MAI QUYÊN (Theo Euro News, EURACTIV)

Sau khi chứng kiến hàng loạt đợt không kích của Nga nhắm vào Ukraine, một nhóm gồm 14 quốc gia châu Âu trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) cùng với Phần Lan (đang nộp đơn xin gia nhập) bắt đầu khẩn trương tìm cách đối phó các cuộc tấn công có thể xảy ra ở cự ly gần.

Ảnh: Drive

Ngày 13-10, các nước gồm Ðức, Bỉ, Bulgaria, Séc, Phần Lan, Hungary, Latvia, Hà Lan, Na Uy, Romania, Slovakia, Slovenia, Anh, Litva, Romania và Estonia đã tổ chức lễ ký kết ý định thư về dự án mua sắm chung các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa.

Hiện danh mục vũ khí được ưu tiên mua sắm là các hệ thống phòng thủ tên lửa bị thiếu hụt ở nhiều nước phương Tây như Patriot của Mỹ hoặc tổ hợp phòng không tiên tiến IRIS-T do Ðức sản xuất, mục tiêu là vô hiệu hóa các mối đe dọa tầm ngắn và tầm trung. Ngoài ra, Hãng tin Reuters cho biết các bên cũng thảo luận hệ thống phòng thủ lớp cao hơn, chẳng hạn như Arrow 3 (ảnh) do Israel hợp tác phát triển với tập đoàn Mỹ Boeing để bảo vệ những khu vực nhỏ hoặc các đoàn xe quân sự trước mối đe dọa tầm xa như tên lửa đạn đạo liên lục địa, tên lửa hành trình cùng một số khí tài truyền thống chẳng hạn máy bay cánh bằng, trực thăng và máy bay không người lái.

Dự án mua sắm quốc phòng chung nói trên là một phần trong Sáng kiến ​​Lá chắn Bầu trời châu Âu (ESSI) được Thủ tướng Ðức Olaf Scholz đề ra hồi tháng 8 và được xác lập khi các bộ trưởng quốc phòng NATO nhóm họp ở Brussels, Bỉ trong tuần này. Chiến dịch quân sự đặc biệt mà Nga phát động ở Ukraine từ tháng 2 đã thúc đẩy tiến trình “thiết lập lại” thế trận của NATO, với việc các đồng minh gửi thêm binh sĩ cùng nhiều trang thiết bị quân sự đến sườn phía Ðông. Liên minh do Mỹ dẫn đầu cũng nhất trí tăng các lực lượng ở trạng thái sẵn sàng cao lên đến hơn 300.000 quân vào năm tới và coi Nga là mối đe dọa chính đối với liên minh như một phần của “khái niệm chiến lược” mới.

Trong bài phát biểu cách đây 2 tháng, Thủ tướng Ðức Scholz cho biết Berlin đang cần đầu tư nhiều vào lĩnh vực phòng không trong những năm tới và sẽ thuận lợi hơn nếu những quốc gia đồng minh khác cùng tham gia ngay từ đầu. Nói thêm về ESSI, Thủ tướng Scholz khẳng định sáng kiến này đem lại “lợi ích an ninh cho toàn châu Âu” bởi phòng không kết hợp sẽ tối ưu hóa chi phí hơn so với việc mỗi quốc gia chạy đua xây dựng hệ thống phòng thủ riêng để bảo vệ không phận. Tuy nhiên, Pháp và Ba Lan đã từ chối gia nhập lá chắn của Ðức. Lập luận của Paris là sẽ dựa vào hiệu quả răn đe của kho vũ khí hạt nhân thay vì chọn các hệ thống chống tên lửa đạn đạo thông thường, trong khi Warsaw tự tin vào hệ thống phòng không mà họ thiết lập riêng.

Dù vậy, Phó Tổng thư ký NATO Mircea Geoana đặc biệt đề cao tinh thần sẵn sàng của Berlin trong việc dẫn đầu trong lĩnh vực phòng thủ tên lửa và phòng không tổng hợp, cũng như sự hợp tác của những nước còn lại là bằng chứng của việc chia sẻ gánh nặng công bằng hơn. Ông Geoana còn cho rằng cam kết thực hiện theo ESSI càng có ý nghĩa quan trọng khi châu Âu chứng kiến tên lửa và máy bay không người lái của Nga liên tục tấn công các thành phố của Ukraine. “Các tài sản khí tài mới thúc đẩy khả năng tương tác và tích hợp liền mạch trong hệ thống phòng không và tên lửa của NATO. Cách tiếp cận đa quốc gia và đa diện này mang lại phương thức linh hoạt và có thể mở rộng để các đồng minh tăng cường khả năng răn đe và phòng thủ một cách hiệu quả, giúp nâng cao đáng kể khả năng bảo vệ liên minh khỏi tất cả các mối đe dọa tên lửa và những nguy cơ khác trên bầu trời” - ông Geoana kết luận.