MAI QUYÊN (Theo AP, CNN)

Sau 2 năm thực hiện, Trung Quốc chưa đạt mục tiêu nào trong cam kết tăng mua hàng hóa, dịch vụ của Mỹ theo thỏa thuận ký với chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump.

Hàng hóa nhập khẩu đang chờ bốc dỡ tại cảng biển Mỹ. Ảnh: AP

Tháng 1-2020, Mỹ và Trung Quốc ký thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 với trọng tâm là cam kết của Bắc Kinh đến cuối năm 2021 bổ sung đơn đặt hàng sản phẩm nông nghiệp xứ cờ hoa trị giá 50 tỉ USD, mua thêm 40-50 tỉ USD các dịch vụ của Mỹ, tăng 75 tỉ USD hàng chế tạo như máy bay, máy móc và thép cùng 50 tỉ USD sản phẩm trong lĩnh vực năng lượng. Ðổi lại, chính quyền Tổng thống Trump hủy bỏ thuế nhập khẩu của Mỹ đối với điện thoại di động, đồ chơi và máy tính xách tay do Trung Quốc sản xuất; giảm một nửa mức thuế suất xuống còn 7,5% đối với những mặt hàng khác trị giá 120 tỉ USD, bao gồm TV màn hình phẳng, tai nghe Bluetooth và giày dép. Song, chính quyền Tổng thống Trump duy trì mức thuế 25% đối với lượng lớn hàng hóa và linh kiện khác từ Trung Quốc trị giá 250 tỉ USD.

Thỏa thuận giai đoạn 1 được mô tả là bước tiến quan trọng nhằm xoa dịu cuộc chiến thương mại bắt đầu từ năm 2017 giữa hai cường quốc, gây xáo trộn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng nền kinh tế toàn cầu. Và sau hơn 2 năm thực hiện, dữ liệu gần đây của Bộ Thương mại Mỹ cho biết Trung Quốc chỉ mua 57% hàng hóa như cam kết. Con số đó thậm chí thấp hơn mức nhập khẩu trước khi chiến tranh thương mại bùng phát. Nói cách khác, Trung Quốc thực sự không mua thêm 200 tỉ USD hàng xuất khẩu nào từ Mỹ như đã hứa hẹn, Viện Kinh tế Quốc tế Peterson kết luận. “Chúng tôi đã giao dịch với Trung Quốc trong nhiều tháng, nhưng Bắc Kinh không cho thấy dấu hiệu thực sự nào hướng tới việc thực hiện tốt các cam kết mua hàng và sự kiên nhẫn của chúng tôi ngày càng bị bào mòn” - theo phát ngôn viên Văn phòng Ðại diện thương mại Mỹ Adam Hodge.

Chính quyền Biden quyết đấu Trung Quốc

Ðược biết, thỏa thuận giai đoạn 1 không bao gồm bất kỳ hậu quả nào đối với Trung Quốc nếu họ không đạt được các mục tiêu. Tuy nhiên, đây nên được coi là dấu hiệu cho thấy Washington cần xoay trục chiến lược, Chủ tịch Liên minh ngành chế tạo Mỹ (AAM) Scott Paul cho biết. Theo ông, mức chênh lệch thương mại nghiêm trọng giữa hai cường quốc chỉ được giải quyết khi các yêu cầu về quyền sở hữu trí tuệ, bình đẳng giữa doanh nghiệp, luật lao động và môi trường được thực thi.

Nói với Hãng tin CNN, ông Hodge thừa nhận thỏa thuận mà ông Trump ký năm 2020 không giải quyết được các vấn đề cốt lõi. Tuy nhiên, quan chức này cho biết Mỹ sẽ tiếp tục nỗ lực định hình môi trường xung quanh Trung Quốc thông qua các biện pháp xây dựng khả năng phục hồi và cạnh tranh trong nước, đa dạng hóa thị trường, hạn chế ảnh hưởng từ các hoạt động có hại của Bắc Kinh, tăng cường hợp tác cùng đồng minh và đối tác bên cạnh việc tối đa hóa các công cụ sẵn có để bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia.

Tháng rồi, Tổng thống Mỹ Joe Biden từng úp mở việc Trung Quốc không đáp ứng các cam kết là lý do khiến người tiền nhiệm áp thuế đối với hàng hóa “Made in China”. Nhưng không giống ông Trump, Tổng thống Biden không tập trung vào lời hứa giảm thâm hụt thương mại mà thay bằng mục tiêu hồi sinh ngành sản xuất của Mỹ, từ đó giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Ðể đạt được điều này, chính quyền Tổng thống Biden đang dồn sức ủng hộ đạo luật sâu rộng của Quốc hội, yêu cầu cải thiện chuỗi cung ứng của quốc gia, thay đổi chính sách thương mại và kêu gọi đầu tư vào ngành sản xuất chất bán dẫn trong nước nhằm chống lại ảnh hưởng kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc.

Báo cáo hoạt động thương mại Mỹ - Trung được công bố sau thông tin thâm hụt thương mại của xứ cờ hoa với phần còn lại của thế giới tăng 27%, đạt mức kỷ lục 859,1 tỉ USD so với 676,7 tỉ USD của năm 2020. Trong đó, nhập khẩu từ Trung Quốc tăng 16% lên 506,4 tỉ USD, đẩy mức thâm hụt thương mại hàng hóa giữa nước này với Trung Quốc lên 355,3 tỉ USD, tăng 15% so với năm trước.