Do cần tiền, nhiều người mạo hiểm “vay nóng” mà không lường trước được hậu quả. Hình thức vay là ký hợp đồng ủy quyền hoặc ký trước hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với chủ nợ. Nắm trong tay quyền được người sử dụng đất ủy quyền hoặc chuyển nhượng, chủ nợ tự do giao dịch, chuyển nhượng cho người khác hoặc thế chấp vay vốn ngân hàng. Đến khi sự việc vỡ lỡ, mọi chuyện đã muộn màng.

Căn nhà của vợ chồng ông H., giờ đây đã sang tên cho người khác và đã thế chấp, vay vốn tại ngân hàng. Do không khả năng thanh toán, tài sản này  bị kê biên, phát mãi. Ảnh: CHẤN HƯNG

Trường hợp của vợ chồng ông Đ.V.H. và bà B.T.Đ. (ở xã Trường Long, huyện Phong Điền) là một điển hình. Theo trình bày của bà Đ., trước đây, cha mẹ chồng bà tạo dựng được khoảng 20 công đất. Khi các con trưởng thành, cha mẹ chia đất cho các con trực tiếp sản xuất. Tuy nhiên, việc tặng cho quyền sử dụng đất này chỉ thỏa thuận miệng, chưa lập hợp đồng tặng cho và đăng ký quyền sử dụng đất theo quy định. Sau đó, cha mẹ qua đời, chồng bà Đ. thực hiện thủ tục thừa kế, đăng ký quyền sử dụng đất toàn bộ phần đất trên. Do nhu cầu về vốn, vợ chồng bà lén anh em đem bằng khoán đi vay bên ngoài. Bây giờ vợ chồng bà Đ. rơi vào tình cảnh “tiền mất, tật mang”.

Bà Đ. buồn rầu nói: “Tôi là nông dân, ít hiểu biết về pháp luật, nên mới xảy ra nông nỗi này”. Theo trình bày của bà Đ., để vay được tiền của chủ nợ, vợ chồng bà đã ký tên vào nhiều loại giấy tờ, mà không nắm rõ nội dung. Một thời gian sau, vợ chồng bà Đ. mới biết toàn bộ phần đất của gia đình đã được chuyển nhượng, sang tên cho chủ nợ. Càng bất ngờ hơn, chủ nợ đã đem thế chấp, vay vốn tại ngân hàng, nhưng không có khả năng thanh toán, nên quyền sử dụng đất bị đưa ra kê biên, phát mãi.

Từ ngày sự việc xảy ra, anh em bà Đ. xích mích, thậm chí là “trở mặt” nhau. Ông L., anh ruột ông H., cho biết: “Trên phần đất của cha mẹ cho, vợ chồng tôi đã xây dựng một căn nhà tường kiên cố, ở ổn định từ đó cho đến nay. Còn 3 công đất ruộng, các con tôi trực tiếp canh tác. Đây là tài sản duy nhất và là nguồn sống của 7 thành viên trong nhà, tự dưng bị mất trắng. Chúng tôi cũng không biết ở đâu và lấy gì mà sống”. Gia cảnh ông L. vốn đã khó khăn nay càng khó khăn hơn. Ông tha thiết yêu cầu chính quyền và ngành chức năng xem xét, xác minh, làm rõ vụ việc.

Trường hợp tương tự vợ chồng bà Đ. khá phổ biến ở nhiều nơi, nhất là ở những địa phương vùng sâu, vùng xa. Thời gian qua, trên các phương tiện thông tin đại chúng, các chuyên gia pháp lý nhiều lần cảnh báo những rủi ro tiềm ẩn của việc vay nợ bằng hình thức ký hợp đồng ủy quyền hoặc hợp đồng chuyển nhượng. Nếu gặp đối tượng lừa đảo, người vay dễ có nguy cơ mất trắng tài sản...

Theo Luật sư Lâm Văn Khuyển, Đoàn Luật sư TP Cần Thơ, hiện nay, việc cho vay bằng hình thức ký hợp đồng ủy quyền hoặc hợp đồng chuyển nhượng để đảm bảo, khá phổ biến trong hoạt động cho vay giữa cá nhân với nhau. Khi xảy ra tranh chấp pháp lý sẽ có hai tình huống. Thứ nhất, người vay ký hợp đồng chuyển nhượng để đảm bảo khoản vay, nếu chứng minh được hợp đồng này chỉ là giả tạo thì Tòa án sẽ tuyên hợp đồng đó vô hiệu. Thứ hai, người vay ký hợp đồng ủy quyền, rủi ro pháp lý cao hơn nhiều. Bởi, trong phạm vi ủy quyền hợp pháp, bên nhận ủy quyền sẽ mang nhà đất, tài sản đi cầm cố, thế chấp, cho tặng hoặc chuyển nhượng lại cho bên thứ ba. Mặt khác, khi kiện ra tòa, rất khó tuyên hợp đồng ủy quyền vô hiệu.

“Để đảm bảo sự an toàn và đúng quy định pháp luật, các bên tham gia quan hệ vay tài sản nên thực hiện ký kết hợp đồng vay rõ ràng, thủ tục thế chấp tài sản theo đúng quy định. Tốt nhất, khi cần tiền, người vay chỉ nên tìm đến các tổ chức tín dụng có uy tín, không nên ký ủy quyền mua bán, tặng cho, thế chấp tài sản cho chủ nợ” – Luật sư Lâm Văn Khuyển khuyến cáo.

CHẤN HƯNG