Theo phóng viên TTXVN tại Ottawa, Chính phủ Canada đang thúc đẩy một chiến lược mới nhằm mở rộng ngành điện hạt nhân trong nước, với mục tiêu hỗ trợ xây dựng 10 lò phản ứng hạt nhân quy mô lớn, đồng thời tăng xuất khẩu công nghệ lò phản ứng ra thị trường quốc tế.

Một nhà máy điện hạt nhân ở Canada. Ảnh: AP

Văn kiện chính sách, dự kiến được Bộ trưởng Năng lượng Tim Hodgson công bố, nêu rõ Chính phủ Canada coi điện hạt nhân là một trụ cột quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi năng lượng và bảo đảm chủ quyền năng lượng. Chiến lược này đặt trọng tâm vào việc củng cố chuỗi cung ứng trong nước cho công nghệ lò phản ứng Candu, loại lò phản ứng do Canada phát triển và đã được sử dụng trong các nhà máy điện hạt nhân của nước này từ thập niên 1960.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh chính quyền của Thủ tướng Mark Carney đang tìm cách đa dạng hóa xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ và tận dụng nhu cầu của nhiều quốc gia đối với điện hạt nhân. Theo kế hoạch, Canada muốn xây dựng 10 lò phản ứng hạt nhân quy mô lớn, trong đó, 2 lò phản ứng dự kiến được khởi công trước năm 2035 và thêm 5 dự án khác được lên kế hoạch hoặc phát triển trước năm 2040. Đây là mục tiêu tham vọng nếu so với hiện tại khi Canada đang vận hành 17 lò phản ứng và nhà máy lớn gần nhất được hoàn thành từ năm 1993. Chiến lược cũng đặt mục tiêu có ít nhất một dự án điện hạt nhân mới, gồm lò phản ứng quy mô lớn hoặc lò phản ứng module nhỏ, được triển khai ngoài tỉnh Ontario trước năm 2035. Ngoài ra, Canada muốn thử nghiệm lò phản ứng siêu nhỏ phục vụ mục đích quân sự trước năm 2035, sau đó mở rộng ứng dụng sang dân sự, nhất là tại các cộng đồng vùng sâu, vùng xa.

Một điểm đáng chú ý là chiến lược lần này nhấn mạnh trở lại vai trò của lò phản ứng Candu, thay vì chỉ tập trung vào lò phản ứng module nhỏ như trong nhiều năm qua. Công nghệ Candu được coi là lợi thế chiến lược vì sử dụng chuỗi cung ứng nội địa, không cần urani làm giàu và có thể giúp Canada tăng cường độc lập năng lượng trong bối cảnh địa chính trị biến động. 

Canada cũng muốn khôi phục chiến lược xuất khẩu công nghệ hạt nhân, coi việc bán lò phản ứng không chỉ là hợp đồng thương mại đơn lẻ mà còn mở ra quan hệ dài hạn vào công nghệ, dịch vụ và chuyên môn. Từ thập niên 1960 đến đầu những năm 2000, Canada từng xuất khẩu lò phản ứng Candu sang Hàn Quốc, Romania, Argentina và Trung Quốc. Chiến lược mới đặt mục tiêu giành được ít nhất 4 thị trường quốc tế mới trước năm 2040.

Bên cạnh đó, Canada dự kiến hiện đại hóa công nghệ Candu trước năm 2030, đồng thời đặt mục tiêu tăng gấp đôi lực lượng lao động trong ngành hạt nhân vào năm 2050 và tăng gấp đôi xuất khẩu urani vào năm 2035. Hai dự án khai thác urani mới tại Saskatchewan gần đây đã được cơ quan quản lý an toàn hạt nhân Canada phê duyệt.

Dù vậy, việc mở rộng điện hạt nhân vẫn đối mặt nhiều thách thức do các dự án thường có chi phí rất lớn, thời gian xây dựng dài và yêu cầu quản lý an toàn nghiêm ngặt. Canada cho biết sẽ tìm cách rút ngắn quy trình cấp phép và hoàn tất các đánh giá liên bang trong vòng 2 năm nhằm tạo điều kiện để các dự án mới có thể triển khai nhanh hơn.

NGUYỄN VIỄN