Qua những tháng đầu năm 2016, các công ty, xí nghiệp trong ngành may mặc tại TP Cần Thơ tiếp tục nhận được nhiều đơn đặt hàng xuất khẩu, bắt nhịp đẩy mạnh sản xuất. Đặc biệt trong bối cảnh chuẩn bị đón đầu cơ hội mới khi nước ta là một trong 12 quốc gia cùng tham gia ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Trong đó công nghiệp dệt may là một trong những ngành đóng vai trò quan trọng vào tăng trưởng kinh tế đất nước, nhất là khi hàng rào thuế quan được xóa bỏ. Hiện nay các DN dệt may bắt đầu nỗ lực tăng tốc đầu tư, song vẫn còn nhiều khó khăn trở ngại dự báo từ phía trước. 

TP Cần Thơ là một trong những tỉnh thành có nhiều khu công nghiệp (KCN) tập trung nhất ở khu vực ĐBSCL. Các KCN Cần Thơ hiện có khoảng 130 DN đang hoạt động, thu hút hơn 30.000 công nhân, trong đó chiếm khoảng 1/3 công nhân đang làm việc trong 12 DN thuộc lĩnh vực công nghiệp may mặc. Nhiều năm qua ngành công nghiệp gia công may mặc đạt mức tăng trưởng không ngừng, từ năm 2014 tổng kim ngạch xuất khẩu đã vượt qua mức 115 triệu USD/năm, sản phẩm may mặc đạt chất lượng cao xuất khẩu vào thị trường các nước EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc…

Hoạt động sản xuất tại Công ty May Tây Đô.

Theo Sở Công Thương Cần Thơ, năm 2016 các công ty, xí nghiệp trong  ngành may mặc xuất khẩu sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất. Dự kiến Công ty may Hào Tân đầu tư mở rộng dây chuyền sản xuất hàng may mặc; Công ty Kwonglung Meko tiếp tục mở rộng nhà xưởng may mặc tại KCN Trà Nóc thu hút 5.000 công nhân. Trong khi đó, nguồn tin từ Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) sẽ đầu tư thêm 5 xí nghiệp may mặc ở ĐBSCL, trong đó mỗi địa phương xây dựng một xí nghiệp có qui mô sản xuất khá lớn, thu hút 1.000-4.000 công nhân như: Gò Quao, An Biên (Kiên Giang), Sóc Trăng, Bạc Liêu và xí nghiệp may mặc Vinatex đang được xây dựng tại huyện Vĩnh Thạnh (Cần Thơ) chuẩn bị đưa vào hoạt động trong năm nay.

Thế nhưng dự liệu trước những khó khăn, chuẩn bị nhập cuộc cạnh tranh sắp tới, Công ty May Tây Đô là một trong số các DN tại Cần Thơ sớm đầu tư thay đổi công nghệ sản xuất, chuyển sang công nghệ sản xuất Lean, với mức đầu tư 150.000 USD/chuyền sản xuất. Ưu thế của dây chuyền tự động là đáp ứng các yêu cầu vải sợi, sản phẩm may mặc thành phẩm sạch sẽ, tinh gọn, tiết giảm chi phí sản xuất thừa (công nhân di chuyển thừa, cung cấp thừa…), đặc biệt quản trị chi phí trong sản xuất đưa lên hàng đầu nhằm nâng cao năng suất lao động và tiền lương cho công nhân.

Ông Nguyễn Hậu Giang, Phó Giám đốc Công ty CP May Tây Đô, cho rằng: Trong những năm tới khi Hiệp định TPP ký kết, thực thi, theo đó cánh cửa sẽ mở rộng đối với ngành hàng dệt may nhưng có thể sẽ có cạnh tranh về giá, ép giá gia công; đồng thời các DN sẽ đối diện trước mắt 3 vấn đề khó là lao động, tiền lương và nguyên vật liệu. Hơn nữa "hàng rào kỹ thuật" càng đòi hỏi ngành công nghiệp may mặc nâng cao tính trách nhiệm xã hội, an toàn vệ sinh lao động. Do vậy đòi hỏi các DN phải đầu tư đạt chuẩn chi tiết từ hệ thống cầu thang, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ, giám sát cho đến bếp ăn, nhà ăn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; không cho công nhân làm tăng ca quá 300 giờ/năm.

Trong khi đó vừa bước vào năm 2016, một số DN trong ngành may mặc tại Cần Thơ đã gặp không ít khó khăn khi thực hiện chính sách lao động tiền lương, về việc tăng lương tối thiểu vùng từ 1-1-2016 (theo Nghị định 122/2015/NĐ-CP ngày 14-11-2015 của Chính phủ) sẽ áp dụng mức lương tối thiểu vùng từ 2,4 đến 3,5 triệu đồng/tháng đối với người lao động làm việc ở DN, liên hiệp HTX, HTX, tổ HTX, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các cơ quan, tổ chức có sử dụng lao động.

Ông Giang dẫn chứng: Công ty May Tây Đô hiện có hơn 1.660 lao động (80% lao động nữ) từ đầu năm theo mức lương tối thiểu áp dụng tại TP Cần Thơ công nhân trong các công ty, xí nghiệp may mặc lương tối thiểu từ 2,7 tăng lên trên 2,8 triệu đồng/tháng. Trong khi năng suất lao động của công nhân ở ĐBSCL thấp hơn so với khu vực TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương. Trong năm 2016 tiền lương bình quân của người lao động Công ty May Tây Đô 6 triệu đồng/lao động/tháng. Nhưng trên thực tế, người lao động chỉ quan tâm số tiền thực nhận làm sao đủ chi phí sinh hoạt gia đình và ít mấy khi quan tâm đến các khoản đóng phí bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn… Mặt khác, tuy tỷ lệ lao động của công ty tăng giảm khoảng 10% và khá ổn định nhờ có nguồn hàng đáp ứng kế hoạch sản xuất quanh năm, nhưng May Tây Đô vẫn lo lắng với số lao động dịch chuyển ra vào, lo mất lao động có tay nghề và tốn chi phí đào tạo, trong khi các khoản bảo hiểm thì vẫn phải đóng như nhau.

Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó chủ tịch - Tổng Thư ký VITAS, chính sách tăng lương tối thiểu thường xuyên đối với các ngành thâm dụng lao động như dệt may đang gây nhiều khó khăn cho DN. Việc tăng lương tối thiểu liên tục và ở mức cao không những làm tăng chi phí nhân công, giảm khả năng cạnh tranh và khả năng đầu tư chiều sâu để tăng năng suất lao động.

Đó là những thách thức trước thềm TPP đối với các DN dệt may trước khi đón lấy cơ hội mới.

Bài, ảnh: HỮU ĐỨC