Các cường quốc như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Ấn Độ và kể cả Úc đang đẩy nhanh phát triển những chiếc máy bay không người lái (UAV) tàng hình, tiến hành các cuộc thử nghiệm hứa hẹn tạo ra cuộc cách mạng trên không.

Chạy đua UAV vũ trang

UAV Loyal Wingman của Úc. Ảnh: Boeing

Thông thường, UAV tàng hình được thiết kế để bay cùng với máy bay có người lái, giúp nâng cao năng lực của máy bay có người lái. Đến nay, Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và Mỹ đều đã ra mắt các thiết kế UAV tương ứng để bổ sung vào kho vũ khí hiện có của họ. Đơn cử, Úc hồi năm ngoái đã thử nghiệm thành công chiếc Loyal Wingman, có thể tác chiến cùng với những chiếc máy bay có người lái của Không quân Hoàng gia Úc (RAAF) như F-35A Lightning II, F/A-18F Super Hornet và E-7A Wedgetail.

Theo tờ Asia Times, Loyal Wingman có tầm hoạt động khoảng 3.700km, được thiết kế để thực hiện nhiều vai trò như thu thập tình báo, giám sát và trinh sát, chuyển tiếp thông tin liên lạc, đồng thời có khả năng tấn công. Loại UAV này hoạt động với mức độ tự chủ cao để giảm bớt gánh nặng không cần thiết cho phi công điều khiển và phi hành đoàn mặt đất. Trong cuộc thử nghiệm diễn ra tại một căn cứ của RAAF, chiếc UAV bán tự động này đã tự cất cánh thành công, vận hành với các tốc độ và độ cao khác nhau, sau đó hạ cánh an toàn. Ngoại trưởng Úc Marise Payne trong một tuyên bố cho biết chính phủ xứ sở chuột túi sẽ đầu tư thêm 115 triệu AUD (khoảng 82,8 triệu USD) cho các giai đoạn phát triển tiếp theo của dự án Loyal Wingman.

Cũng trong năm ngoái, Trung Quốc đã trình làng mẫu UAV quân sự FH-97, được “quảng cáo” là có khả năng mang nhiều loại vũ khí khác nhau và có thể tác chiến điện tử. Tương tự như Loyal Wingman của Úc, FH-97 là một UAV tốc độ cao, tầm trung, có thể thực hiện nhiệm vụ trinh sát, xác định mục tiêu, phát hiện pháo binh, đánh giá thiệt hại chiến đấu, tấn công các địa điểm và cơ sở quan trọng. Ngoài ra, FH-97 còn có thể mang theo UAV FH-901 nhỏ hơn để có thể tấn công các mục tiêu cơ động.

Riêng Ấn Độ trong năm ngoái đã giới thiệu mẫu UAV tàng hình CATS, có thể tác chiến cùng với máy bay chiến đấu hạng nhẹ Tejas Mk1, có khả năng xuyên thủng hệ thống phòng không của đối phương và tấn công trong phạm vi 700km bên trong lãnh thổ địch. CATS có thể mang theo 2 quả tên lửa không đối không tầm ngắn hoặc tầm xa thế hệ mới, cùng với vũ khí không kích thông minh thế hệ mới.

Trong khi đó, Nga cũng đã thử nghiệm thành công UAV tấn công hạng nặng Okhotnik-B trong một cuộc mô phỏng không chiến nhằm đánh giá khả năng tương thích của nó với máy bay chiến đấu tàng hình Su-57. Okhotnik-B được tuyên bố là đã được “robot hóa” hoàn toàn, có thể đưa ra các quyết định chiến đấu độc lập ngoại trừ việc triển khai vũ khí thực tế, vốn được giao cho người vận hành. Được biết, Okhotnik-B do Tập đoàn sản xuất máy bay quân sự Sukhoi phát triển theo đặt hàng của Bộ Quốc phòng Nga từ năm 2012, với kinh phí khoảng 20,8 triệu USD. Nó sử dụng các công nghệ để giảm tín hiệu phản xạ radar của máy bay thế hệ thứ 5 và được xem là tiền đề để Nga phát triển tiêm kích tàng hình thế hệ 6 trong tương lai nhằm đuổi kịp chương trình phát triển tiêm kích PCA của Mỹ. Theo một số nguồn tin, Okhotnik-B được chế tạo theo sơ đồ “cánh bay”, có sải cánh 19m, dài 14m, với tốc độ bay 1.000-1.400km/h, tầm hoạt động 5.000km.

UAV tàng hình cũng là một trong những ưu tiên hàng đầu của Không quân Mỹ. Trong những năm gần đây, Phòng Thí nghiệm Nghiên cứu Không quân Mỹ đã tài trợ phát triển UAV mang tên Kratos Defense XQ-58A Valkyrie, có khả năng tàng hình và có thể được sử dụng để thay thế cho một số loại máy bay chiến thuật của quân đội Mỹ. Nó có thể được dùng để tác chiến cùng với các chiến đấu cơ như F-22, F-35, máy bay ném bom B-21 hoặc một máy bay chiến đấu được phát triển trong khuôn khổ chương trình “Ưu thế hàng không thế hệ tiếp theo”.

Mỹ có nguy cơ thất bại

Seth J. Frantzman, Giám đốc điều hành Trung tâm Báo cáo và Phân tích Trung Đông (Mỹ) gần đây lo ngại Mỹ có nguy cơ thua trong cái gọi là “những cuộc chiến tranh UAV” trong bối cảnh các đối thủ như Trung Quốc và Nga đang phát triển công nghệ mới nhằm tăng cường kho vũ khí trang bị cho UAV của họ. Theo ông Frantzman, Washington đã hoàn toàn chiếm ưu thế sau Chiến tranh Lạnh nhưng Bắc Kinh đang đe dọa thách thức vị thế siêu cường về UAV.

Mỹ là quốc gia tiên phong trong công nghệ UAV với sự ra đời của những chiếc Predator, Reaper và Global Hawk. Giới chức tình báo đã không nghĩ đến khả năng một UAV của họ có thể bị bắn hạ. Tuy nhiên, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran hồi năm 2019 đã bắn rơi một chiếc Global Hawk của Mỹ khiến quan hệ 2 nước gia tăng căng thẳng thời điểm đó. 

Trong khi đó, Trung Quốc đầu tư lớn vào công nghệ UAV bầy đàn sử dụng trí tuệ nhân tạo. Những đàn UAV phối hợp với nhau khi tác chiến là mối đe dọa nguy hiểm cho cả hệ thống phòng thủ trên không của kẻ thù.

Đang có sự quan ngại về việc Mát-xcơ-va sử dụng cả một phi đội 2.000 chiếc UAV thế hệ mới để tấn công nếu tàu chiến của phương Tây đi vào vùng lãnh hải của Nga. Viễn cảnh những chiếc UAV mang đầy bom thực hiện các cuộc tấn công khủng bố giống như vụ 11-9-2001 tại Mỹ vẫn có thể xảy ra nếu như Washington không có biện pháp phòng ngừa.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)