Bỏ qua cuộc tranh cãi chính trị gay gắt, khủng hoảng kinh tế và tình hình leo thang quân sự trong khu vực,  người dân Thổ Nhĩ Kỳ tối 18-1 đã chăm chú theo dõi buổi truyền hình trực tiếp về vụ phóng phi thuyền đưa phi hành gia đầu tiên của nước này vào vũ trụ.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan (phải) và Đại tá Gezeravci tại một sự kiện năm ngoái. Ảnh: AP

Theo đó, Alper Gezeravci, Đại tá không quân Thổ Nhĩ Kỳ, cùng với các phi hành gia Mỹ, Thụy Điển và Ý đã được đưa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) trên chuyến bay thuê của công ty SpaceX. Nhóm 4 phi hành gia này sẽ trải qua 2 tuần và thực hiện hơn 30 nghiên cứu trên ISS.

Trước khi rời bệ phóng ở trung tâm vũ trụ Kennedy của Mỹ, Đại tá Gezeravci đã trải qua khóa huấn luyện theo thỏa thuận ký kết năm 2022 giữa Thổ Nhĩ Kỳ và công ty Axiom Space nhằm đưa một nhà du hành của Ankara vào vũ trụ. “Chúng tôi coi phi hành gia đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ là biểu tượng mới của một Thổ Nhĩ Kỳ đang phát triển, mạnh mẽ và đầy tham vọng”, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan nói trước thềm chuyến bay trên.

Bộ trưởng Công nghệ Thổ Nhĩ Kỳ Mehmet Fatih Kacir xác định chuyến bay lên ISS của ông Gezeravci là giai đoạn đầu tiên trong quá trình thực hiện chương trình Mặt trăng rộng lớn hơn của nước này

Ngày 18-1, ông Kacir đã đề ra các mục tiêu cho chương trình không gian quốc gia của Thổ Nhĩ Kỳ. “Chúng tôi sẽ tăng cường khả năng du hành vào vũ trụ bằng hệ thống tên lửa sản xuất nội địa, thành lập trạm vũ trụ của riêng mình và thậm chí bay lên Mặt trăng bằng tàu vũ trụ nội địa”, Bộ trưởng Kacir nói. Theo ông, Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến tới giai đoạn tự sản xuất tàu vũ trụ. Mục tiêu đầy tham vọng này bao gồm việc thực hiện 2 sứ mệnh không người lái lên Mặt trăng trong vòng 10 năm tới, là một cuộc hạ cánh cứng trên bề mặt hành tinh này để giúp các kỹ sư thu thập dữ liệu cho lần hạ cánh mềm sau đó.

Sự quan tâm của Thổ Nhĩ Kỳ đối với nghiên cứu không gian đã tăng trong 5 năm qua. Sau khi thành lập Cơ quan Vũ trụ Thổ Nhĩ Kỳ năm 2018, Tổng thống Erdogan đã công bố chiến lược không gian quốc gia vào năm 2022, trong đó có kế hoạch phóng tàu vũ trụ sản xuất nội địa lên Mặt trăng trong năm 2026.

Chương trình Mặt trăng đặt mục tiêu đưa Thổ Nhĩ Kỳ trở thành một trong số ít quốc gia có sự hiện diện trên hành tinh cách Trái đất gần 400.000km. Chương trình Nghiên cứu Mặt trăng (AYAP) được thiết kế gồm 2 giai đoạn chính để đạt mục tiêu đó. Trong giai đoạn đầu tiên, AYAP sẽ tiến hành thám hiểm Mặt trăng từ quỹ đạo và thiết lập liên lạc ban đầu với bề mặt thiên thể này. Giai đoạn hai của chương trình là cố gắng triển khai tàu thăm dò lên bề mặt Mặt trăng thông qua phương pháp hạ cánh mềm.

Ước tính chi phí cho chương trình không gian quốc gia nói trên ​​rơi vào khoảng 6 tỉ USD. Bước đột phá của Thổ Nhĩ Kỳ trong lĩnh vực thám hiểm Mặt trăng phản ánh nỗ lực thực sự nhằm nâng cao năng lực không gian của nước này trên trường quốc tế. Bộ trưởng Kacir cho biết các dự án mới được phát triển cho khoa học và công nghệ vũ trụ sẽ mang lại lợi ích cả về chiến lược và kinh tế cho quốc gia liên lục địa Á - Âu này.

HẠNH NGUYÊN (Theo al-monitor, Eurasian Times)