Trong nỗ lực đối phó với các hoạt động quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Ấn Độ đã và đang bắt đầu thúc đẩy ký kết loạt thỏa thuận hậu cần quân sự với nhiều đối tác cùng chí hướng.

Tàu chiến Ấn Độ, Singapore tham gia SIMBEX. Ảnh: Indian Navy

Theo tạp chí The Diplomat, Ấn Độ và Nga trong những tháng tới sẽ ký kết hiệp định hậu cầu quân sự song phương gọi là Thỏa thuận trao đổi đối ứng về hậu cần (RELOS), tương tự như thỏa thuận mà Ấn Độ ký với Mỹ gọi là Thỏa thuận Trao đổi Hậu cần (LEMOA). Như vậy với RELOS, New Delhi và Mát-xcơ-va có thể sử dụng các cơ sở hậu cần quân sự khi đến thăm các cảng, căn cứ và cơ sở quân sự của nhau. Đặc biệt, RELOS sẽ cho phép Ấn Độ tiếp cận các căn cứ quân sự của Nga tại khu vực Bắc Cực.

Ban đầu, RELOS dự kiến sẽ được ký kết trong chuyến thăm của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tới Nga để tham dự diễn đàn Kinh tế Phương Đông hồi năm 2019. Sau nhiều lần bị trì hoãn, RELOS dự kiến sẽ được ký kết trong chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu tới Ấn Độ trong thời gian tới để đồng chủ trì cuộc họp của Ủy ban liên chính phủ về hợp tác kỹ thuật quân sự giữa Ấn Độ và Nga. Trong chuyến thăm, 2 bên cũng sẽ ký Biên bản ghi nhớ về hợp tác giữa lực lượng hải quân 2 nước.

Theo The Diplomat, Ấn Độ đã phải mất cả thập niên để suy tính về ưu, nhược điểm của việc ký kết một thỏa thuận hậu cần như vậy với Mỹ. Thế nhưng, kể từ khi ký kết LEMOA, New Delhi đã trở nên thoải mái hơn trong việc hoàn tất các thỏa thuận tương tự với các quốc gia khác. Tính đến nay, Ấn Độ đã ký các thỏa thuận hậu cần quân sự với Úc, Nhật Bản và Mỹ (các quốc gia thuộc “Tứ giác kim cương”), cũng như với Pháp, Singapore và Hàn Quốc. Ngoài ra, New Delhi hiện đang trong quá trình hoàn tất thỏa thuận tương tự với Anh và đang đàm phán với các đối tác khác...

Nhìn chung, mỗi hiệp định hậu cần quân sự mà Ấn Độ ký kết với các đối tác cùng chí hướng đều giúp mở rộng phạm vi hoạt động, ảnh hưởng chiến lược và hàng hải của Ấn Độ ở Thái Bình Dương cũng như ở nhiều khu vực khác. Chẳng hạn, LEMOA cung cấp cho New Delhi quyền tiếp cận các cơ sở tiếp nhiên liệu cũng như các căn cứ quân sự của Washington ở Djibouti, đảo Diego Garcia, đảo Guam hay Vịnh Subic. Tương tự, thỏa thuận giữa Ấn Độ với Pháp cho phép New Delhi mở rộng phạm vi hoạt động sang khu vực Tây Nam Ấn Độ Dương, nơi Paris có sự hiện diện quân sự. Trong khi đó, thỏa thuận của Ấn Độ với Úc giúp mở rộng phạm vi hoạt động của Ấn Độ vào Nam Ấn Độ Dương cũng như Tây Thái Bình Dương. Đây được xem là yếu tố quan trọng, đặc biệt là sau khi Trung Quốc thiết lập căn cứ quân sự đầu tiên ở Djibouti vào năm 2017.

Thật vậy, những thỏa thuận như trên là một phần trong chiến dịch dài hơi nhằm mở rộng ảnh hưởng về mặt quân sự của Ấn Độ, đặc biệt là ở những khu vực có tầm quan trọng chiến lược đối với New Delhi. Chúng giúp quân đội Ấn Độ tiết kiệm rất nhiều thời gian và giảm chi phí tổng thể trong các chuyến công du, tham gia các hoạt động hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thảm họa hoặc tập trận quân sự song phương. Các thỏa thuận giữa các đối tác chiến lược tạo điều kiện bổ sung nhiên liệu, lương thực, phụ tùng thay thế cũng như cập cảng và bảo dưỡng tàu chiến, máy bay quân sự trong các chuyến thăm cảng và tập trận chung trên cơ sở “có qua có lại”. Không những vậy, nó còn giúp nâng cao chu kỳ hoạt động và tăng cường khả năng tương tác giữa các lực lượng hải quân đối tác trên các vùng biển nước sâu.

Đánh giá về tính hữu ích của những thỏa thuận này, nhà phân tích hàng hải Commodore Anil Jai Singh chỉ ra rằng trong vài năm gần đây, Hải quân Ấn Độ đã áp dụng hình thức triển khai đa nhiệm. Theo đó, hải quân nước này triển khai từ 12-15 tàu chiến hoạt động độc lập xuyên khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để giám sát các vị trí án ngữ quan trọng giáp với Ấn Độ Dương, đảm bảo tuyến giao thương an toàn, nâng cao nhận thức về các vấn đề hàng hải, cung cấp hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa, chống lại các mối đe dọa an ninh phi truyền thống cùng một loạt chức năng khác.

TRÍ VĂN