Hiện nay, người dân ở ĐBSCL bị nhồi máu cơ tim đã được cấp cứu trong thời gian vàng, không phải chuyển viện lên TP Hồ Chí Minh, nhờ tại TP Cần Thơ đã có 2 đơn vị tim mạch can thiệp là BVĐK Trung ương Cần Thơ và BVĐK Hoàn Mỹ Cửu Long. Thực tiễn lâm sàng tại 2 đơn vị tim mạch can thiệp này cho thấy người dân miền Tây chưa thực sự quan tâm đến việc phòng bệnh, cũng như chưa thực hiện đúng các quy định trong chế độ chăm sóc sức khỏe sau khi đặt stent nong mạch vành, để duy trì chất lượng cuộc sống.

* Hiểu đúng về căn bệnh nguy hiểm

Đặt stent mạch vành cho bệnh nhân tại BVĐK Hoàn Mỹ Cửu Long.

Theo thống kê của BVĐK Trung ương Cần Thơ, từ khi bệnh viện khai trương Đơn vị Tim mạch can thiệp (ngày 15-5-2013) đến cuối tháng 8-2014, đã tiếp nhận gần 300 bệnh nhân bị cơn đau thắt ngực, cần chụp MRI để xác định tình trạng thuyên tắc mạch vành. Trong đó, tỷ lệ người bị hội chứng mạch vành cấp chiếm đến 54%, số bệnh nhân nữ chiếm 35%, còn lại 65% là nam giới. Hầu hết bệnh nhân nam bị hội chứng mạch vành cấp đều liên quan đến nghiện thuốc lá, thường xuyên dùng bia, rượu và không khám sức khỏe định kỳ. BS.CKI Trần Chí Dũng, Trưởng Đơn vị Tim mạch can thiệp của BVĐK Trung ương Cần Thơ, cho biết: “Độ tuổi trung bình của bệnh nhân là 65 tuổi, nhưng nhiều bệnh nhân nam đặt stent cấp cứu có độ tuổi khoảng 40. Đây là vấn đề cần cảnh báo trong xã hội, vì mạch vành là căn bệnh gia tăng do đời sống công nghiệp. Người bị bệnh mạch vành thường có tâm lý chủ quan, khi lên cơn đau ngực không đến cơ sở y tế chuyên khoa để kịp điều trị”.

Triệu chứng của bệnh mạch vành là những cơn đau ngực, những trường hợp bị bệnh mạch vành cấp, lên cơn đau ngực và bất tỉnh người dân thường gọi là “đột quỵ”. Giữa năm 2013, ông H.N.Đ. (50 tuổi, ở quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ) đã lên cơn đột quỵ ngay trong tiệc rượu, chưa đầy 30 phút sau gia đình đã đưa ông H.N.Đ. vào BVĐK Hoàn Mỹ Cửu Long cấp cứu. Lúc này bệnh nhân đã ngưng tim, bệnh viện phải dùng máy sốc tạo nhịp tim. Khi có nhịp tim, được đưa vào phòng chụp MRI để kiểm tra mạch vành, bệnh nhân lại ngưng tim lần hai, bệnh viện tiếp tục cấp cứu, sốc tạo nhịp tim. Thạc sĩ - bác sĩ Ngô Đức Hải, Trưởng Đơn vị Tim mạch can thiệp của BVĐK Hoàn Mỹ Cửu Long, cho biết: Ông H.N.Đ được cứu sống là rất hy hữu, vì cùng với 2 đoạn mạch vành bị hẹp được đặt stent, bệnh nhân này còn có bệnh mãn tính là tiểu đường và viêm dạ dày.

PGS.TS Võ Thành Nhân, Trưởng Đơn vị Tim mạch can thiệp của Bệnh viện Chợ Rẫy kiêm Chủ tịch Hội Tim mạch can thiệp TP Hồ Chí Minh, phụ trách hướng dẫn chuyên môn cho Đơn vị Tim mạch can thiệp của BVĐK Trung ương Cần Thơ cho biết: Bệnh nhân bị đột quỵ cần được cấp cứu trong thời gian vàng (tốt nhất là 6 giờ sau khi lên cơn đột quỵ). Hiện nay, vẫn còn khoảng 30% bệnh nhân bị đột quỵ chết trước khi vào bệnh viện, do nước ta chưa có nhiều bệnh viện thành lập Đơn vị Tim mạch can thiệp. Đối với người đã đặt stent thì tuổi thọ hoàn toàn phụ thuộc vào lối sống, phải tuyệt đối tránh xa rượu bia, thuốc lá và ăn uống, nghỉ ngơi theo chế độ của người bệnh.

