MAI QUYÊN (Tổng hợp)

Sau khi công bố hồi vào đầu tháng 6, Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) mới của chính quyền Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol thu hút sự quan tâm ở trong và ngoài nước khi vạch ra yêu cầu cụ thể cho “sáng kiến táo bạo” nhằm phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên; song song với các giải pháp nhằm hiện thực hóa tầm nhìn trở thành “quốc gia then chốt toàn cầu”.

Hồi cuối tháng 5-2023, Hàn Quốc mời các quốc đảo Thái Bình Dương đến Seoul dự hội nghị thượng đỉnh đầu tiên nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế và an ninh. Ảnh: Reuters

Hàn Quốc lần đầu tiên ban hành NSS vào năm 2004, dưới thời Tổng thống Roh Moo-hyun. Các chính phủ kế nhiệm sau này đều lần lượt công bố phiên bản của riêng mình, phản ánh chính sách nhà nước và những thay đổi của điều kiện an ninh.

Năm 2018, chính quyền khi đó của Tổng thống Moon Jae-in vốn theo đuổi “Chính sách Ánh dương” ủng hộ quan hệ gần gũi hơn với CHDCND Triều Tiên, công bố chiến lược NSS tập trung xây dựng Bán đảo Triều Tiên hòa bình và thịnh vượng. Đã 5 năm kể từ thời điểm đó, môi trường địa chính trị thay đổi nhanh chóng với nhiều bất ổn và các mối đe dọa ngày càng tăng. Trong bối cảnh này, tài liệu NSS được chính quyền Tổng thống Yoon cập nhật và công bố ngày 7-6, phác thảo chi tiết các nguyên tắc và nhiệm vụ chiến lược để ứng phó với hàng loạt thách thức.

Bảo vệ các giá trị phổ quát

Đánh giá bức tranh tổng thể toàn cầu, tài liệu dài 107 trang chỉ ra thế giới đang trải qua “bước ngoặt chưa từng có” trong lịch sử khi sự ổn định và thịnh vượng bị thách thức bởi các xung đột về giá trị, ý tưởng và lợi ích. Riêng Hàn Quốc, nước này phải đối mặt những tác động khó lường từ cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa Mỹ - Trung Quốc; tiến bộ của Triều Tiên trong chương trình hạt nhân và tên lửa gây tranh cãi; các vấn đề an ninh mới như gián đoạn chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, đại dịch và các mối đe dọa không gian mạng.

Giữa bối cảnh như vậy, nhiệm vụ đặt ra cho Seoul là tăng cường khả năng bảo vệ nền dân chủ, chủ quyền quốc gia và an toàn của người dân; thiết lập hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên và chuẩn bị cho tiến trình thống nhất trong tương lai; đặt nền móng cho sự thịnh vượng của Đông Á cũng như toàn cầu. Để thực hiện, tài liệu NSS mô tả các nguyên lý cốt lõi của chính quyền Tổng thống Yoon là ngoại giao thúc đẩy lợi ích quốc gia; chủ động về an ninh kinh tế, củng cố quốc phòng thông qua nâng cao sức mạnh quân sự; thiết lập quan hệ liên Triều dựa trên “sáng kiến táo bạo”. Tài liệu cũng chia sẻ tầm nhìn của Tổng thống Yoon về hợp tác với các nước để “bảo vệ các giá trị phổ quát”, chẳng hạn như tự do, nhân quyền và pháp quyền; duy trì trật tự quốc tế dựa trên các quy tắc và nguyên tắc, vượt qua các thách thức chung của toàn cầu hiện nay là môi trường ô nhiễm và dịch bệnh.

Theo giới phân tích, các nguyên tắc và biện pháp mà Chính phủ Hàn Quốc đề ra được dựa trên chủ nghĩa thực dụng nhằm tối đa hóa lợi ích quốc gia và người dân, từ đó mở rộng vai trò then chốt của nước này trên toàn cầu. Tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng đánh giá các mục tiêu trên rất đáng hoan nghênh. Nhưng dựa trên đường hướng thực hiện, giới chuyên môn cho biết còn quá sớm để nói liệu tiến trình này có tạo ra động lực lớn hơn cho hòa bình và an ninh khu vực.

Những thay đổi đáng lưu ý

Trước hết, chiến lược của Hàn Quốc không loại trừ cơ hội bình thường hóa quan hệ liên Triều thông qua đối thoại và xây dựng lòng tin. Nhưng khác với cách tiếp cận của chính quyền tiền nhiệm Moon Jae-in, bản NSS cập nhật không nhắc đến việc chấm dứt chiến tranh liên Triều, vốn được coi là bước cần thiết để đạt hòa bình lâu dài.

Nhiều chuyên gia cũng nghi vấn tính khả thi của chiến lược mới khi Seoul áp dụng lại một số phương pháp gây áp lực vốn không hiệu quả đối với Triều Tiên trong nhiều thập kỷ qua. Theo lập luận của chính quyền ông Yoon, hòa bình thực sự chỉ có được khi xây dựng an ninh vững mạnh. Để đáp ứng tiêu chí này, NSS cho biết chính phủ sẽ tiếp tục tăng cường năng lực quân sự, khả năng răn đe và phản công trước các mối đe dọa từ Bình Nhưỡng; thắt chặt trừng phạt để tạo ra một môi trường mà Triều Tiên không có lựa chọn nào khác ngoài việc từ bỏ chương trình phát triển hạt nhân và tên lửa. Vấn đề là cộng đồng quốc tế nhiều năm qua cũng có kỳ vọng tương tự, nhưng Bình Nhưỡng đến nay vẫn không từ bỏ chương trình quân sự gây tranh cãi và tiếp tục đạt nhiều tiến bộ.

Một điểm gây chú ý khác trong NSS là từ ngữ của tài liệu về phi hạt nhân hóa. Thay vì toàn bộ bán đảo, chiến lược của chính phủ Yoon nhấn mạnh sự cần thiết của phi hạt nhân hóa Triều Tiên với sự hợp tác của cộng đồng quốc tế. Cũng giống như cách tiếp cận trừng phạt, những nỗ lực đơn phương phi hạt nhân hóa Triều Tiên trước nay đều không tác dụng. Theo các nhà chuyên môn, hoàn toàn phi thực tế nếu chỉ đặt ra yêu cầu này với riêng Bình Nhưỡng trong khi các cơ sở hạt nhân của Mỹ tiếp tục triển khai ở Hàn Quốc.

Bên cạnh quan điểm cứng rắn với Triều Tiên, Hàn Quốc đồng thời thể hiện mong muốn cải thiện quan hệ với Nhật Bản sau thời kỳ lạnh giá dưới chính quyền Tổng thống Moon. Thực tế, hai bên đã tổ chức hàng loạt cuộc gặp cấp cao, phát đi tín hiệu “ngoại giao con thoi” đã được thiết lập lại. Trong NSS, nhu cầu cấp bách gác lại quá khứ hướng tới phát triển quan hệ Hàn - Nhật vì lợi ích của cả hai nước tiếp tục được nhấn mạnh; thậm chí đưa hợp tác Mỹ - Hàn - Nhật lên tầm cao mới. Trong bối cảnh kinh tế thế giới suy thoái và khó khăn có thể kéo dài, các nhà quan sát đồng ý việc thúc đẩy hợp tác vì sự phát triển có lẽ là chính sách ngoại giao khôn ngoan hơn cả.