ÐỨC TRUNG (Tổng hợp)

Ấn Ðộ sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh lần thứ 18 Nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại thủ đô New Delhi vào ngày 9 và 10-9 tới. Nước này kỳ vọng sẽ hàn gắn các nước đang bị chia rẽ vào mục tiêu hợp tác phát triển chung của thế giới. Tuy nhiên, hội nghị đang gặp rắc rối trước thông tin về sự vắng mặt đầy bất ngờ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Chủ tịch Tập Cận Bình (trái) cùng Tổng thống Nam Phi  Cyril Ramaphosa và Thủ tướng Narendra Modi tại thượng đỉnh BRICS. Ảnh: ANI

Nếu thông tin trên là chính xác, thì đây là lần vắng mặt đầu tiên tại thượng đỉnh G20 của Chủ tịch Tập kể từ khi ông lên nắm quyền. Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng đã thông báo không tham dự hội nghị, thay vào đó là Ngoại trưởng Sergei Lavrov như tại thượng đỉnh nhóm BRICS vừa qua tại Nam Phi. Nhưng sự vắng mặt của ông Putin là điều đã được tiên liệu và không ảnh hưởng đến chương trình nghị sự của hội nghị, trong khi sự thiếu vắng nhà lãnh đạo cao cấp nhất từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới có thể khiến hội nghị không thể thông qua tuyên bố chung. Dù Thủ tướng Lý Cường sẽ tham dự hội nghị, Hãng tin Bloomberg nhận định sự vắng mặt của ông Tập cùng những căng thẳng trong quan hệ Trung - Ấn sẽ ngăn cản các nhà lãnh đạo G20 thông qua tuyên bố chung, điều chưa từng có kể từ khi diễn đàn này được thành lập năm 1999.

Ðiều đáng nói là ông Tập đã có gặp song phương với Thủ tướng Ấn Ðộ Narendra Modi bên lề thượng đỉnh BRICS vừa qua. Vì thế, có nhận định cho rằng ông Tập không dự hội nghị có thể liên quan đến “bản đồ tiêu chuẩn” năm 2023 mới công bố của Trung Quốc vốn vấp phải sự phản đối gay gắt của Ấn Ðộ. Tuy nhiên, Bloomberg liệt kê nhiều nguyên nhân khiến Trung Quốc không hài lòng hội nghị G20 năm nay: chủ đề hội nghị được viết bằng tiếng Phạn (Sanskrit, cổ ngữ liên quan đạo Hindu), cách sử dụng từ ngữ về tình trạng nợ của các thị trường mới nổi và cuộc chiến của Nga tại Ukraine, sự hỗ trợ tài chính của các nước giàu dành cho các mục tiêu phát triển bền vững.

Những sự bất đồng trên vẫn còn thời gian để điều chỉnh và tuyên bố chung của G20 có thể được thông qua vào phút cuối như tại thượng đỉnh hồi năm ngoái ở Indonesia. Tuyên bố của Ngoại trưởng Ấn Ðộ Subrahmanyam Jaishankar hôm 31-8 nhấn mạnh trách nhiệm của nước chủ nhà là gắn kết thế giới bị chia cắt lại với nhau. “Thế giới bị chia thành các nước phát triển ở phía Bắc và các nước đang phát triển ở phía Nam và do cuộc chiến Nga - Ukraine, các nước đang bị phân cực thành Ðông và Tây. Chúng ta đang ở giữa tất cả những điều này, vì vậy trách nhiệm của chúng ta là gắn kết thế giới bị chia rẽ lại với nhau”, ông Jaishankar phát biểu trước các sinh viên Trường Hindu thuộc Ðại học Delhi. Nhưng tìm cách xoa dịu sự chia rẽ trong G20 về một loạt vấn đề như vậy có lẽ là thử thách ngoại giao lớn nhất từ trước đến nay của Thủ tướng Modi.

Dù kết quả thượng đỉnh G20 có ra sao, sự vắng mặt của ông Tập có thể còn nhằm gửi thông điệp chính trị cho ông Modi. Farwa Aamer, giám đốc Sáng kiến Nam Á thuộc Viện chính sách xã hội châu Á, đánh giá ông Tập bỏ qua thượng đỉnh G20 hàm ý rằng Trung Quốc không thừa nhận vai trò trung tâm cân bằng quyền lực khu vực của Ấn Ðộ, đồng thời nhắc nhở New Delhi cần nhiều nỗ lực ngoại giao để giải quyết căng thẳng biên giới với Bắc Kinh. Sự vắng mặt này cũng sẽ khiến cuộc gặp khả dĩ giữa ông Tập và Tổng thống Mỹ Joe Biden như kỳ vọng của lãnh đạo Nhà Trắng sẽ không thành hiện thực như từng diễn ra tại thượng đỉnh G20 ở Indonesia.