Giáo dục mầm non (GDMN) là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ của trẻ. Thế nhưng thời gian qua bậc học mầm non ở ĐBSCL còn thiếu sự quan tâm đầu tư thỏa đáng, nên đang gặp nhiều khó khăn để phát triển đúng yêu cầu...

Quan tâm nhưng chưa đủ

Trẻ được chăm lo tốt sẽ phát triển vững chắc trong tương lai. Trong ảnh: Các cháu Trường Mầm non Vành Khuyên, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ biểu diễn văn nghệ mừng khánh thành trường mới.

Những năm qua, An Giang là tỉnh duy nhất ở ĐBSCL đã mạnh dạn xây dựng và thực hiện đề án “Phổ cập mẫu giáo 5 tuổi giai đoạn 2002-2005”, nhằm tạo bước đột phá trong huy động trẻ 5 tuổi đến trường để từ đó chuẩn bị tốt tâm thế cho trẻ vào lớp 1. Đề án được HĐND tỉnh An Giang thông qua năm 2003 và triển khai thực hiện từ năm học 2003-2004. Trong giai đoạn 2002-2005, các lớp học của trẻ 5 tuổi được thực hiện chương trình cải cách lồng ghép và được tăng cường đầu tư về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, thiết bị ngoài trời, thiết bị trong lớp... Bà Phan Ngọc Trinh, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh An Giang, cho biết: “Mặc dù cố gắng huy động toàn xã hội cùng tham gia thực hiện công tác phổ cập mẫu giáo nhưng đến hết năm 2005, tỷ lệ huy động trẻ trong độ tuổi ra lớp chỉ đạt 91,02%. Vì vậy, ngành giáo dục phải xin gia hạn thực hiện đề án đến năm 2008 và khi kết thúc đề án, tỷ lệ huy động phổ cập mẫu giáo 5 tuổi ra lớp mới đạt được tỷ lệ 98,35%”. Cũng theo bà Trinh, sự thành công của dự án là nhờ có sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và các địa phương. Nhờ vậy, các chính sách liên quan đến GDMN đều được thực hiện nhanh. Cụ thể như đề án “Phát triển trường mầm non bán trú và phổ cập mẫu giáo 5 tuổi vùng dân tộc thiểu số”; đề án “Tách trường mẫu giáo ra khỏi tiểu học”... được tỉnh An Giang hỗ trợ thực hiện nhanh... Lực lượng giáo viên mầm non cũng được tạo điều kiện học tập nâng cao trình độ và bồi dưỡng thêm ngoài tiền lương. Những giáo viên mầm non bán trú trực giờ nghỉ trưa được cộng thêm 3 giờ/ ngày. Cán bộ, giáo viên, công nhân viên ở các trường mầm non bán trú được tặng trang phục...

Tại tỉnh Đồng Tháp, ngành giáo dục tỉnh cũng đã và đang thực hiện khá thành công mô hình “Nhóm trẻ cộng đồng”, “Lớp mẫu giáo cộng đồng” với kinh phí 14 tỉ đồng, thời gian thực hiện trong năm 2010. Bà Trần Thị Kim Ngôn, Trưởng phòng Giáo dục Mầm non Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đồng Tháp, cho biết: “Theo kế hoạch, chúng tôi chỉ xây dựng 300 nhóm, lớp nhưng khi đi vào thực tế, trẻ ra lớp rất đông nên đã tăng thêm 16 nhóm, lớp. Nhờ mô hình này mà tỷ lệ huy động trẻ vào nhà trẻ đạt trên 12%, trẻ ra lớp mẫu giáo đạt trên 72% và mẫu giáo 5 tuổi đạt 97,7%”. Phải thừa nhận rằng ngành giáo dục các tỉnh, thành ĐBSCL đã thực hiện khá tốt chỉ đạo của Bộ GD&ĐT về việc huy động trẻ 5 tuổi ra lớp. Tuy nhiên, do điều kiện cơ sở vật chất và giáo viên còn thiếu nên việc phát triển bậc học này theo đúng yêu cầu của một bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân còn gặp rất nhiều khó khăn.

