Trong phán quyết mang tính bước ngoặt ngày 16-12, nữ sinh người Anh Ella Kissi-Debrah được xác định tử vong do ô nhiễm không khí.

Hình ảnh bé Ella. Ảnh: Guardian

Ðiều tra viên Philip Barlow tại tòa án ở phía Nam thủ đô Luân Ðôn kết luận Ella chết vì hen suyễn do tiếp xúc ô nhiễm không khí quá mức. Theo ông, ô nhiễm không khí là “yếu tố góp phần đáng kể” vào việc làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn của bé gái 9 tuổi này, trong đó nguồn phơi nhiễm chính nằm ở khí thải giao thông. Tổ chức từ thiện Bệnh hen suyễn Anh xác nhận Ella là người đầu tiên ở xứ sương mù chết do ô nhiễm không khí và nguyên nhân tử vong này được ghi trong giấy chứng tử của bé.

Ella qua đời năm 2013, mà nguyên nhân ban đầu được xác định là do cơn hen suyễn nặng dẫn đến suy hô hấp. Tuy nhiên, trong 3 năm trước khi mất, cô bé nhiều lần lên cơn hen suyễn nặng gây ngừng tim và ngừng thở, nên phải nhập viện cấp cứu thường xuyên. Phía gia đình Ella cho biết bằng chứng cho thấy những lần nhập viện có liên quan đến ô nhiễm không khí vượt mức cho phép ở gần nhà bé. Ella sống ở phía Nam Luân Ðôn, gần South Circular - một trong những con đường sầm uất nhất của thủ đô nước Anh.

Trong phản ứng, Thị trưởng Luân Ðôn Sadiq Khan gọi phán quyết trên là “khoảnh khắc mang tính bước ngoặt”. Viết trên Twitter, mẹ của Ella cũng hy vọng phán quyết sẽ cứu sống nhiều trẻ em khác. Các chuyên gia pháp lý nhận định quyết định “lịch sử” trên có thể sẽ buộc Chính phủ Anh hành động quyết liệt hơn với nạn ô nhiễm không khí.

Những hành động từ Luân Đôn

Ðược biết, Anh đang xúc tiến kế hoạch hơn 5,1 tỉ USD để giải quyết tình trạng ô nhiễm NO2, tiến xa hơn trong việc bảo vệ cộng đồng khỏi ô nhiễm không khí cũng như đặt ra “các mục tiêu chất lượng không khí mới đầy tham vọng”. Năm ngoái, Luân Ðôn là thành phố đầu tiên trên thế giới áp dụng Khu vực khí thải siêu thấp (ULEZ). Khu vực này có mục tiêu giảm khí thải độc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Ðể đi vào ULEZ, xe hơi phải đạt các tiêu chuẩn khí thải rất nghiêm ngặt hoặc sẽ phải mất phí. Tính đến nay, mô hình này đã được triển khai rộng khắp châu Âu với khoảng 200 ULEZ, bao gồm 14 khu vực ở Anh.

Nghiên cứu trước đây ước tính khoảng 40.000 ca tử vong ở Anh liên quan đến ô nhiễm không khí. Thủ tướng Boris Johnson cũng vừa cảnh báo khủng hoảng khí hậu có sức tàn phá khủng khiếp hơn đại dịch COVID-19. Phát biểu tại buổi khai mạc Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu tuần rồi, ông Johnson tái khẳng định cam kết thực hiện “Kế hoạch Cách mạng công nghiệp xanh gồm 10 điểm” và mục tiêu đến năm 2030 Anh cắt giảm 68% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính so với mức của năm 1990.

Châu Âu “khó thở”

Theo luật của Liên minh châu Âu (EU), nồng độ NO2 trung bình hàng năm không được vượt 40microgram/m3 không khí - mục tiêu mà Anh đã bỏ lỡ trong 1 thập niên. Trong khi đó, Liên Hiệp Quốc đề nghị xem ô nhiễm không khí như một vấn đề về nhân quyền và là “thủ phạm” giết chết khoảng 7 triệu người/năm, trong đó có 600.000 trẻ em. Trẻ sống ở những đô thị nghèo khó có nguy cơ mắc bệnh hen suyễn nặng cao hơn so với các bé sống nơi khác. Tiếp xúc chất ô nhiễm trong thời gian dài có thể gây ra các bệnh tiểu đường, bệnh phổi và ung thư. Bằng chứng gần đây chỉ ra ô nhiễm không khí cũng liên quan đến tỷ lệ tử vong cao ở những bệnh nhân COVID-19.

Theo báo cáo mới của Cơ quan Môi trường châu Âu, 1 trong 8 ca tử vong tại lục địa này là do ô nhiễm. Tài liệu phát hiện tổng cộng 630.000 người chết sớm ở châu Âu trong năm 2012 là vì các yếu tố môi trường. Riêng ở Anh, khoảng 12% ca tử vong dính dáng đến ô nhiễm môi trường.

Nghiên cứu công bố tháng 10 năm nay cho thấy ô nhiễm không khí gây tổn thất cho các thành phố châu Âu khoảng 190 tỉ USD/năm. Hiện Liên minh châu Âu đang hướng tới mục tiêu carbon trung tính vào năm 2050.

HẠNH NGUYÊN (Theo Reuters)