MAI QUYÊN (Theo CNA)

Giới phân tích phán đoán, phương hướng hoạt động của Chính phủ Thái Lan sau kỳ bầu cử sắp tới sẽ phụ thuộc phần lớn vào cơ cấu liên minh giữa các đảng phái chứ không đơn thuần dựa trên những cam kết chính sách.

Bà Paetongtarn tại một cuộc vận động tranh cử ở Bangkok. Ảnh: Reuters

Hồi tháng 3, Thái Lan giải tán Hạ viện và cuộc tổng tuyển cử được ấn định vào ngày 14-5. Ðể giành lá phiếu của cử tri, giới quan sát cho biết các đảng chính trị ở Bangkok đang tích cực đưa ra những cam kết mang màu sắc dân túy.

Chẳng hạn như đảng Pheu Thai, với sự hậu thuẫn của gia đình Shinawatra và đồng minh trong lĩnh vực kinh doanh, đảng đối lập lớn nhất Thái Lan ngày 5-4 công bố chính sách tranh cử với mục tiêu đem lại tương lai tốt đẹp hơn cho người dân bằng cách tăng thu nhập, cải cách tư pháp và nâng cấp hạ tầng nhằm biến quốc gia Ðông Nam Á thành trung tâm giao thông khu vực. Ðảng Quyền lực Nhà nước nhân dân (PPRP) cầm quyền thì cam kết tăng trợ cấp hàng tháng từ 600 đến 700 baht. Về khoản này, đảng Quốc gia Thái Lan thống nhất (UTN) do đương kim Thủ tướng Prayuth Chan-Ocha dẫn dắt đưa ra con số cao hơn là 1.000 baht.

Những động thái trên đang tạo ra cái nhìn chung về việc các đảng ở Thái cạnh tranh bằng hứa hẹn nguồn tài trợ công. Ðiều này cho thấy mô hình “chủ nghĩa dân túy về kinh tế” mà cựu Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra tiên phong hơn 20 năm trước đã trở thành thông lệ tiêu chuẩn của hầu hết nhóm chính trị trong nước. Nhưng ở bối cảnh hiện tại, các nhà phân tích cho rằng chỉ riêng chính sách sẽ không quyết định người chiến thắng trong cuộc bầu cử. Ðường lối mà chính phủ được thành lập sau đó thi hành cũng không nhất thiết “khớp” với những gì các đảng chính trị đã đề xuất.

Các kịch bản có thể xảy ra

Tuy lá phiếu của cử tri Thái ảnh hưởng tương đối tới kết quả bầu cử của các đảng, nhưng nguyện vọng của họ có thể không được phản ánh trong cơ cấu liên minh sau bầu cử. Thay vào đó, các thỏa thuận chính trị hậu trường mới là yếu tố quan trọng, trả lời câu hỏi hóc búa rằng đảng nào lãnh đạo chính phủ tiếp theo.

Hiện Pheu Thai là bên duy nhất có thể đảm bảo giành đa số trong Hạ viện gồm 500 thành viên, nhưng họ lại ít khả năng lập được liên minh cầm quyền. Vì vậy, các chuyên gia dự đoán sau cuộc tổng tuyển cử, có 3 kịch bản có thể xảy ra trên chính trường Thái Lan. Ðầu tiên là phái bảo thủ và thực dụng sẽ hợp tác với các đảng nhỏ của chính phủ hiện nay để lập chính phủ mới. Kịch bản thứ 2 là phe đối lập giành chiến thắng áp đảo và lên nắm quyền; hoặc Thái Lan sẽ chứng kiến “sự giao thoa chính trị” trong đó các đảng chủ chốt liên kết phe đối lập để lập chính phủ “hòa giải dân tộc” mới.

Ðặc điểm của chính phủ liên minh sau bầu cử sẽ quyết định quỹ đạo chính sách của Thái Lan, trong đó, thành phần nội các phụ thuộc vào ý định của các nhà hoạch định chính trị. Ở trường hợp thứ nhất, ông Prayut hoặc Phó Thủ tướng Prawit Wongsuwan khả năng nắm quyền dựa trên sự ủng hộ của đảng UTN, PPRP, Bhumjaithai (Tự hào nước Thái - BJT) cùng nhiều phái nhỏ hơn. Nếu vậy, các dự án Hành lang Kinh tế phía Ðông đang triển khai sẽ tiếp tục mà không bị gián đoạn. Nhưng việc BJT là đảng lớn nhất trong một liên minh như vậy, trọng tâm chính sách của chính phủ tiếp theo được dự đoán xoay quanh các quy định về cần sa và giải quyết tranh chấp của tiến trình xây dựng tuyến tàu
điện ngầm.

Còn đối với kịch bản khó xảy ra là Pheu Thai giành chiến thắng vang dội, con gái của ông Thaksin là Paetongtarn Shinawatra hoặc ông trùm bất động sản Srettha Thavisin có thể được chọn làm thủ tướng. Nội các sẽ là sự kết hợp giữa giới tinh hoa kinh doanh và kỹ trị có quan hệ với nhà Shinawatra, đồng thời bao gồm những thành viên có hệ tư tưởng tiến bộ của đảng Tiến lên. Trọng tâm chương trình nghị sự lúc này là chính sách kích thích kinh tế, cải thiện phúc lợi của tầng lớp cơ sở và lao động. Nhưng một chính phủ như vậy cũng tạo ra bất ổn lớn nhất, đặc biệt nếu người gia tộc Shinawatra trở thành thủ tướng.

Cuối cùng, kịch bản “chéo” về sự kết hợp có thể xảy ra nhưng thường bị bác bỏ giữa Pheu Thai và PPRP cùng những đảng nhỏ khác. Nếu vậy, Pheu Thai sẽ kiểm soát hầu hết các danh mục đầu tư của nội các, còn lại một số bộ chủ chốt hoặc tiềm năng như Nội vụ, Quốc phòng và vị trí Phó Thủ tướng giám sát cảnh sát Thái Lan sẽ do Tướng Prawit nắm giữ. Ngoài ra, có sự hợp tác của Tướng Prawit, mục tiêu cải cách Hiến pháp có thể tiến xa hơn, mở ra cánh cửa cho những cải cách dân chủ khác.