Còn lắm nỗi lo...

Có một thực tế là trước đây, có không ít đơn vị quan niệm GDMN nằm ngoài hệ thống giáo dục quốc dân, nên thiếu quan tâm chăm lo cho bậc học này. Bằng chứng là nhiều tỉnh, thành ở ĐBSCL, bậc học mầm non vẫn tồn tại khá nhiều tình trạng học nhờ, học gởi: học gởi nhà dân, phòng tiểu học, nhà thông tin... Tại tỉnh Tiền Giang có 39 xã chưa có trường mầm non, 81 phòng học tạm, hơn 100 phòng học mượn. Ở TP Cần Thơ, hiện có 895 phòng học mầm non, trong đó có 74 phòng học tạm, tre lá, số phòng học nhờ là 193 phòng. Ngoài 12 xã, phường chưa có trường mầm non riêng, còn 13 trường chưa có cơ sở vật chất riêng. Mặc dù thực hiện phổ cập mẫu giáo 5 tuổi từ năm 2005, nhưng hiện tại bậc học mầm non ở tỉnh An Giang vẫn còn mượn 350 phòng học của trường tiểu học.... Hầu hết tỉnh, thành ở ĐBSCL đều thiếu phòng học dành cho bậc học mầm non. Nếu tính theo điều lệ trường mầm non (bình quân 20 cháu nhà trẻ/phòng học và 30 cháu mẫu giáo /phòng) thì số lượng phòng học thiếu ở mỗi tỉnh tăng lên gấp 2-3 lần. Chẳng hạn, nếu tính theo điều lệ trường mầm non, với số trẻ hiện tại, TP Cần Thơ còn thiếu khoảng 500 phòng học, riêng phòng học dành cho mẫu giáo 5 tuổi thiếu 280 phòng. Thời gian qua, các tỉnh thành đều vận động trẻ 5 tuổi ra lớp đạt trên 90%, nhưng chủ yếu chỉ học 1 buổi/ngày. Như vậy, nếu phải học 2 buổi/ngày thì số lượng phòng học thiếu sẽ tăng lên gấp đôi (chỉ đối với phòng học dành cho trẻ 5 tuổi).

Ngoài khó khăn về cơ sở vật chất, lực lượng giáo viên mầm non vẫn còn thiếu và yếu. Bà Châu Thị Mỹ Phương, Phó giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Tiền Giang, cho biết: “Năm học 2009-2010, ngành giáo dục tỉnh cần tuyển 641 giáo viên mầm non, nhưng chỉ tuyển được 243 người vì không có nguồn. Để khắc phục tình trạng này, tỉnh đã tổ chức 2 lớp trung cấp giáo dục mầm non hệ chính qui và 2 lớp hệ vừa học vừa làm để bổ sung”. Bà Trần Thị Kim Ngôn, Trưởng phòng Giáo dục Mầm non, Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Tháp, lo lắng: “Hiện nay, toàn tỉnh còn gần 10% giáo viên chưa đạt chuẩn và vẫn còn thiếu khoảng 50 giáo viên nữa. Khi thực hiện dạy 2 buổi/ ngày, số lượng giáo viên sẽ thiếu hụt nhiều hơn nhưng chưa có nguồn để tuyển dụng”.

Nhiều nghiên cứu khoa học đã khẳng định sự phát triển của trẻ từ 0-6 tuổi là giai đoạn phát triển có tính chất quyết định để tạo nên thể lực, nhân cách, năng lực phát triển trí tuệ trong tương lai. Vì vậy, rất cần sự quan tâm đúng mức cho bậc học mầm non phát triển để làm nền tảng vững chắc sự phát triển cho học sinh sau này.

Bài, ảnh: HÀ THANH