Theo nhận định của Nhật báo Phố Wall, cuộc khủng hoảng leo thang trên bán đảo Triều Tiên hiện nay không những khiến tình hình khu vực căng thẳng mà tác động của nó còn gây xáo trộn tính cân bằng trong mối quan hệ hạt nhân vốn "tế nhị" giữa Mỹ và Trung Quốc, qua đó phơi bày "lỗ hổng nghiêm trọng" trong mối quan hệ Trung- Mỹ khi thường xuyên bỏ qua các cuộc đối thoại quân sự liên quan đến vũ khí hạt nhân.

Theo các nhà phân tích, sở dĩ vấn đề trầm trọng như hiện nay là bởi cả Mỹ và Trung Quốc đều thiếu đối thoại xung quanh vấn đề an ninh hạt nhân nhằm gây dựng lòng tin và sự hiểu biết lẫn nhau, tương tự như mối quan hệ giữa Washington và Mát–xcơ-va kể từ thời Chiến tranh Lạnh. Mặt khác, quan hệ Trung – Mỹ không thể tạo ra một mô hình tích cực như quan hệ Nga – Mỹ, khả năng là do những điểm khác biệt nhưng có ảnh hưởng sâu sắc từ kinh tế và khả năng quân sự của Trung Quốc ở một số mặt vẫn chưa theo kịp Mỹ.

Từ tình hình căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (trái) dự kiến sẽ đến Trung Quốc, Nhật Bản sau chuyến thăm Hàn Quốc hôm 12-4. Ảnh: Guardian

Thông qua chuyến thăm đầu tiên đến Trung Quốc với vai trò người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ trong lịch trình công du Đông Á, Ngoại trưởng John Kerry kỳ vọng chính quyền Bắc Kinh sẽ hiểu rõ thông điệp rằng mục tiêu mà Washington hướng đến trong kế hoạch tăng cường hệ thống phòng thủ tên lửa ở Alaska và đảo Guam là CHDCND Triều Tiên khi nổ ra xung đột, chớ không phải đối phó Trung Quốc.

Các quan chức Mỹ một mặt hy vọng việc triển khai sẽ giúp tiếp cận gần hơn với Trung Quốc xung quanh vấn đề kiềm chế Bình Nhưỡng, mặt khác lại lo ngại Bắc Kinh theo đó sẽ mở rộng kế hoạch tăng cường kho vũ khí hạt nhân, kéo theo động thái tương tự từ những quốc gia khác trong khu vực mà hậu quả có thể kích hoạt thêm một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân nguy hiểm ở châu Á.

Về phía chính quyền Bắc Kinh, nhiều chuyên gia dân sự Trung Quốc cũng đồng ý động thái gần đây của Bắc Triều Tiên mặt nào đó có thể gây tổn hại đến lợi ích của Trung Quốc. Nhưng theo các nhà phân tích quân sự Trung Quốc, quân đội nước này đã xác định việc phát triển và duy trì mối quan hệ với Bình Nhưỡng là sách lược quan trọng để chống lại sự hiện diện của Mỹ ở châu Á kể từ khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Barack Obama xác định chiến lược "xoay trục" hướng sang châu Á-Thái Bình Dương.

Thêm vào đó, Bắc Kinh trước nay vẫn phản đối lá chắn tên lửa của Mỹ vì cho rằng hệ thống này sẽ vô hiệu hóa khả năng răn đe của Trung Quốc. "Trung Quốc hiện đang có mâu thuẫn xung quanh việc tranh chấp lãnh thổ với một số quốc gia đồng minh của Washington. Do đó, việc triển khai có thể xâm nhập sâu hơn vào hệ thống chỉ huy và kiểm soát mà hậu quả tất ảnh hưởng đến chúng tôi"- chuyên viên nghiên cứu cấp cao của Học viện Khoa học Quân sự Trung Quốc, Thiếu tướng Yao Yunzhu nói thêm trước tình hình các nước đồng minh của Mỹ ở Đông Á cũng cùng lúc triển khai các hệ thống đánh chặn tên lửa. Hơn nữa, vị này cho rằng việc Mỹ mở rộng "chiếc ô hạt nhân" nhằm mục đích bảo vệ Hàn Quốc và Nhật Bản có thể là "động lực" thúc đẩy Bắc Triều Tiên phát triển vũ khí hạt nhân.

Đến mục tiêu phát triển hạt nhân của Trung Quốc

Một số quan chức và các nhà phân tích Mỹ cho biết, họ phát hiện Trung Quốc "có thay đổi" khi nước này lên tiếng ủng hộ lệnh trừng phạt của Liên Hiệp Quốc đối với Triều Tiên, đồng thời "im lặng" khi Mỹ cho điều động máy bay ném bom B-2 và chiến đấu cơ F-22 đến Hàn Quốc. Tuy nhiên, một chuyên gia quân sự Trung Quốc nói trong điều kiện giấu tên rằng quan điểm cơ bản của Bắc Kinh về Bình Nhưỡng là không thay đổi, và cách duy nhất để kiềm chế tham vọng hạt nhân của Bắc Triều Tiên là cho cả hai có cơ hội đàm phán hòa bình.

Một số khác thì nhận định, động thái gần đây của Mỹ không ảnh hưởng đến định hướng tổng thể trong kế hoạch hạt nhân dài hạn của Bắc Kinh, bao gồm việc ra mắt tàu ngầm trang bị hạt nhân đầu tiên. Họ cho rằng sở dĩ Bắc Kinh đáp ứng kế hoạch phòng thủ tên lửa của Mỹ là bởi nước này nhiều khả năng sẽ điều chỉnh kích thước và nâng cấp một số dự án hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân trong nước. Cụ thể, Trung Quốc khả năng sẽ triển khai các hoạt động của tàu ngầm hạt nhân, sản xuất thêm nhiều đầu đạn hạt nhân để tránh các hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ.

"Sự phát triển hiện nay, đặc biệt là việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ ở khu vực Đông Á trong mắt Bắc Kinh là yếu tố rất đáng lo ngại, gây tác động đối với tính toán chiến lược và kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc"- Thiếu tướng Yunzhu nói.

VI VI (Theo WSJ)