Sự kiện CHDCND Triều Tiên xử tử ông Jang Song-thaek (dượng của nhà lãnh đạo trẻ tuổi Kim Jong-un) được cho là đã cắt đứt sợi dây liên kết quan trọng nhất giữa lãnh đạo nước này và Trung Quốc, làm tăng thêm mối quan tâm của dư luận về cách thức mà Bắc Kinh sẽ tác động đến vấn đề giải trừ vũ khí hạt nhân và cải cách kinh tế của Bình Nhưỡng.

Nguyên do là vì ông Jang Song-thaek từ lâu là cầu nối quan trọng giữa Bình Nhưỡng và Bắc Kinh, cũng như những đóng góp cá nhân của ông trong các cải cách kinh tế (do Trung Quốc hỗ trợ) để hồi sinh lại nền kinh tế suy tàn của Triều Tiên. Theo một thống kê, Trung Quốc hiện là đồng minh lớn và là "sợi dây an toàn" về kinh tế duy nhất của Triều Tiên - bằng chứng là việc Bắc Kinh đã bán cho Bình Nhưỡng gần 450.000 tấn dầu trong 10 tháng đầu năm 2013.

Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào (phải) tiếp ông Jang Song-thaek (trái) hồi tháng 8-2012. Ảnh: Business Insider

Được biết, ông Jang Song-thaek (67 tuổi) đã có 3 lần sang thăm Trung Quốc giai đoạn 2010-2011, đồng thời là người đứng đầu Ủy ban Liên doanh và Đầu tư Quốc gia (cơ quan có nhiệm vụ thu hút vốn đầu tư nước ngoài mà chủ yếu là từ Trung Quốc). Ông còn là quan chức cấp cao đầu tiên của Triều Tiên sang thăm Trung Quốc kể từ khi nhà lãnh đạo Kim Jong-un nắm giữ ghế nguyên thủ quốc gia từ tháng 12-2011. Ngoài ra, Jang Song-thaek còn phụ trách luôn hoạt động xuất khẩu khoáng sản của Triều Tiên (với hơn 50% lượng hàng xuất khẩu tới Trung Quốc), nhưng vừa bị buộc tội bán sắt với quá giá rẻ.

Do đó, việc xử tử ông Jang Song-thaek sẽ làm giảm bớt tầm ảnh hưởng của Trung Quốc đối với chính quyền Kim Jong-un. Cai Jian - Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Triều Tiên tại Đại học Phục Đán (Trung Quốc) - nhận định: "Tôi nghĩ rằng sự kiện này sẽ ảnh hưởng tới mối quan hệ Trung - Triều, bởi vì mọi người đều biết Jang Song-thaek có mối quan hệ gần gũi với Bắc Kinh và chịu trách nhiệm về việc hợp tác kinh tế với nước chúng tôi".

Mặt khác, vụ thanh trừ ông Jang diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ song phương Trung Quốc-Triều Tiên bị nghi ngờ. Trong khi cha từng nhiều lần sang thăm Trung Quốc, thì nhà lãnh đạo Kim Jong-un lại chưa từng xuất ngoại cũng như liên tục "phớt lờ" kêu gọi của Bắc Kinh về việc không tiến hành phóng tên lửa và thử nghiệm hạt nhân. Những hành động này được cho là đã thúc đẩy Bắc Kinh đưa ra những chỉ trích mạnh mẽ bất thường cũng như ủng hộ gia tăng các biện pháp trừng phạt Bình Nhưỡng tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Tuy nhiên, Leonid Petrov - chuyên gia về Triều Tiên tại Đại học Quốc gia Úc - nói rằng bất kỳ sự không chắc chắn ngắn hạn nào cũng sẽ được che lấp bởi những lợi ích khu vực dành cho Trung Quốc - nước coi Triều Tiên như là "bức tường thành" chống lại ảnh hưởng của quân đội Mỹ ở châu Á. "Mục đích của Trung Quốc là giữ cho khu vực này không có bóng dáng Mỹ và Triều Tiên chính là rào cản hoàn hảo" - Petrov nhận xét. Bắc Kinh tuyên bố vụ xử tử Jang Song-thaek là vấn đề nội bộ của Triều Tiên và bày tỏ hy vọng nước này vẫn duy trì được ổn định chính trị và phát triển kinh tế. Trung Quốc tin rằng lập trường không can thiệp này của mình sẽ giúp những người ủng hộ Jang Song-thaek khỏi trở thành mục tiêu "thanh trừng tập thể" của Triều Tiên.

CÁT THY (Theo AP, South China Morning Post)