Đầu năm nay, quan hệ giữa Úc với Trung Quốc “căng như dây đàn”, cả về mặt quân sự lẫn kinh tế. Tờ Nine hồi tháng 3 còn đăng tải một loạt bài viết “Báo động đỏ”, trong đó lo ngại Trung Quốc và Úc có thể nổ ra chiến tranh trong vòng 3 năm.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) trong cuộc gặp với Thủ tướng Úc Anthony Albanese hôm 6-11. Ảnh: AP

Về mặt quân sự, Thủ tướng Úc Anthony Albanese thậm chí chấp nhận hiệp ước an ninh ba bên gồm Mỹ, Anh và Úc (AUKUS) còn nhiệt tình hơn những người tiền nhiệm. Trong khi đó, Trung Quốc tự nhận thấy nước này nằm trong “tầm ngắm” của AUKUS, thỏa thuận mà Bắc kinh mô tả là “cực kỳ vô trách nhiệm”. Về mặt kinh tế, Trung Quốc duy trì các hạn chế đối với việc xuất khẩu than, đồng, đường, bông, rượu vang và lúa mạch của Úc, khiến các nhà xuất khẩu Úc thiệt hại 20 tỉ AUD (tương đương 13 tỉ USD) mỗi năm. Trong đó, mức thuế chống bán phá giá lên tới 218% mà Trung Quốc áp cho rượu vang Úc đã khiến ngành này thiệt hại 1,2 tỉ AUD mỗi năm.

Những hạn chế được cho là một phần của chiến lược ngoại giao “chiến lang” này được Bắc Kinh áp dụng hồi năm 2020 nhằm trả đũa động thái của Thủ tướng Úc lúc bấy giờ là ông Scott Morrison kêu gọi mở cuộc điều tra độc lập đối với nguồn gốc virus gây ra đại dịch COVID-19. Canberra sau đó còn rút khỏi sáng kiến “Vành đai, Con đường (BRI) - mạng lưới cơ sở hạ tầng mà giới chuyên gia cho là được Bắc Kinh sử dụng để tạo ra đòn bẩy tài chính và địa chính trị.

Nói tóm lại, quan hệ giữa Úc và Trung Quốc đã xuống mức thấp nhất kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ ngoại giao vào những năm 1970. Do đó, hy vọng về mối quan hệ mang tính xây dựng dựa trên “thương mại ôn hòa” dường như đã tan biến.

Song, vào thời điểm những tháng cuối năm 2023, quan hệ giữa hai nước trở nên hoàn toàn khác biệt. Theo đó, hầu hết rào cản thương mại đã được dỡ bỏ, trong khi hai bên cũng nối lại các cuộc gặp ở cấp lãnh đạo. Đáng chú ý, trong chuyến thăm Trung Quốc kéo dài 4 ngày hồi đầu tháng 11 của Thủ tướng Albanese, phía Bắc Kinh tuyên bố mối quan hệ với Canberra đang ở “điểm khởi đầu mới,” đồng thời bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác trong bối cảnh hai đối tác thương mại này đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng trải qua thời kỳ “băng giá”. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khi đó khẳng định, quan hệ Trung Quốc - Úc “bước vào con đường cải thiện và phát triển đúng đắn”. Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh rằng mối quan hệ “tốt đẹp và ổn định” với Úc góp phần đảm bảo lợi ích của mỗi nước và điều quan trọng là cần thúc đẩy để nâng quan hệ song phương lên cấp chiến lược.

Về phần mình, Thủ tướng Albanese cho hay ông thấy “có những dấu hiệu đầy hứa hẹn” trong mối quan hệ song phương này. Mô tả cuộc gặp với Chủ tịch Tập là “ấm áp, mang tính xây dựng và tích cực”, ông Albanese nêu rõ hai nhà lãnh đạo đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ song phương vững chắc và nhất trí rằng họ “không nên để những khác biệt chi phối và làm ảnh hưởng” và “khi có những bất đồng nảy sinh, điều quan trọng là hai bên cần phải duy trì sự liên lạc”.

Benjamin Herscovitch, nhà nghiên cứu về các vấn đề an ninh quốc tế tại Đại học Quốc gia Úc, đánh giá sau nhiều năm căng thẳng trong quan hệ kinh tế và mối quan hệ ngoại giao “băng giá,” Úc và Trung Quốc hiện bước vào “một mùa xuân mới” của mối quan hệ song phương. Cùng quan điểm, nhà nghiên cứu Trần Hồng, Chủ nhiệm Trung tâm Nghiên cứu Úc tại Trường Đại học Sư phạm Hoa Đông (Trung Quốc), cho rằng chuyến thăm của Thủ tướng Albanese là “chuyến đi phá băng và chuyến đi của sự hy vọng.”

TRÍ VĂN (Tổng hợp)