em chọn ngành học này vì yêu thích, phù hợp với năng lực và gia cảnh. Quan trọng hơn, chỗ em ở (Cồn Ấu, phường Hưng Phú, quận Cái Răng) đang được quy hoạch là khu du lịch phát triển mạnh của thành phố, cơ hội có việc làm cao". Còn Phạm Thúy Nga, bạn cùng lớp với Hân, nói: "Em chọn thi ngành sư phạm Ngữ Văn, Trường ĐHCT, vì "mê" nghề dạy học từ nhỏ. Với lợi thế học khá các môn xã hội, em thi ngành này, hy vọng cơ hội trúng tuyển cao. Nếu không trúng tuyển ĐH, em sẽ thi ngành cao đẳng sư phạm Tiểu học". Theo Hân và Nga, trước đây, việc chọn ngành nghề còn mờ nhạt nhưng từ khi tham gia các buổi tư vấn hướng nghiệp do trường lồng ghép tổ chức sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt chủ nhiệm, giờ học hướng nghiệp…, được các thầy, cô tư vấn, giải đáp thắc mắc khá kỹ về ngành nghề tương lai, giúp hai bạn định hướng, chọn lựa ngành nghề phù hợp với bản thân, gia cảnh.

Giờ học hướng nghiệp của học sinh Trường THPT Nguyễn Việt Dũng.

Theo lãnh đạo Trường THPT Trần Đại Nghĩa, hoạt động hướng nghiệp cho học sinh phổ thông được tổ chức nhiều năm nay ở các khối lớp 10, 11 và 12; tập trung hướng nghiệp nhiều cho học sinh lớp 12. Trường chia nhỏ từng lớp, giới thiệu tổng quan các trường ĐH, cao đẳng, trung cấp trên địa bàn; phối hợp với một số trường ĐH, cao đẳng ở TP Cần Thơ tổ chức đưa học sinh tham quan cơ sở vật chất… Qua đó giúp học sinh chọn lựa ngành học phù hợp với năng lực, gia cảnh. Cô Nguyễn Kim Loan, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Đại Nghĩa, cho biết: "Không chỉ đơn thuần định hướng ngành nghề, hoạt động hướng nghiệp còn hướng dẫn học sinh cách tự học. Với phương châm "mưa dầm thấm lâu", đầu tháng 10 hằng năm, trường dành 1 tuần để học sinh suy nghĩ, đăng ký môn học tự chọn và có thời gian ôn tập kỹ các tổ hợp môn thi tương thích với ngành học. Điểm mới năm nay, trường thực hiện mẫu "Định hướng cuộc đời của học sinh từng giai đoạn, từ 18 tuổi đến 35 tuổi", giúp các em hoạch định cuộc sống, nghề nghiệp tương lai. Nhờ những cách làm này, 3 năm học gần đây, việc chọn lựa ngành nghề học của học sinh có sự chuyển biến tích cực, chọn môn học, ngành học phù hợp hơn". Qua thống kê, bình quân hằng năm, trường có khoảng 30% học sinh lớp 12 trúng tuyển ĐH.

Cùng với Trường THPT Trần Đại Nghĩa, một số trường THPT khác trong thành phố như: Lưu Hữu Phước, Thới Lai, Thốt Nốt, Nguyễn Việt Dũng… đã và đang đẩy mạnh hoạt động hướng nghiệp, giúp học sinh có thể "nhìn xa, trông rộng", định hướng đúng việc chọn lựa ngành nghề phù hợp. Nổi bật là Trường THPT Nguyễn Việt Dũng thực hiện nhiều hình thức hướng nghiệp cho học sinh qua giờ sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt chủ nhiệm lớp; tổ chức đưa học sinh tham quan các trường ĐH, cao đẳng… Theo thầy Nguyễn Ngọc Đệ, cán bộ phụ trách hướng nghiệp Trường THPT Nguyễn Việt Dũng, dự kiến tháng 2-2016 tới, trường phối hợp với Trường ĐH Tây Đô tổ chức đưa học sinh lớp 12 tham quan các khoa, phòng, bộ môn của trường. "Trăm nghe không bằng một thấy", qua đó giúp học sinh hình dung môi trường ĐH khác biệt thế nào so với trường THPT, ngành nghề nào phù hợp với năng lực bản thân… Thầy Đệ nói: "Đầu vào học sinh của trường thấp hơn các trường THPT ở quận Ninh Kiều nên chúng tôi định hướng học sinh chọn môn, ngành và bậc học phù hợp. Nhờ vậy, những năm gần đây, học sinh thay đổi việc chọn ngành học phù hợp hơn. 2 năm học qua, tỷ lệ học sinh trúng tuyển đợt 1 vào đại học, cao đẳng chiếm trên 30%. Trong đó năm học 2013-2014, trường có 4 thủ khoa ngành; năm học 2014-2015, trường có 2 học sinh trúng tuyển vào trường quân sự". Năm học 2015-2016, trường tiếp nhận gần 1.000 học sinh, trong đó có 247 học sinh lớp 12.

Không thể phủ nhận nỗ lực chung của các trường trong việc hướng nghiệp cho học sinh, qua đó tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức chọn ngành nghề phù hợp. Thế nhưng, nhìn tổng thể bức tranh chọn ngành nghề của học sinh, có chuyển biến nhưng còn chậm. Theo báo cáo của Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội, vùng ĐBSCL có 364 cơ sở dạy nghề; quy mô tuyển sinh dạy nghề bình quân hàng năm trong giai đoạn 2011-2015 mới chỉ đạt 56%; tuyển sinh học nghề trình độ cao đẳng, trung cấp còn thấp. Riêng TP Cần Thơ, ghi nhận ở một số trường trung cấp, nghề, đến nay chưa tuyển đủ chỉ tiêu năm 2015. Thầy Nguyễn Ngọc Đệ cho biết: "Dù cố gắng tư vấn, hướng nghiệp học sinh nhưng còn trường hợp học sinh chưa định hướng đúng ngành nghề phù hợp, chọn nghề theo số đông, cảm tính và "chuộng" học đại học hơn. Qua thống kê, trường còn tỷ lệ 10%-15% học sinh chọn ngành chưa phù hợp năng lực". Khía cạnh khác, do đây là môn học điều kiện, không phải môn thi bắt buộc nên một số trường ít chú trọng, việc hướng nghiệp chủ yếu tập trung nhiều lớp 12. Cô Nguyễn Kim Loan nói: "Thời gian dạy môn hướng nghiệp ít (1tiết/tháng/lớp), nội dung chương trình lạc hậu, cán bộ phụ trách hướng nghiệp đa phần là kiêm nhiệm,… nên công tác này còn nhiều hạn chế". Theo cán bộ các trường, để hoạt động hướng nghiệp thực sự đạt hiệu quả cao đòi hỏi có sự thay đổi mạnh mẽ, như: đầu tư nhiều hơn về nguồn vật lực, nhân lực; nhất là sự quan tâm của gia đình và xã hội trong việc định hướng nghề nghiệp phù hợp với học sinh.

Bài, ảnh: B.KIÊN