Canberra có kế hoạch xây dựng căn cứ tàu ngầm hạt nhân mới trị giá 7,4 tỉ USD ở bờ biển phía Đông nước này theo thỏa thuận an ninh ba bên giữa Úc, Anh và Mỹ (AUKUS) ký kết hồi năm ngoái. Đây sẽ là căn cứ quân sự lớn đầu tiên được xây dựng tại Úc kể từ những năm 1990.

Tàu ngầm HMAS Rankin lớp Collins của Hải quân Úc. Ảnh: news.com

Từ nay đến đầu năm 2023, Chính phủ Úc sẽ tiến hành lựa chọn một trong ba địa điểm là cảng Newcastle, Kembla và Brisbane để đưa ra quyết định cuối cùng về nơi hoạt động của các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân được mua theo thỏa thuận quốc phòng với Mỹ và Anh. Trong bài phát biểu tại Viện Lowy ngày 7-3, Thủ tướng Scott Morrison khẳng định căn cứ tàu ngầm mới sẽ không ảnh hưởng đến năng lực hoạt động của căn cứ tàu ngầm diesel - điện lớp Collins hiện có ở bờ biển phía Tây Úc và cả hai căn cứ cũng sẽ được sử dụng để triển khai các tàu ngầm theo thỏa thuận AUKUS.

Theo dự kiến trước đó, những tàu ngầm hạt nhân mới của Úc sẽ chỉ hạ thủy vào năm 2040 nhằm thay thế các tàu ngầm lớp Collins già cỗi, nhưng Bộ trưởng Quốc phòng Peter Dutton cho rằng có thể rút ngắn thời hạn này. Ông Dutton tin tưởng rằng Úc sẽ sở hữu tàu ngầm hạt nhân đầu tiên trong thỏa thuận AUKUS trước năm 2038, thời điểm đội gồm 6 tàu ngầm lớp Collins hiện hơn 20 tuổi dự kiến sẽ về hưu.

Canberra hồi tháng 9-2021 bất ngờ hủy hợp đồng mua 12 tàu ngầm tấn công diesel - điện trị giá 66 tỉ USD ký với Tập đoàn Hải quân (Pháp) năm 2016. Thay vào đó, nước này quyết định đóng ít nhất 8 tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân nhờ công nghệ được Mỹ và Anh chuyển giao, nằm trong thỏa thuận AUKUS. Đây là lần đầu tiên Mỹ chia sẻ công nghệ động cơ hạt nhân cho một quốc gia kể từ sau lần chuyển giao cho Anh vào năm 1958. Được biết, các tàu ngầm mới có thể tiêu tốn tới 86 tỉ USD.

Hiện chưa rõ thiết kế tàu ngầm mới của Úc sẽ dựa trên tàu lớp Astute của Anh, lớp Virginia của Mỹ hay một lớp tàu hoàn toàn mới. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định tàu ngầm lớp Astute sẽ là ứng viên sáng giá. Các nguồn thạo tin trong ngành công nghệ quốc phòng Úc lại cho rằng nước này nên chọn tàu ngầm lớp Virginia, nếu muốn phối hợp hoạt động tại các căn cứ của Mỹ như đảo Guam hoặc Nhật Bản.

Tàu ngầm lớp Astute có lượng choán nước khi lặn là 7.400 tấn và là tàu ngầm tấn công lớn nhất từ trước đến nay của Hải quân Hoàng gia Anh. Với độ dài 97m, tàu này có thể mang theo tên lửa Tomahawk tấn công mục tiêu trên bộ và ngư lôi hạng nặng Spearfish. Tàu có thể lặn liên tục 90 ngày và chỉ giới hạn bởi thực phẩm mang theo và sức chịu đựng của các thủy thủ. Trong khi đó, tàu lớp Virginia là một trong những tàu ngầm mới nhất của Hải quân Mỹ. Tàu dài 137m với lượng choán nước hơn 10.000 tấn, được trang bị 4 ống phóng ngư lôi Mk-48, tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa chống hạm UGM-84 Harpoon.

HẠNH NGUYÊN (Theo Bloomberg, Sydney Morning Herald)