Chủ tịch Tập Cận Bình (phải) và Thủ tướng Lý Khắc Cường. Ảnh: Reuters

Kỳ họp thứ nhất quốc hội khóa 12 của Trung Quốc đã bế mạc sáng 17-3 với bài phát biểu đầu tiên đáng chú ý của tân Chủ tịch Tập Cận Bình và cuộc họp báo của tân Thủ tướng Lý Khắc Cường.

Trong bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội Trung Quốc với tư cách Chủ tịch nước, ông Tập Cận Bình kêu gọi nhân dân tin tưởng vào con đường chủ nghĩa xã hội đặc trưng Trung Quốc và tuyên bố ông sẽ nỗ lực hết mình tiếp bước công cuộc đấu tranh vì "sự hồi sinh vĩ đại của dân tộc và giấc mơ Trung Quốc". Ông cũng cam kết xây dựng bộ máy chính quyền trong sạch và hiệu quả hơn, đồng thời hứa sẽ ưu tiên tăng cường chi tiêu xã hội và thực thi những biện pháp rút ngắn hố sâu bất ổn giữa người giàu và người nghèo chiếm đa số, kiên quyết loại bỏ chủ nghĩa hình thức, quan liêu, chủ nghĩa hưởng lạc, tiêu pha hoang phí, chống quốc nạn tham nhũng lan tràn và những hành vi sai trái khác. Nói về quân đội, ông Tập Cận Bình nhấn mạnh Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc là quân đội thường trực lớn nhất thế giới và các lực lượng vũ trang cần được tăng cường khả năng để "giành thắng lợi trong mọi cuộc chiến cũng như bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia".

Bên lề lễ bế mạc kỳ họp Quốc hội Trung Quốc, tân Thủ tướng Lý Khắc Cường tổ chức một cuộc họp báo quy mô lớn đầu tiên với sự có mặt của các hãng thông tấn, phương tiện truyền thông trong và ngoài nước. Ông cam kết sẽ thúc đẩy cải cách toàn diện và sâu rộng trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang tìm kiếm phương cách mới cho sự phát triển thay vì chỉ dựa vào nguồn nhân lực số đông. Ông nhấn mạnh cải cách là "cổ tức lớn nhất" cho Trung Quốc, bởi quốc gia đông dân nhất hành tinh còn nhiều tiềm lực cần cải thiện và phát huy trong nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa. Ông cũng hứa sẽ nỗ lực tối đa giải quyết vấn nạn ô nhiễm môi trường đang gây bất bình công chúng. Trong lĩnh vực đối ngoại, Thủ tướng Lý Khắc Cường đặc biệt mong muốn xây dựng "mô hình mới" cho mối quan hệ Trung-Mỹ ngày càng mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, ông kêu gọi hai nước chấm dứt những cuộc "khẩu chiến" và tránh đưa ra "các cáo buộc vô căn cứ" cho nhau về tin tặc và an ninh mạng.

Nhận định về tương lai quan hệ đối ngoại của Trung Quốc, tờ Thời báo New York của Mỹ ngày 17-3 cho rằng đội ngũ ngoại giao mới của chính quyền Bắc Kinh muốn đảm bảo vị thế của Trung Quốc tại châu Á và kiềm chế Mỹ. Tân Ngoại trưởng Vương Nghị, 59 tuổi, có kinh nghiệm trong việc xử lý các vấn đề châu Á khi từng là trưởng đoàn đàm phán hạt nhân 6 bên, Đại sứ Trung Quốc tại Nhật Bản giai đoạn 2004-2007, rồi phụ trách vấn đề Đài Loan.

Dù chưa thông báo chính thức, nhưng Bắc Kinh sẽ sớm bổ nhiệm Thứ trưởng Thôi Thiên Khải làm Đại sứ mới của Trung Quốc tại Mỹ. Là người từng học tại Trường nghiên cứu quốc tế tiên tiến Johns Hopkins đặt ở Washington, nhà ngoại giao ôn hòa và tế nhị này rất am hiểu giới lãnh đạo Mỹ. "Ông Thôi sẽ là nhân vật rất tốt đóng vai trò trung tâm trong các mối quan hệ Mỹ-Trung", Kenneth G. Lieberthal, nhà nghiên cứu cấp cao của Viện Brookings, nhận xét. Ngoài ra, ông Thôi cùng là cựu Đại sứ Trung Quốc tại Nhật Bản năm 2007-2009, thời điểm mà quan hệ giữa hai nước Đông Bắc Á còn nồng ấm.

Cựu Ngoại trưởng Dương Khiết Trì, người có quan điểm cứng rắn trong đối đầu với Mỹ, vẫn tiếp tục là quan chức ngoại giao hàng đầu trong vai trò Ủy viên Quốc vụ (chức danh dưới quyền phó thủ tướng và trên bộ trưởng). Ông Dương mới đây nhấn mạnh châu Á là khu vực sống còn của Bắc Kinh, bởi tổng kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và phần còn lại châu Á đạt 1.200 tỉ USD hồi năm 2012, vượt xa so với kim ngạch giữa Trung Quốc và Mỹ-châu Âu cộng lại. Kim ngạch thương mại hai chiều Trung-Mỹ năm ngoái là 500 tỉ USD.

Mục tiêu của Trung Quốc trong việc cải thiện quan hệ với châu Á và kiềm chế sự răn đe của Mỹ trong bối cảnh Nhà Trắng vừa tái khẳng định sẽ theo đuổi chiến lược "xoay trục vào châu Á", bất chấp chi tiêu quân sự của nước này giảm, nhằm hạn chế tầm ảnh hưởng và nguy cơ thống trị của Trung Quốc tại châu Á-Thái Bình Dương, đầu tàu tăng trưởng của nền kinh tế thế giới.

ĐỨC TRUNG (Tổng hợp)