* Chăm sóc bệnh nhân

Dấu hiệu của bệnh mạch vành là đau thắt ngực. Cơn đau có thể xuất hiện khi gắng sức, đỡ khi nghỉ ngơi. Ngoài ra, cảm giác khó chịu ở những vị trí như đau hoặc tức lan ra 1 hay 2 bên cánh tay hướng ra sau lưng, lên cổ, hàm, thậm chí ở vùng dạ dày. Khó thở xảy ra kèm hoặc không kèm tức ngực. Và các dấu hiệu khác: vã mồ hôi, buồn nôn, hay đau đầu. Trên thực tế do bận việc làm ăn hoặc khó khăn về kinh tế, bệnh nhân thường bỏ qua các triệu chứng này. Thực tế lâm sàng tại BVĐK Trung ương Cần Thơ và BVĐK Hoàn Mỹ Cửu Long còn bộc lộ vấn đề cần cảnh báo xã hội là thân nhân của những bệnh nhân đặt stent, đã ngộ nhận đặt stent là điều trị dứt điểm bệnh tim mạch. Đây là suy nghĩ cực kỳ có hại, ảnh hưởng đến mục tiêu phòng chống bệnh mạch vành trong cộng đồng. Vì bệnh mạch vành có nguyên nhân từ rối loạn mỡ máu, người dân nên chủ động phát hiện bệnh. Người sử dụng thẻ bảo hiểm y tế đến bệnh viện theo quy trình: đăng ký khám ban đầu (bắt số thứ tự) tại khoa Khám bệnh, khoa Khám bệnh sẽ hướng dẫn đến khoa Nội tim mạch để thăm khám, điều trị. Trường hợp người bị bệnh mạch vành, lên cơn đau ngực dù còn đi đứng tự nhiên, khi nhập viện phải vào thẳng khoa Cấp cứu (không mất thời gian theo quy trình lấy số thứ tự), để khoa Cấp cứu kịp thời xử lý. Trường hợp bệnh nhân lên cơn đột quỵ sẽ được chuyển thẳng đến Đơn vị Tim mạch can thiệp, để chụp MRI, phát hiện chính xác vị trí đoạn mạch vành bị hẹp do cục máu đông, đặt stent nong mạch vành.

Theo bác sĩ CKI Trần Chí Dũng, Trưởng Đơn vị Tim mạch can thiệp của BVĐK Trung ương Cần Thơ, thì muốn phòng bệnh mạch vành bà con nên sống điều độ, thường xuyên tập thể dục, khám sức khỏe định kỳ. Người tăng cân bất thường nên kiểm soát huyết áp, đường huyết. Điều trị suy mạch vành là quá trình lâu dài. Bệnh nhân đã được đặt stent thì không được tự ý ngưng chế độ thuốc mà không có sự đồng ý của bác sĩ chuyên khoa.

Bài, ảnh: Đình Khôi

Bệnh nhân có bệnh lý tim mạch, khi có cơn đau thắt ngực phải: Nằm yên tại chỗ ở tư thế nửa nằm nửa ngồi, ngậm nitroglyxerin 0,5mg hoặc uống nitromint 2,6mg và chuyển ngay đến cơ sở y tế. Đối với người đã đặt stent: không làm việc gắng sức, giữ ấm thường xuyên, tránh nơi gió lùa và không tắm đêm. Thức ăn nên kiêng là thực phẩm nhiều mỡ và cholesterol như nội tạng động vật, thịt mỡ, bơ, lòng đỏ trứng, da gà, trứng cá. Nên ăn các loại rau tươi, hoa quả, các loại đậu và chế phẩm từ đậu nành, thịt nạc, cá, tôm...