Trong một phát biểu mới đây, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã viện dẫn thỏa thuận ngoại giao vừa đạt được về vấn đề vũ khí hóa học của Syrie để "nhắc khéo" Iran trong việc giải quyết chương trình hạt nhân gây tranh cãi kéo dài hàng thập kỷ của nước này.

Sẽ có cuộc gặp “lịch sử” giữa hai ông Obama và Rouhani (phải)? Ảnh: thinkprogress

Trong cuộc phỏng vấn trên kênh truyền hình ABC hôm 15-9, Tổng thống Obama tiết lộ rằng ông có thư từ qua lại với người đồng cấp Iran Hassan Rouhani và cũng đã nói rõ rằng giải pháp ngoại giao về việc "xóa sổ" kho vũ khí hóa học của Syrie mà ông cho là "được thúc đẩy từ mối đe dọa quân sự" có thể là hình mẫu cho các cuộc đàm phán về tham vọng hạt nhân của Tehran.

Ông Obama còn nhấn mạnh rằng mối lo ngại của Washington đối với tham vọng hạt nhân của Iran "là vấn đề lớn hơn nhiều so với kho vũ khí hóa học ở Syrie". "Iran nên tránh có suy nghĩ rằng vì không tấn công quân sự Syrie, Mỹ sẽ không phát động cuộc chiến nhằm phản ứng với chương trình hạt nhân của Tehran. Trái lại, những gì họ (Iran) cần nhận ra là vẫn còn đó triển vọng để giải quyết chương trình hạt nhân thông qua lộ trình ngoại giao"- ông chủ Nhà Trắng cảnh báo. Dù vậy, ông cho biết vẫn nghi ngờ liệu ông Rouhani "có thể tạo ra bước chuyển biến bất ngờ" hay không, bởi "việc thương lượng với người Iran về vấn đề hạt nhân luôn là điều khó khăn". Từ đó, ông kết luận "nếu bạn kết hợp mối đe dọa về vũ lực với nỗ lực ngoại giao mạnh mẽ, thì bạn có thể tiến tới một thỏa thuận".

Theo giới phân tích, việc trao đổi thư từ đang mở ra cơ hội cho cuộc gặp có thể diễn ra giữa Tổng thống Obama và Tổng thống Rouhani khi cả hai có mặt tại New York (Mỹ) dự cuộc họp Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc (ĐHĐ LHQ) trong vài ngày tới. Nếu điều đó xảy ra, đây sẽ là cuộc gặp song phương đầu tiên giữa hai nguyên thủ quốc gia Mỹ và Iran kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo ở Iran năm 1979, và thậm chí có thể dẫn đến cái kết "êm đẹp" thông qua tiến trình ngoại giao cho chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tehran.

Giới phân tích có lý do để lạc quan bởi những tín hiệu tích cực gần đây từ Iran. Được xem là giáo sĩ theo đường lối ôn hòa và được đào tạo tại phương Tây, ông Rouhani đã có những tuyên bố mang tính hòa giải đối với Washington kể từ khi nhậm chức tổng thống hồi đầu tháng 8. Chẳng hạn ông đã bổ nhiệm cựu đại sứ Iran tại LHQ Mohammed Javad Zarif, một người học hành ở Mỹ, làm ngoại trưởng. Ông cũng đưa cựu Ngoại trưởng Ali Akbar Salehi, người lấy bằng tiến sĩ tại xứ cờ hoa và được cho là có đầu óc thực dụng, vào ghế Giám đốc Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran. Chưa hết, ông còn chuyển nhiệm vụ đàm phán về chương trình hạt nhân cho Bộ Ngoại giao nước này, động thái được cho là bất ngờ bởi lâu nay Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao luôn đảm trách sứ mệnh trên. Những thay đổi này có thể giúp tạo ra thái độ mềm dẻo hơn từ Tehran trong các cuộc đàm phán sắp tới với phương Tây, khác với sự cứng rắn dưới thời cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad.

Tuy nhiên, giống như người tiền nhiệm, ông Rouhani tuyên bố không bao giờ từ bỏ chương trình hạt nhân mà họ khẳng định là vì mục đích hòa bình trong khi phương Tây nghi ngờ đằng sau nó là tham vọng chế tạo bom nguyên tử.

THANH BÌNH (Tổng hợp)